Βρετανός σύμβουλος ασφάλειας: Η ιρανική πρόταση για τα πυρηνικά απέτρεπε τον πόλεμο – Οι ΗΠΑ την αγνόησαν

Ο εθνικός σύμβουλος ασφαλείας της Βρετανίας, Τζόναθαν Πάουελ, παρακολούθησε τις τελικές συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και εκτίμησε ότι η πρόταση που υπέβαλε η Τεχεράνη για το πυρηνικό της πρόγραμμα ήταν σημαντική ώστε να αποτραπεί μια βιαστική κίνηση προς πόλεμο, αποκαλύπτει ο Guardian.

Ο Πάουελ θεωρούσε ότι είχε σημειωθεί πρόοδος στη Γενεύη στα τέλη Φεβρουαρίου και ότι η συμφωνία που πρότεινε το Ιράν ήταν «εκπληκτική», σύμφωνα με πηγές.

Δύο μέρες μετά το τέλος των συνομιλιών, και αφού είχε συμφωνηθεί ημερομηνία για νέα σειρά τεχνικών συνομιλιών στη Βιέννη, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν την επίθεση στο Ιράν.

Η παρουσία του Πάουελ στις συνομιλίες και η στενή γνώση που είχε για την πρόοδό τους επιβεβαιώθηκε από τρεις πηγές.

Μία πηγή ανέφερε ότι βρισκόταν στο κτίριο της πρεσβειακής κατοικίας του Ομάν στην Κολογνί, Γενεύη, ενεργώντας ως σύμβουλος, αντικατοπτρίζοντας την ευρεία ανησυχία σχετικά με την τεχνογνωσία των ΗΠΑ στις συνομιλίες, εκπροσωπούμενη από τον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ σε διάφορα θέματα, Στιβ Γουίτκοφ.

Ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ είχαν προσκαλέσει τον Ραφαέλ Γκρόσι, γενικό διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), στις συνομιλίες της Γενεύης για να παρέχει τεχνική τεχνογνωσία, αν και ο Κούσνερ αργότερα ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος και ο Γουίτκοφ είχαν «αρκετά βαθιά κατανόηση των ζητημάτων που έχουν σημασία».

Πυρηνικοί εμπειρογνώμονες ανέφεραν αργότερα ότι οι δηλώσεις του Γουίτκοφ για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ήταν γεμάτες βασικά λάθη.

Ο Πάουελ έχει μακρά εμπειρία ως διαμεσολαβητής, και μια πηγή ανέφερε ότι είχε φέρει μαζί του έναν ειδικό από το UK Cabinet Office. Ένας δυτικός διπλωμάτης είπε: «Ο Τζόναθαν θεωρούσε ότι μπορούσε να επιτευχθεί συμφωνία, αλλά το Ιράν δεν είχε φτάσει ακόμη εκεί, ειδικά στο θέμα των επιθεωρήσεων του ΟΗΕ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του».

«Ήταν πρόοδος»

Ένας πρώην αξιωματούχος που ενημερώθηκε για τις συνομιλίες της Γενεύης από ορισμένους συμμετέχοντες είπε: «Ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ δεν έφεραν μαζί τους αμερικανική τεχνική ομάδα. Χρησιμοποίησαν τον Γκρόσι ως τεχνικό εμπειρογνώμονα, αλλά αυτό δεν είναι το έργο του. Έτσι, ο Τζόναθαν Πάουελ πήρε τη δική του ομάδα».

«Η βρετανική ομάδα αιφνιδιάστηκε από αυτά που έθεσαν οι Ιρανοί στο τραπέζι», πρόσθεσε ο πρώην αξιωματούχος.

«Δεν ήταν πλήρης συμφωνία, αλλά ήταν πρόοδος και ήταν απίθανο να είναι η τελική προσφορά των Ιρανών. Η βρετανική ομάδα ανέμενε η επόμενη σειρά διαπραγματεύσεων να συνεχιστεί βάσει της προόδου στη Γενεύη».

Η επόμενη αυτή σειρά συνομιλιών ήταν προγραμματισμένη να γίνει στη Βιέννη τη Δευτέρα 2 Μαρτίου, αλλά δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είχαν εξαπολύσει την πλήρη επίθεσή τους δύο μέρες νωρίτερα.

Η παρουσία του Πάουελ στις συνομιλίες της Γενεύης, καθώς και σε προηγούμενες συναντήσεις στην ίδια πόλη νωρίτερα μέσα στον μήνα, εξηγεί εν μέρει την απροθυμία της βρετανικής κυβέρνησης να υποστηρίξει την αμερικανική επίθεση στο Ιράν, μια απροθυμία που έχει θέσει τις σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου–ΗΠΑ υπό πρωτοφανή πίεση.

«Δεν υπήρχε πειστική ένδειξη άμεσης απειλής»

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θεωρούσε ότι υπήρχε πειστική ένδειξη άμεσης απειλής από ιρανική πυραυλική επίθεση στην Ευρώπη ή ότι το Ιράν θα εξασφάλιζε πυρηνικό όπλο. Είναι η πρώτη φορά που γίνεται σαφές ότι η Βρετανία συμμετείχε τόσο στενά στις συνομιλίες και είχε σοβαρό λόγο να αποφασίσει αν είχαν εξαντληθεί οι διπλωματικές επιλογές και αν μια αμερικανική επίθεση ήταν αναγκαία.

Αντ’ αυτού, το Ηνωμένο Βασίλειο θεώρησε την επίθεση παράνομη και πρόωρη, καθώς ο Πάουελ πίστευε ότι παρέμενε ανοικτή η οδός για μια διαπραγματευμένη λύση στο μακροχρόνιο ζήτημα του πώς το Ιράν θα μπορούσε να διαβεβαιώσει τις ΗΠΑ ότι δεν επιδιώκει πυρηνικό όπλο.

Το Downing Street αρνήθηκε να σχολιάσει την παρουσία του Πάουελ στις συνομιλίες της Γενεύης ή την άποψή του για αυτές.

Ο Κιρ Στάρμερ έχει επικριθεί επανειλημμένα από τον Τραμπ για το ότι δεν έκανε περισσότερα για να υποστηρίξει την αμερικανική επίθεση, συμπεριλαμβανομένης της αρχικής άρνησης να επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν βρετανικές στρατιωτικές βάσεις, και αργότερα να τις χρησιμοποιήσουν μόνο για αμυντικούς σκοπούς μετά τις επιθέσεις του Ιράν σε συμμάχους του Ηνωμένου Βασιλείου στον Κόλπο.

Ο Τραμπ προειδοποίησε ότι θα μπορούσε να είναι κακό για το ΝΑΤΟ αν τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη δεν ανταποκριθούν στην έκκλησή του να βοηθήσουν στο άνοιγμα του Στενού του Χορμούζ, ένα αίτημα που έχει απορριφθεί.

Οι έμμεσες συνομιλίες στη Γενεύη μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ διεξάγονταν υπό διαμεσολάβηση του υπουργού Εξωτερικών του Ομάν, Μπαδρ μπιν Χαμάντ Αλ Μπουσαΐντι.