Αγρότες και κτηνοτρόφοι: 160–180 εκατ. ευρώ «περισσεύουν» από τις ενισχύσεις - Ποιοι και πώς θα πληρωθούν

Με κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα το εισόδημα χιλιάδων παραγωγών, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και ο ΟΠΕΚΕΠΕ καλούνται να διαχειριστούν το 2026 ένα χρηματοδοτικό παζλ ύψους 160 έως 180 εκατ. ευρώ, που «περισσεύει» από τις άμεσες ενισχύσεις του 2025 μετά το κόσκινο των ελέγχων.

Το βασικό ερώτημα είναι ένα: ποιοι τελικά θα πληρωθούν και με ποιον μηχανισμό, χωρίς να παραβιαστεί το αυστηρό κοινοτικό πλαίσιο της νέας ΚΑΠ.

Τα χρήματα υπάρχουν – οι επιλογές όχι

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που επεξεργάζονται οι αρμόδιες υπηρεσίες, το διαθέσιμο ποσό δεν μπορεί να κατανεμηθεί ελεύθερα. Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ του το tilegrafimanews.gr,το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023-2027 δεν επιτρέπει ενίσχυση συγκεκριμένων καλλιεργειών μέσω βασικής ενίσχυσης ή αναδιανεμητικής. Αυτό σημαίνει ότι κάθε επιπλέον ευρώ πρέπει να «κουμπώσει» είτε μέσω προσαύξησης δικαιωμάτων είτε –κυρίως– μέσω οικολογικών σχημάτων.

Από τα 160–180 εκατ. ευρώ, περίπου 80 εκατ. προορίζονται να κατευθυνθούν στους κτηνοτρόφους. Το ποσό αυτό μοιράζεται ισομερώς: το μισό μέσω αύξησης της βασικής ενίσχυσης και το υπόλοιπο μέσω οικολογικών σχημάτων. Για τους κτηνοτρόφους, αυτή είναι η μόνη ρεαλιστική οδός, καθώς οι βοσκότοποι δεν μπορούν να ενισχυθούν στοχευμένα με άλλον τρόπο.

Τι αλλάζει στη βασική ενίσχυση των βοσκοτόπων

Η προσαύξηση της βασικής ενίσχυσης προβλέπεται να ανεβάσει την αξία δικαιώματος από τα 16 στα 20 ευρώ το στρέμμα, δηλαδή επιπλέον 4 ευρώ/στρέμμα. Πρόκειται για το ανώτατο όριο που προβλέπει το Στρατηγικό Σχέδιο και αποτελεί μία από τις λίγες «νόμιμες» παρεμβάσεις εντός του συστήματος.

Παράλληλα, μέσω οικολογικών σχημάτων, εξετάζεται η πλήρης ενεργοποίηση της Δράσης για τα Δασολίβαδα, με μέγιστη ενίσχυση 10 ευρώ το στρέμμα. Υπενθυμίζεται ότι το 2024 οι κτηνοτρόφοι πληρώθηκαν μόλις 4,5 ευρώ/στρέμμα, μετά από οριζόντια μείωση 55%, γεγονός που δημιούργησε σοβαρό χρηματοδοτικό κενό.

Το «κενό» των 40–45 εκατ. ευρώ

Εδώ εντοπίζεται το κρίσιμο σημείο. Για το 2024, ο αιτούμενος προϋπολογισμός της συγκεκριμένης Δράσης έφτανε τα 86 εκατ. ευρώ, αλλά τελικά πληρώθηκαν περίπου 40 εκατ. Αυτό αφήνει ένα περιθώριο 40–45 εκατ. ευρώ, το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί το 2025 ώστε οι κτηνοτρόφοι να λάβουν τη μέγιστη δυνατή ενίσχυση στα οικολογικά σχήματα. Αθροιστικά, η επιπλέον στήριξη για τους βοσκότοπους μπορεί να φτάσει τα 9–10 ευρώ το στρέμμα, ποσό ουσιαστικό για τη βιωσιμότητα των μονάδων.

Και οι αγρότες αροτραίων;

Εδώ ξεκινά η σύγκρουση προσδοκιών και πραγματικότητας. Το δεύτερο «80άρι» που έχει αναφερθεί σε δημόσιες δηλώσεις για βαμβάκι, σιτάρι, μηδική και ρύζι δεν μπορεί να δοθεί μέσω βασικής ενίσχυσης ή αναδιανεμητικής. Ο μόνος επιτρεπτός δρόμος είναι τα οικολογικά σχήματα.

Ωστόσο, στο υφιστάμενο πλαίσιο, δεν υπάρχει οικολογικό σχήμα που να ενισχύει απευθείας τις αροτραίες καλλιέργειες με βάση το είδος τους. Η μόνη εξαίρεση είναι η Δράση 9 των Βιολογικών, η οποία προβλέπει διαφορετικά ποσά ανά καλλιέργεια.

Τι κερδίζουν οι βιοκαλλιεργητές

Μέσω της Δράσης 9, οι βιοκαλλιεργητές μπορούν να δουν ουσιαστικές αυξήσεις:

• Βαμβάκι: 51 €/στρέμμα (από 28 € το 2024)

• Σιτάρι: 12 €/στρέμμα (από 6,5 €)

• Μηδική: 57 €/στρέμμα (από 31 €)

• Ρύζι: 44,6 €/στρέμμα (από 24,5 €)

Πρόκειται για τη μοναδική δράση όπου η ενίσχυση διαφοροποιείται ανά καλλιέργεια. Όμως αυτό σημαίνει ότι εκτός μένουν όλοι οι συμβατικοί παραγωγοί, όσο κι αν καλλιεργούν τις ίδιες εκτάσεις.

Monitoring και έλεγχοι: ο τελικός κριτής

Όλες αυτές οι παρεμβάσεις τελούν υπό την αυστηρή επιτήρηση των ελέγχων ΟΠΕΚΕΠΕ και ΑΑΔΕ. Το monitoring, οι διασταυρώσεις ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ και η συμμόρφωση με τις οικολογικές δεσμεύσεις αποτελούν τον τελικό «κόφτη» πριν από κάθε πληρωμή. Χωρίς καθαρό αποτέλεσμα στους ελέγχους, κανένα σενάριο αναδιανομής δεν μπορεί να υλοποιηθεί.

Το 2025 δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια πολιτικών ελιγμών. Τα χρήματα υπάρχουν, αλλά η ΚΑΠ επιβάλλει στενά μονοπάτια. Οι κτηνοτρόφοι φαίνεται πως έχουν εξασφαλισμένη μια ουσιαστική ανάσα μέσω βοσκοτόπων και οικολογικών σχημάτων. Για τους αγρότες των αροτραίων, όμως, η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή: χωρίς ένταξη στα βιολογικά, το «δεύτερο 80άρι» παραμένει περισσότερο υπόσχεση παρά βεβαιότητα.