Αμπελουργοί σε κρίση: Σε πρωτοφανές οικονομικό αδιέξοδο μετά την καθίζηση των τιμών και το κόστος παραγωγής

Σε οριακό σημείο βρίσκεται πλέον ο αμπελουργικός κλάδος και η παραγωγή επιτραπέζιων σταφυλιών στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου, με τους παραγωγούς να είναι αντιμέτωποι με μια πρωτοφανή κλιματική, παραγωγική και οικονομική ασφυξία.

Μπροστά στην καθίζηση των εξαγωγών, στον ασφυκτικό ανταγωνισμό από τρίτες χώρες και στην κάθετη πτώση των τιμών παραγωγού στα 0,50€–0,70€ το κιλό –τη στιγμή που η τιμή στο ράφι εκτοξεύεται έως και στα 3,80€– οι αμπελουργοι καλούν   την κυβέρνηση να προχωρήσει άμεσα στην ενεργοποίηση του μηχανισμού De Minimis (Κανονισμός ΕΕ 1408/2013) για την οικονομική ενίσχυση των πληγέντων αμπελουργών έως 550€ ανά στρέμμα, βάζοντας ταυτόχρονα στο «μικροσκόπιο» την αισχροκέρδεια και το τεράστιο χάσμα τιμών από το χωράφι στο ράφι.

Οπως λένε οι αμπελουργοι ο αμπελοοινικός κλάδος και η παραγωγή επιτραπέζιου σταφυλιού στην Π.Ε. Ηρακλείου βρίσκονται σε οριακό σημείο μηδέν. Η ανάγκη για άμεση κρατική παρέμβαση και οικονομική στήριξη ερείδεται, πρωτίστως, στην πρωτοφανή κλιματική και παραγωγική κρίση που μαστίζει την περιοχή.

Συγκεκριμένα, η φετινή καλλιεργητική περίοδος επλήγη βάναυσα τόσο από την παρατεταμένη ανομβρία όσο και από τις διαδοχικές χαλαζοπτώσεις που σημειώθηκαν στις αρχές Απριλίου, τον Μάιο, καθώς και στις 23/05/2026. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΕΛ.Γ.Α. το μέγεθος της καταστροφής αποτυπώνεται στις 1.691 δηλώσεις ζημιάς που έχουν ήδη υποβληθεί και στις 133 αναγγελίες που έχουν εγκριθεί για την Π.Ε. Ηρακλείου.

Σε αυτό το ήδη βεβαρημένο φυσικό υπόβαθρο, έρχεται να προστεθεί η απόλυτη οικονομική ασφυξία των παραγωγών, η οποία επιτείνεται από την καθίζηση των εξαγωγών. Όπως αναδεικνύεται στο από 17/09/2026 υπόμνημα του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αμπελουργών Αρχανών, ο σκληρός και συχνά αθέμιτος ανταγωνισμός από τρίτες χώρες (όπως η Τουρκία και η Αίγυπτος), αλλά και από μεσογειακούς εταίρους (Ιταλία, Ισπανία), έχει προκαλέσει κάθετη πτώση των εξαγωγών για το 2026. Ως αποτέλεσμα, τεράστιες ποσότητες σταφυλιών παραμένουν ασυγκόμιστες ή αδιάθετες στα αζήτητα.

Η αδυναμία διάθεσης του προϊόντος στο εξωτερικό συνοδεύεται, στο εσωτερικό, από την πλήρη κατάρρευση των τιμών παραγωγού και από καταφανή φαινόμενα αισχροκέρδειας. Σύμφωνα με πληροφορίες οι τιμές στον παραγωγό κατρακύλησαν στα 0,50€ έως 0,70€ ανά κιλό για τις λευκές ποικιλίες, ένα ποσό που αδυνατεί να καλύψει το δυσβάσταχτο κόστος παραγωγής, το οποίο έχει εκτιναχθεί λόγω των ανατιμήσεων στην ενέργεια και στα αγροτικά εφόδια.

Την ίδια στιγμή, οι τιμές στα ράφια των σούπερ μάρκετ παρουσιάζουν αύξηση έως και 240%, αγγίζοντας τα 2,60€ με 3,80€ ανά κιλό. Αυτή η απόκλιση τιμών καταγράφεται σε μια περίοδο που η αγοραστική δύναμη στην Ελλάδα έχει υποχωρήσει στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου (σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2026), καθιστώντας τελικά το προϊόν απλησίαστο για τα ελληνικά νοικοκυριά.

Απέναντι σε αυτή την πολυεπίπεδη κρίση, οι υφιστάμενοι κρατικοί μηχανισμοί αποδεικνύονται εξαιρετικά ανεπαρκείς για τη στήριξη του εισοδήματος των αμπελουργών.

Παρά το γεγονός ότι οι εκτιμήσεις του ΕΛ.Γ.Α. ολοκληρώνονται για την καταβολή των αποζημιώσεων στους ασφαλιστικά ενήμερους παραγωγούς, η επίσημη απάντηση του Υπουργείου σε σχετική ερώτησή μου (υπ’ αριθμ. πρωτ. 244797/24-09-2026) χαρακτηρίστηκε, από τους ίδιους τους αγρότες, ως βαθιά γραφειοκρατική και πλήρως αποκομμένη από την πραγματικότητα.

Αφενός ο ΕΛ.Γ.Α. δηλώνει αναρμόδιος για την αντιμετώπιση του εισοδηματικού σκέλους μέσω του μηχανισμού De Minimis, και αφετέρου η εναλλακτική λύση της απόσταξης (βάσει του ν. 2969/2001, άρθρο 7, μέρος Ε΄, παρ. 2γ) έχει πλέον ξεπεραστεί δραματικά από τα γεγονότα.

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό περιβάλλον, οι αμπελοπαραγωγοι βρίσκονται σε αδιέξδοο και ζητούν να δοθεί λύση, αφού όπως λένε ειναι μονόδρομος η άμεση παρέμβαση της Πολιτείας και την ενεργοποίηση του μηχανισμού ενισχύσεων De Minimis, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για άμεση οικονομική ενίσχυση, ύψους έως 550€ ανά στρέμμα, προκειμένου να αναπληρωθεί το χαμένο εισόδημα των παραγωγών εξαγώγιμων επιτραπέζιων σταφυλιών.