H κρίση στην αγορά ελαιολάδου και η καθοδική τάση των τιμών

Συνεχίζεται η ελεύθερη πτώση στις τιμές του ελαιολάδου μετά την αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής. Προς το παρόν πάντως, η μείωση της τιμής περιορίζεται σε επίπεδο παραγωγού και δεν καταγράφεται στα ράφια του σούπερ μάρκετ. Με δεδομένο ότι έχουν ακόμη περσινά αποθέματα.

Όπως αναφέρει η ΕΡΤ, με τη συγκομιδή της ελιάς να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και σε κάποιες περιοχές της χώρας να έχει ολοκληρωθεί, η τιμή παραγωγού του ελαιολάδου εδραιώνεται στην περιοχή των 5 – 6 ευρώ το κιλό, από 8 – 9 ευρώ που ήταν πέρυσι.

Η αποκλιμάκωση αυτή αναμένεται να περάσει και στα ράφια των σούπερ μάρκετ από τον Φεβρουάριο και μετά, με εκπροσώπους της βιομηχανίας να εκτιμούν ότι η τιμή του θα πέσει στα 9 -10 ευρώ το λίτρο, από 13 -14 ευρώ που είναι σήμερα.

Η μεγάλη πτώση των τιμών παραγωγού ελαιολάδου αποδίδεται στην αύξηση της παραγωγής έως και 50%, όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο.

Παρά την έντονη ξηρασία και τα προβλήματα που προκάλεσε στους καρπούς των δέντρων, η Ελλάδα αναμένεται να καταλάβει τη δεύτερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε επίπεδο παραγωγής.

Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 250.000 τόνους από 130.000 – 140.000 πέρσι, παραμένοντας ωστόσο μικρότεροι από το ρεκόρ των 350.000 τόνων, την περίοδο 2022 – 2023.

Πιέσεις στις τιμές ασκούν και οι εισαγωγές ελαιολάδου στην Ευρώπη από την Τυνησία και την Τουρκία, η οποία φέτος αναμένεται να διπλασιάσει την παραγωγή της στους 400.000 τόνους, με το προϊόν να φεύγει από τους παραγωγούς ακόμα και στα 3,8 ευρώ το κιλό.

Σε ό, τι αφορά στο χύμα ελληνικό ελαιόλαδο, η τιμή του 17 κιλού τενεκέ κυμαίνεται σήμερα στα 120 ευρώ από 170 ευρώ την προηγούμενη χρονιά.

Η κρίση

Οπως έγραψε το newshub.gr (ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ) τελείωσε - η κρίση του ελαιολάδου που έπληξε την κουζίνα μου αρχίζει να ξεθωριάζει. Μετά από δύο συνεχόμενα έτη κακής συγκομιδής, οι Ισπανοί ελαιοπαραγωγοί συγκεντρώνουν τώρα αρκετό καρπό για να διασφαλίσουν καλή προμήθεια το 2025. Οι τιμές χονδρικής έχουν μειωθεί κατά 55% περίπου από το ιστορικό υψηλό του Φεβρουαρίου - οι τιμές λιανικής θα ακολουθήσουν σύντομα. 

Ωστόσο, δεν αναμένω επιστροφή στις χαμηλές τιμές των τελευταίων 20 ετών, για δύο λόγους - ο ένας είναι προσωρινός, ο άλλος, διαρθρωτικός. Ελάχιστοι δίνουν την απαιτούμενη προσοχή σε αυτούς τους παράγοντες.

Ας ξεκινήσουμε από τα καλά νέα. 

Η συγκομιδή της ελιάς βρίσκεται σε εξέλιξη στην περιοχή της Ανδαλουσίας στην Ισπανία, η οποία αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής. Συνήθως, ο όγκος της συγκομιδής κορυφώνεται λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, και μέχρι τώρα έχουμε μια πολύ καλή εικόνα τόσο της ποσότητας όσο και της ποιότητας.Χάρη στην καλύτερη σοδειά, η Ανδαλουσία είναι πιθανό να παραδώσει περίπου 1 εκατομμύριο τόνους ελαιολάδου την περίοδο 2024-2025, μια αύξηση της τάξεως του 77% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αν προσθέσουμε άλλες περιοχές της Ισπανίας, καθώς και καλές συγκομιδές στην Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Τυνησία και, κυρίως, την Τουρκία, η παγκόσμια παραγωγή αναμένεται να ανακάμψει σε περίπου 3,4 εκατομμύρια τόνους, από λιγότερους από 2,6 εκατομμύρια τόνους την περίοδο 2023-2024. Μεταξύ των μεγάλων παραγωγών, μόνο η Ιταλία δεν έχει ακόμη ανακάμψει, καθώς παλεύει με ένα παθογόνο που "σκοτώνει" τις ελιές της χώρας συμφωνα με το Bloomberg.

Η συγκομιδή δεν θα ολοκληρωθεί πριν από τις αρχές Μαρτίου, αλλά η αγορά δεν περιμένει. Μόλις έγινε σαφές ότι η σοδειά ήταν πολύ μεγαλύτερη από ό,τι τα δύο προηγούμενα χρόνια, όλοι έσπευσαν να πουλήσουν. Το κόστος του ισπανικού εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου υψηλής ποιότητας στη χονδρική αγορά έπεσε σε περίπου 4.250 δολάρια ανά τόνο, μειωμένο περισσότερο από το ήμισυ από το ιστορικό υψηλό των άνω των 10.000 δολαρίων ανά τόνο που σημειώθηκε τον Φεβρουάριο. Στα ράφια των σούπερ μάρκετ, η τιμή του λίτρου θα μπορούσε σύντομα να υποχωρήσει από τα 10 ευρώ σε περίπου 5 ευρώ.

Η πτώση της τιμής αποτελεί μεγάλη ανακούφιση για τον ευρωπαϊκό νότο, οι κάτοικοι του οποίου θεωρούν το ελαιόλαδο αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής τους – από το φαγητό μέχρι τα έθιμα που έχουν αναπτυχθεί εδώ και χιλιετίες στις ακτές της Μεσογείου. Για πολλές οικογένειες στην περιοχή, η υψηλότερη τιμή του συμβόλιζε τον αγώνα ενάντια σε έναν ανεξέλεγκτο πληθωρισμό. Κάθε εβδομάδα στο σούπερ μάρκετ, γκρίνιαζα για το κόστος και ήλπιζα σε μια καλύτερη μέρα.

Για τους Ισπανούς, ήταν μια πραγματική κρίση. Ρίχνουμε με γενναιοδωρία ελαιόλαδο στο φαγητό μας: Ο μέσος Ισπανός καταναλώνει περίπου 14 λίτρα σε ένα κανονικό έτος. Εάν το πολλαπλασιάσουμε για μια τετραμελή οικογένεια, ένα νοικοκυριό στην Ισπανία θα ξόδευε περισσότερα από 450 ευρώ (471 δολάρια) σε ένα χρόνο βάσει της μέσης τιμής λιανικής του 2023-2024. (Οι Έλληνες είναι οι πρωταθλητές του ελαιολάδου, καταναλώνοντας περισσότερα από 20 λίτρα ανά άτομο ετησίως. Οι Ιταλοί έρχονται αμέσως μετά τους Ισπανούς, καταναλώνοντας περίπου 11 λίτρα. Οι Βρετανοί και οι Αμερικανοί "ραντίζουν" το φαγητό τους με περίπου ένα λίτρο λάδι ετησίως).

Κατά συνέπεια, η υποχώρηση των τιμών χονδρικής είναι μια τεράστια ανάσα - μια είδηση που κυριαρχεί στα βραδινά δελτία ειδήσεων στη νότια Ευρώπη. Ωστόσο, ανησυχώ ότι φαίνεται κάπως υπερβολική. Και κάπου εδώ έρχονται τα άσχημα νέα στα οποία αναφέρθηκα νωρίτερα.