Κρήτη και Κύπρος στο επίκεντρο του έργου DIG.I.WATER για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία

Με ισχυρό μήνυμα συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία, πραγματοποιήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου στη Λευκωσία η 1η Διασυνοριακή Εκδήλωση Δημοσιότητας του έργου DIG.I.WATER, με θέμα:
«Καινοτόμες ψηφιακές υπηρεσίες σε επίπεδο αγροτεμαχίου ως στρατηγικές βέλτιστης προσαρμογής των καλλιεργειών στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε σχέση με το νερό».

Το έργο υλοποιείται με επικεφαλής εταίρο τον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό (ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ), ο οποίος διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στον επιστημονικό σχεδιασμό και την ανάπτυξη των καινοτόμων εργαλείων του. Ο Δρ. Νεκτάριος Κουργιαλάς, Κύριος Ερευνητής στο Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου, Υπεύθυνος του Εργαστηρίου Υδατικών Πόρων, Αρδεύσεων και Περιβαλλοντικής Γεωπληροφορικής και συντονιστής του έργου, παρουσίασε το επιστημονικό πλαίσιο και τους στόχους της πρωτοβουλίας.

Όπως τόνισε, το DIG.I.WATER στοχεύει στη δημιουργία ενός σύγχρονου ψηφιακού εργαλείου που θα υποστηρίζει τον αγρότη στη λήψη αποφάσεων, αξιοποιώντας δεδομένα από το έδαφος, το κλίμα και τις καλλιέργειες. Η πληροφορία αυτή θα παρέχεται μέσω μιας διαδικτυακής πλατφόρμας ανοικτής πρόσβασης, η οποία θα προσφέρει εξατομικευμένες πληροφορίες για κάθε αγροτεμάχιο.

Αναλυτικότερα, το έργο DIG.I.WATER θα αναπτύξει ένα πρωτοπόρο διαδικτυακό σύστημα ελεύθερης πρόσβασης για αγρότες και τοπικές αρχές, για κάθε αγροτεμάχιο στην Κρήτη, την Κύπρο και τα νησιά του Αιγαίου, μέσω του οποίου ο χρήστης θα ενημερώνεται:

• Για τις πραγματικές αρδευτικές ανάγκες των καλλιεργειών - οι ανάγκες ποτίσματος θα υπολογίζονται αυτόματα και σε εβδομαδιαία βάση χωρίς να χρειάζεται ο χρήστης / παραγωγός να κάνει επιτόπιες μετρήσεις.
• Για τις ορθές καλλιεργητικές / αρδευτικές πρακτικές οι οποίες θα παρέχονται με βάση τις ιδιαιτερότητες του κάθε αγροτεμάχιου (π.χ. ελλειμματική άρδευση) με στόχο την προσαρμογή των καλλιεργειών και των αγροκτημάτων στις ακραίες κλιματικές συνθήκες.
• Για τα χαρακτηριστικά του εδάφους και τη κλίση του εδαφικού ανάγλυφου - ο αγρότης θα ενημερώνεται αν το έδαφός του είναι ελαφριάς, μέσης ή βαριάς σύστασης.
• Για το σύνολο των αναγκών άρδευσης εντός μιας περιοχής ενδιαφέροντος που ορίζεται από τον χρήστη.
• Για τα ιστορικά μετεωρολογικά δεδομένα (σε μορφή γραφημάτων) σε κάθε αγροτεμάχιο.
• Για φασματικούς / δορυφορικούς δείκτες (π.χ. NDVI) - επίπεδα στρες καλλιεργειών.

Επιπλέον, μέσω της διαδικτυακής εφαρμογής που θα δημιουργηθεί, οι αγρότες θα μπορούν να ενημερώνονται:

• Για την διαχείριση νερού άρδευσης υψηλής αλατότητας και αλατούχων εδαφών.
• Για περιοχές που κινδυνεύουν περισσότερο από τις επιπτώσεις της κλιματικής μεταβολής σε σχέση με το νερό (π.χ. περιοχές επιρρεπείς σε φαινόμενα ξηρασίας ή εδαφικής διάβρωσης).
• Θα έχουν πρόσβαση σε πρόγνωση βασικών μετεωρολογικών παραμέτρων (βροχής, θερμοκρασίας και ανέμου) σε χρονικό ορίζοντα ως και 6 ημέρες. Θα μπορούν να λαμβάνουν ειδοποιήσεις για επικείμενα ακραία κλιματικά φαινόμενα (π.χ. θυελλώδεις άνεμοι, καύσωνες, πλημμύρες, χαλαζόπτωσης και κεραυνικής δραστηριότητας) που δύναται να επηρεάσουν υποδομές και καλλιέργειες.
• Θα λαμβάνουν ενημερώσεις για την ύπαρξη ευνοϊκών κλιματικών συνθηκών που επιτρέπουν την εμφάνιση και ανάπτυξη σημαντικών εχθρών / ασθενειών στις καλλιέργειες.

Στο πλαίσιο της 1^ης Διασυνοριακής Εκδήλωσης Δημοσιότητας συζητήθηκαν θέματα όπως:

• Οι δυνατότητες αξιοποίησης του εργαλείου DIG.I.WATER σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
• Η κοινωνική αποδοχή του εργαλείου από τους πολίτες και τους τελικούς χρήστες.
• Οι κοινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν η Ελλάδα και η Κύπρος στη διαχείριση των υδατικών πόρων.
• Η ανταλλαγή εμπειριών και καλών πρακτικών μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις διαφορετικές εμπειρίες των δύο χωρών στη διαχείριση των υδατικών πόρων. Στην Κρήτη αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο η ανάγκη δημιουργίας μικρών και αποτελεσματικών υδραυλικών έργων, τα οποία θα μπορούν να αποθηκεύουν το νερό των χειμερινών βροχοπτώσεων και να το διανέμουν ορθολογικά στη γεωργία. Στην Κύπρο, αντίστοιχα, έχει ήδη αναπτυχθεί τις προηγούμενες δεκαετίες ένα εκτεταμένο δίκτυο μικρών και μεσαίων ταμιευτήρων που για πολλά χρόνια δημιουργούσε ένα σημαντικό επίπεδο υδατικής ασφάλειας. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η αυξανόμενη κλιματική μεταβλητότητα και οι πιέσεις στη διαχείριση των υδατικών πόρων αναδεικνύουν την ανάγκη για ακόμη πιο αποτελεσματικά συστήματα παρακολούθησης και διαχείρισης του νερού — τομέας στον οποίο ψηφιακά εργαλεία όπως το DIG.I.WATER μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά.

Η εκδήλωση συγκέντρωσε εκπροσώπους θεσμικών φορέων, ερευνητικών οργανισμών, περιφερειακών αρχών και παραγωγικών φορέων από τις δύο χώρες. Κοινή διαπίστωση των συμμετεχόντων ήταν ότι η κλιματική αλλαγή και η αυξανόμενη πίεση στους υδατικούς πόρους αποτελούν κοινή πρόκληση για την Ελλάδα και την Κύπρο, καθιστώντας τη διασυνοριακή συνεργασία βασικό εργαλείο για την ανάπτυξη αποτελεσματικών και καινοτόμων λύσεων.

Το έργο DIG.I.WATER συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Συνεργασίας Interreg VI-A Ελλάδα–Κύπρος 2021–2027, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΤΠΑ) και εθνικών πόρων των δύο χωρών, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη κοινών ψηφιακών λύσεων για μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική γεωργία στη διασυνοριακή περιοχή.