Προβληματίζουν τον ΠΟΥ οι ιοί της γρίπης των πτηνών και η μετάδοση τους στον άνθρωπο

Σύμφωνα με τον Διεθνή Υγειονομικό Κανονισμό (ΔΥΚ του 2005), μια ανθρώπινη λοίμωξη που προκαλείται από έναν νέο υποτύπο του ιού της γρίπης Α αποτελεί συμβάν που έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει υψηλό αντίκτυπο στη δημόσια υγεία και πρέπει να κοινοποιηθεί στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Σε αυτό το πλαίσιο κοινοποιήθηκε στον ΠΟΥ το πρώτο εισαγόμενο ανθρώπινο κρούσμα γρίπης των πτηνών από τον ιό A(H9N2) στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια και συγκεκριμένα στην γειτονική μας Ιταλία.

Η σχετική ενημέρωση έγινε προς τα τέλη του περασμένου Μάρτη και το κρούσμα αφορά ενήλικο άνδρα που επέστρεφε από τη Σενεγάλη.

Η αλληλούχιση επόμενης γενιάς επιβεβαίωσε τη λοίμωξη με γρίπη A(H9N2). Σύμφωνα με τις επιδημιολογικές έρευνες, ο ασθενής δεν είχε γνωστό ιστορικό έκθεσης σε πουλερικά ή σε οποιοδήποτε άτομο με παρόμοια συμπτώματα πριν από την έναρξη των συμπτωμάτων και διευκρινίζεται πως πρόκειται το πρώτο εισαγόμενο ανθρώπινο κρούσμα γρίπης των πτηνών A(H9N2) στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ.

Ο προηγούμενος συναγερμός αφορούσε τα στελέχη του ιού ΑΗ5

Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, ο ΠΟΥ αξιολογεί τον τρέχοντα κίνδυνο για τον γενικό πληθυσμό που θέτουν οι ιοί A(H9N2) ως χαμηλό, αλλά συνεχίζει να παρακολουθεί αυτούς τους ιούς και την κατάσταση παγκοσμίως. Αξίζει να σημειωθεί ότι παλαιότεροι συναγερμοί στον ΠΟΥ αφορούσαν λοιμώξεις σε ανθρώπους από ιούς της γρίπης των πτηνών και συγκεκριμένα τα στελέχη Α (Η5Ν1) και Α(Η5Ν2), με το στέλεχος Α (Η5Ν1) να θεωρείται περισσότερο παθογόνο από το στέλεχος Α(Η5Ν2). Ο ιός της γρίπης των πτηνών Α (Η5Ν1) έχει προηγηθεί χρονικά και στην Ελλάδα τα τελευταία κρούσματα γρίπης των πτηνών (Η5Ν1) σημειώθηκαν τον Μάρτιο του 2022 σε αγριοπελεκάνους.

Μεταγενέστερος είναι ο ιός της γρίπης των πτηνών Α(Η5Ν2) με το πρώτο κρούσμα σε άνθρωπο να καταγράφεται τον Ιούνιο του 2024 στο Μεξικό, όπου ο ασθενής κατέληξε από τη νόσο, οπότε καταγράφηκε και ο πρώτος θάνατος εξαιτίας του.

Με συλλοίμωξη φυματίωσης και γρίπης των πτηνών ο ασθενής στην Ιταλία

Επιστρέφοντας στο νέο στέλεχος Α(Η9Ν2), ο ασθενής βρισκόταν στη Σενεγάλη για περισσότερους από έξι μήνες και ταξίδεψε στην Ιταλία στα μέσα Μαρτίου. Κατά την άφιξή του, επισκέφθηκε το τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό και επίμονο βήχα. Αφού ελήφθη δείγμα βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος, το αποτέλεσμα βρέθηκε θετικό για συλλοίμωξη με Mycobacterium tuberculosis (φυματίωση), ενώ ανιχνεύθηκε και μη υποτυποποιημένος ιός της γρίπης Α. Ο ασθενής τοποθετήθηκε σε θάλαμο απομόνωσης αρνητικής πίεσης με προφυλάξεις αερομεταφερόμενου αίματος. Υποβλήθηκε σε θεραπεία με αντιφυματικά φάρμακα και αντιιική αγωγή με οσελταμιβίρη (tamiflu), με την κατάστασή του να παρουσιάζει σταθερή βελτίωση.

Επιπλέον δείγματα από τον ίδιο ασθενή έχουν σταλεί στο Εθνικό Κέντρο Γρίπης της Ιταλίας, όπου ο περαιτέρω χαρακτηρισμός επιβεβαίωσε τον υποτύπο του ιού Influenza A(H9N2), με στενή γενετική ομοιότητα με στελέχη που είχαν προηγουμένως εντοπιστεί σε πουλερικά στη Σενεγάλη. Δεν εντοπίστηκε άμεση έκθεση του νοσούντος σε ζώα, άγρια ζωή ή αγροτικά περιβάλλοντα. Επίσης, δεν αναφέρθηκε επαφή με συμπτωματικά ή επιβεβαιωμένα ανθρώπινα κρούσματα. Περαιτέρω επιδημιολογικές έρευνες σχετικά με την πηγή έκθεσης βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη.

Οι επαφές του ασθενούς που εντοπίστηκαν στη Σενεγάλη ήταν ασυμπτωματικές. Όλες οι επαφές που εντοπίστηκαν και στην Ιταλία βρέθηκαν αρνητικές στον ιό της γρίπης και ολοκλήρωσαν την περίοδο ενεργού παρακολούθησης για την έναρξη των συμπτωμάτων και την καραντίνα που απαιτείται από τις εθνικές οδηγίες. Έλαβαν επίσης αντιική αγωγή με οσελταμιβίρη ως προληπτικό μέτρο (χημειοπροφύλαξη).

Από τα ζώα στον άνθρωπο

Οι ιοί της γρίπης των ζώων κυκλοφορούν κανονικά στα ζώα, αλλά μπορούν επίσης να μολύνουν τους ανθρώπους. Οι λοιμώξεις στους ανθρώπους έχουν αποκτηθεί κυρίως μέσω άμεσης επαφής με μολυσμένα ζώα ή μέσω έμμεσης επαφής με μολυσμένα περιβάλλοντα. Ανάλογα με τον αρχικό ξενιστή, οι ιοί της γρίπης Α μπορούν να ταξινομηθούν ως γρίπη των πτηνών, γρίπη των χοίρων ή άλλοι τύποι ιών της γρίπης των ζώων.

Οι λοιμώξεις από τον ιό της γρίπης των πτηνών στους ανθρώπους μπορεί να προκαλέσουν ασθένειες που κυμαίνονται από ήπια λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος έως πιο σοβαρές ασθένειες και μπορεί να είναι θανατηφόρες. Έχουν επίσης αναφερθεί και άλλα προβλήματα υγείας που περιλαμβάνουν επιπεφυκίτιδα, γαστρεντερικά συμπτώματα, εγκεφαλίτιδα και εγκεφαλοπάθεια. Για τη διάγνωση της ανθρώπινης λοίμωξης από γρίπη, απαιτούνται εργαστηριακές εξετάσεις. Ο ΠΟΥ ενημερώνει περιοδικά τα πρωτόκολλα τεχνικών οδηγιών για την ανίχνευση της ζωονόσου γρίπης χρησιμοποιώντας μοριακές μεθόδους.

Προγενέστερα περιστατικά σε Αφρική και Ασία

Ανθρώπινες λοιμώξεις με ιούς γρίπης A(H9) έχουν αναφερθεί από χώρες της Αφρικής και της Ασίας, όπου αυτοί οι ιοί ανιχνεύονται επίσης σε πουλερικά. Η πλειονότητα των κρουσμάτων λοίμωξης από τον ιό της γρίπης των πτηνών A(H9N2) σε ανθρώπους έχουν προέλευση την Κίνα. Τα περισσότερα αναφερόμενα ανθρώπινα κρούσματα λοίμωξης από τον ιό A(H9N2) έχουν συνδεθεί με έκθεση σε μολυσμένα πουλερικά ή μολυσμένα περιβάλλοντα, με την πλειονότητα των περιπτώσεων να εμφανίζουν ήπια κλινική νόσο. Σποραδικά ανθρώπινα κρούσματα μετά από έκθεση σε μολυσμένα πτηνά ή μολυσμένα περιβάλλοντα είναι αναμενόμενα, καθώς ο ιός παραμένει ενζωοτικός στους πληθυσμούς πουλερικών. Ιοί της γρίπης των πτηνών A(H9N2) έχουν ανιχνευθεί σε δείγματα πουλερικών και περιβάλλοντος που συλλέχθηκαν σε αγορές ζώντων πτηνών στη Σενεγάλη και οι αρχές της χώρας ανέφεραν ένα ανθρώπινο κρούσμα μόλυνσης από τον ιό A(H9N2) το 2020.

Μικρός ο κίνδυνος ανθρώπινης εξάπλωσης

Τα τρέχοντα επιδημιολογικά και ιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι κανένας από τους χαρακτηρισμένους ιούς της γρίπης A(H9N2) μέχρι στιγμής δεν έχει αποκτήσει την ικανότητα για συνεχή μετάδοση μεταξύ ανθρώπων. Επομένως, η πιθανότητα συνεχής εξάπλωσης από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι μικρή αυτή τη στιγμή. Το κοινό θα πρέπει να αποφεύγει την επαφή με περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου, όπως αγορές/αγροκτήματα ζώντων ζώων ή επιφάνειες που ενδέχεται να έχουν μολυνθεί από περιττώματα πουλερικών. Συνιστάται ιδιαίτερα η προστασία της αναπνοής για όσους χειρίζονται ζωντανά ή νεκρά (συμπεριλαμβανομένης της σφαγής) πουλερικά σε επαγγελματικό ή αγροτικό περιβάλλον. Συνιστάται η καλή υγιεινή των χεριών, δηλαδή το συχνό πλύσιμο των χεριών ή η χρήση απολυμαντικού χεριών με βάση το αλκοόλ. Ο ΠΟΥ δεν συνιστά συγκεκριμένα πρόσθετα μέτρα για τους ταξιδιώτες, θεωρώντας ότι ο κίνδυνος στην τρέχουσα συγκυρία παραμένει μικρός.