Στήριξη-ανάσα στους αγρότες για τα ακριβά λιπάσματα ενέκρινε η ΕΕ

Το Συμβούλιο υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης της ΕΕ ενέκρινε σήμερα οριστικά Κανονισμό που εισάγει στοχευμένα μέτρα στήριξης των Ευρωπαίων αγροτών, οι οποίοι πλήττονται από την απότομη άνοδο των τιμών των λιπασμάτων και άλλων εισροών εξαιτίας της πρόσφατης κρίσης στη Μέση Ανατολή. 

Αφορμή στάθηκε η de facto διακοπή λειτουργίας του Στενού του Ορμούζ, που πυροδότησε αλυσιδωτές αυξήσεις στις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου και λιπασμάτων. Καθώς τα λιπάσματα αποτελούν ένα από τα υψηλότερα κόστη εισροών για τους παραγωγούς, οι Βρυξέλλες προειδοποιούν ότι η ακρίβεια απειλεί την ποιότητα και τις αποδόσεις των καλλιεργειών, ενδεχομένως και τις καλλιεργούμενες εκτάσεις.

Τι προβλέπει ο Κανονισμός

Ο κανονισμός τροποποιεί δύο βασικά κείμενα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, τον κανονισμό για τα Στρατηγικά Σχέδια (ΕΕ 2021/2115) και τον οριζόντιο κανονισμό (ΕΕ 2021/2116), και κινείται σε τρεις άξονες.

Πρώτον, εισάγεται ένα νέο είδος παρέμβασης για έκτακτη και προσωρινή στήριξη μέσω του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ). Η ενίσχυση απευθύνεται στους ενεργούς γεωργούς που πλήττονται περισσότερο και καλύπτει μέρος του πρόσθετου κόστους λιπασμάτων που προέκυψε από την 1η Μαρτίου 2026. Τα κράτη μέλη μπορούν να καλύψουν έως 50% του πρόσθετου κόστους. Το ποσοστό ανεβαίνει έως και 80% για όσους έχουν αναλάβει δεσμεύσεις μείωσης της χρήσης λιπασμάτων. Η στήριξη μπορεί να καταβληθεί ως σταθερό ποσό ανά εκτάριο, με συγχρηματοδότηση του ΕΓΤΑΑ έως 65%, ενώ τα κράτη μέλη μπορούν να προσθέσουν εθνική χρηματοδότηση έως και 200%. Οι πληρωμές στους δικαιούχους πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 30 Ιουνίου 2027.

Δεύτερον, δίνεται μεγαλύτερη ευελιξία στις προκαταβολές των άμεσων ενισχύσεων. Το ανώτατο ποσοστό προκαταβολής αυξάνεται από το 70% στο 75% για το ημερολογιακό έτος 2026, ενώ τα κράτη μέλη θα μπορούν να καταβάλλουν τις προκαταβολές νωρίτερα μέσα στη χρονιά, ακόμη και πριν από τις 16 Οκτωβρίου, αμέσως μετά την αίτηση στήριξης, ώστε να αντιμετωπιστούν άμεσες ανάγκες ρευστότητας.

Τρίτον, παρέχεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα να αναπροσαρμόσουν τις κατανομές των άμεσων ενισχύσεων για το ημερολογιακό έτος 2027, εντός ανώτατων ορίων που καθορίζονται ανά χώρα. Για την Ελλάδα, το μέγιστο περιθώριο αύξησης ανέρχεται σε περίπου € 139,2 εκατομμύρια και το μέγιστο περιθώριο μείωσης σε περίπου € 472,9 εκατομμύρια.

Ρευστότητα με περιβαλλοντικό πρόσημο

Πέρα από την άμεση ανακούφιση, ο Κανονισμός συνδέει τη στήριξη με κίνητρα για αποδοτικότερες πρακτικές που μειώνουν και βελτιστοποιούν τη χρήση λιπασμάτων, καθώς και για στροφή προς βιολογικής βάσης λιπάσματα. Ρητά προβλέπεται ότι το νέο μέτρο δεν επιτρέπεται να οδηγήσει σε αύξηση των ορίων εφαρμογής λιπασμάτων στο έδαφος που καθορίζονται από την οδηγία για τα νιτρικά. Οι δικαιούχοι, εξάλλου, θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε γνώση και ενημέρωση για τη βιώσιμη χρήση των λιπασμάτων.

«Οι πρόσφατες διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και οι εκτοξευόμενες τιμές των λιπασμάτων έχουν ασκήσει σημαντική πίεση στον αγροτικό μας τομέα», δήλωσε ο Ιρλανδός υπουργός Γεωργίας Μαρτιν Χέιντον, προεδρεύων του Συμβουλίου, τονίζοντας πως η Ένωση δείχνει αποφασισμένη να αντιδράσει «γρήγορα και αποφασιστικά» υπέρ των αγροτών και της επισιτιστικής ασφάλειας.

Η πρόταση είχε παρουσιαστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 12 Ιουνίου 2026, ως τμήμα ευρύτερης δέσμης μέτρων για τις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή στις αγροτικές αγορές. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη θέση του στις 7 Ιουλίου και το Συμβούλιο ολοκλήρωσε τη διαδικασία σήμερα, σε χρόνο-ρεκόρ για τα ενωσιακά δεδομένα, κι αυτό είναι ένδειξη της πολιτικής βούλησης να δοθεί ανάσα ρευστότητας στους παραγωγούς πριν από τις κρίσιμες αποφάσεις της νέας καλλιεργητικής περιόδου.

Πηγή: ertnews.gr