Στο επίκεντρο οι δασικοί χάρτες που «καίνε» την Κρήτη!

Με μοναδικό θέμα συζήτηση την κατάθεση προτάσεων για τους δασικούς χάρτες, συνεδριάζει την Τετάρτη 17 Μαρτίου το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτη.
Η συνεδρίαση θα πραγματοποιηθεί με τηλεδιάσκεψη και εισηγητής του θέματος θα είναι ο Αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενή Τομέα Εμμανουήλ Χνάρης.

Όπως έχει διαπιστωθεί από όσα ανακοινωθηκαν και προκάλεσαν ποικίλες αντιδράσεις, στην Κρήτη το ποσοστό των δασικών εκτάσεων και χορτολιβαδικών εκτάσεων στο νησί είναι υψηλό και οι πρώτοι «θιγόμενοι» είναι οι κτηνοτρόφοι, μερίδα των οποίων έχει φθάσει στο σημείο να απειλεί ευθέως τις δασικές υπηρεσίες.

Σε πολλές περιοχές σε όλη τη χώρα οι δασικοί χάρτες έχουν αναρτηθεί, ωστόσο τα αποτελέσματα των «αναμορφώσεων» του υπουργείου Περιβάλλοντος δεν είναι ορατά.

Σήμερα περισσότεροι από 30 περιφερειακές ενότητες (νομοί) είναι αναρτημένοι στην ειδική εφαρμογή της Ελληνικό Κτηματολόγιο, μέσω της οποίας πραγματοποιείται και όλη η διαδικασία υποβολής αντιρρήσεων (να σημειωθεί ότι στους παλαιούς δασικούς χάρτες αφορά μόνο τις περιοχές που αναμορφώθηκαν μετά τον τελευταίο νόμο).

Οι δασικοί χάρτες παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις περιοχές που αναρτώνται για πρώτη φορά (το μεγαλύτερο μέρος τους, γιατί κάποιοι μικροί δασικοί χάρτες είχαν κυρωθεί στο πλαίσιο παλαιών προγραμμάτων κτηματογράφησης στις περισσότερες περιοχές). Ανάμεσα σε αυτές, για πρώτη φορά ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Κρήτης,σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικό Κτηματολόγιο: Στο Ηράκλειο αναρτήθηκαν 2,45 εκατ. στρέμματα (δασικά 29,2%, χορτολιβαδικά 8,3%), ενώ στο Λασίθι αναρτήθηκαν 1,76 εκατ. στρ. (δασικά 49,6%, χορτολιβαδικά 12,5%).

Η Κρήτη πιο αναλυτικά:

Σχεδόν όλη η Κρήτη αποτυπώνεται «πράσινη», με χιλιάδες αγρότες και κτηνοτρόφους να κινδυνεύουν να χάσουν τις κοινοτικές επιδοτήσεις και να μην μπορούν να καλλιεργήσουν τις εκτάσεις τους. Ίδια εικόνα και σε πολλά νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου, στην Αιτωλοακαρνανία και σε άλλες περιοχές.

Βουλευτές όλων των κομμάτων, δήμαρχοι και τοπικοί φορείς ζητούν αλλαγές για να μη χαθούν περιουσίες, με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να αναγνωρίζει το πρόβλημα και να αναζητεί λύσεις, διαμηνύοντας ότι δεν θα κινδυνεύσει η ιδιοκτησία κανενός. Σε κάθε περίπτωση, είναι κρίσιμο κάθε ενδιαφερόμενος να ενημερωθεί για το περιεχόμενο του δασικού χάρτη, να εντοπίσει το ακίνητο που τον αφορά και στην περίπτωση που διαφωνεί με τον χαρακτήρα που αποδίδει ο χάρτης να υποβάλει αίτηση πρόδηλου σφάλματος ή αντίρρηση.

Η ανάρτηση των αναμορφωμένων χαρτών φέρνει στην επιφάνεια προβλήματα δεκαετιών, με χιλιάδες πολίτες να βλέπουν τις περιουσίες τους να αποτυπώνονται ως δάσος. Στους χάρτες που αναρτήθηκαν από τα μέσα Ιανουαρίου έως και προχθές τα δάση καλύπτουν το 60% της έκτασης της χώρας, ενώ το 1945 (ημερομηνία που λήφθηκαν οι αεροφωτογραφίες) το 55,4%, με τη διαφορά να «μεταφράζεται» σε επιπλέον 2.774.456 στρέμματα δάσους. Όσον αφορά τις χορτολιβαδικές εκτάσεις, αυξήθηκαν από 144.870 στρέμματα το 1945 στα 1.089.467 στρέμματα.

Όλη η Κρήτη ένα δάσος

Η ανάρτηση των δασικών χαρτών στους νομούς της Κρήτης άφησε άπαντες με ανοικτό το στόμα. Σχεδόν όλο το νησί αποτυπώνεται «πράσινο», με αγρότες και κτηνοτρόφους να διαπιστώνουν ξαφνικά ότι οι εκτάσεις που καλλιεργούσαν τόσα χρόνια εμφανίζοντας ως δασικές, ενώ αλαλούμ επικρατεί και για τα βοσκοτόπια. Ήδη οι αντιδράσεις είναι έντονες, οι συσκέψεις στους δήμους και τους συνεταιρισμούς είναι συνεχείς και άπαντες ζητούν το «πάγωμα» της διαδικασίας, μέχρι να θεσμοθετηθούν οι παρεμβάσεις που έχει προαναγγείλει η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος.

Στον νομό Χανίων επικρατεί ανησυχία για τις επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς οι δηλώσεις στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου πρέπει να γίνουν μέσα στον Μάιο, ενώ οι αντιρρήσεις για τους δασικούς μέχρι τον Ιούνιο. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι να εκδικαστούν θα περάσει ένα εύλογο χρονικό διάστημα, χωρίς κάποιος να έχει εικόνα για τον χαρακτήρα μιας έκτασης.

Μεγάλο είναι το πρόβλημα με τους ελαιώνες, οι οποίοι αναπτύχθηκαν ως επί το πλείστον σε περιοχές που είχαν ήδη βλάστηση, με συνέπεια να αποτυπώνονται στους χάρτες ως δάσος, παρότι για 60 χρόνια επιδοτούνταν από το κράτος. Ενδεικτικό των πολλών αστοχιών στον χάρτη του νομού Χανίων είναι ότι μεγάλο μέρος του λιμανιού των Σφακίων χαρακτηρίζεται χορτολιβαδική έκταση!

Λάθη και παραλείψεις περασμένων δεκαετιών

Για λάθη στις αναρτήσεις των δασικών χαρτών καθώς και στη διαχείριση της γενικότερης υπόθεσης μετά την ανάρτηση κάνει λόγο ο βουλευτής Χανίων της Νέας Δημοκρατίας, Μανούσος Βολουδάκης. Τόνισε πως πολλά από αυτά είναι αποτελέσματα λαθών και παραλείψεων που έγιναν σε περασμένες δεκαετίες. Σημείωσε ότι απαιτούνται συγκεκριμένες παρεμβάσεις, διοικητικές και νομοθετικές, όπως η παράταση της προθεσμίας υποβολής αντιρρήσεων για τουλάχιστον έναν χρόνο και η διασφάλιση ότι δεν θα θιγεί το καθεστώς των επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Στο Ρέθυμνο, τώρα, εντείνεται ο προβληματισμός μετά την ανάρτηση των δασικών χαρτών που περιλαμβάνει ως δασικό ένα μεγάλο ποσοστό των ακίνητων περιουσιών στον νομό. Ήδη υπάρχει κινητοποίηση από την Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου, σε συνεργασία με τον Δήμο Ρεθύμνου, τους δήμους του νομού, αλλά και τη διεύθυνση δασών, για να προχωρήσουν οι απαραίτητες διαδικασίες ενημέρωσης και συντονισμού, αφού οι προθεσμίες που έχουν οι ιδιοκτήτες για να ξεκαθαρίσουν τις περιουσίες τους που έχουν χαρακτηριστεί δασικές παραμένουν ασφυκτικές. Η πρώτη ανάγνωση του αναρτημένου χάρτη αποκαλύπτει σωρεία λαθών, εμπεριέχει, μάλιστα, πάρα πολλά πρόδηλα σφάλματα, δηλαδή περιουσίες ανθρώπων οι οποίες έχουν αποχαρακτηριστεί με τελεσίδικη απόφαση φαίνονται πάλι ως δασικές.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στον νομό Λασιθίου, με βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ να καταθέτουν πριν από λίγες ημέρες σχετική ερώτηση στη Βουλή, μεταφέροντας το αίτημα της τοπικής κοινωνίας για αναστολή της ανάρτησης των δασικών χαρτών σε προσφορότερο χρόνο, όταν θα έχουν ληφθεί υπόψη όλες οι παράμετροι και οι παρατηρήσεις των αρμόδιων τοπικών φορέων. Το 60% του νομού χαρακτηρίζεται δασικό.

Στους δασικούς χάρτες έχουν συμπεριληφθεί τμήματα του εθνικού και επαρχιακού δικτύου, οικίες πολιτών, με νόμιμες οικοδομικές άδειες, παραλιακές εκτάσεις, ακόμα και ολόκληροι ελαιώνες έχουν χαρακτηριστεί αναδασωτέες εκτάσεις. Ανάμεσα στις χαρακτηρισμένες εκτάσεις «αναδασωτέες λόγω πυρκαγιάς» βρίσκονται και αμιγώς γεωργικά καλλιεργούμενες εκτάσεις αναδασμού, οι οποίες έχουν επίσημα παλαιότερα έγγραφα της νομαρχίας Λασιθίου, που τους προσδίδει αυτό τον χαρακτηρισμό, και άρα παρατηρείται το παράδοξο φαινόμενο η ίδια διοίκηση να αναιρεί τον εαυτό της.

Όπως επισημαίνουν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, οι δασικές υπηρεσίες δεν έλαβαν υπόψη πραγματικά δεδομένα, όπως πράξεις χαρακτηρισμού, αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις, καθώς και εσφαλμένες αποτυπώσεις ελαιώνων, αμπελώνων και θερμοκηπίων.

«Στην πραγματικότητα αυτή ήταν πάντα η εικόνα. Θεωρώ ότι οι περισσότερες αντιδράσεις βασίζονται σε άγνοια του τι είναι ένας δασικός χάρτης», εχει πει σε δηλώσεις της η επικεφαλής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, Μαρία Κοζυράκη.

«Υπάρχουν βέβαια κάποιες επαγγελματικές κατηγορίες που αντιδρούν- για παράδειγμα, κάποιοι κτηνοτρόφοι έχουν φθάσει στο σημείο να εκτοξεύουν ευθείες απειλές κατά των δασικών υπηρεσιών. Το ζήτημα για αυτούς είναι ότι επειδή προχώρησαν σε εργασίες αναβάθμισης των εγκαταστάσεών τους (για τις οποίες δεν υπήρχε πρόβλημα με το δασικό χαρακτήρα) θεωρούν ότι η έκταση δεν θα έπρεπε να είναι πια δασική. Πολλοί δεν έχουν και τίτλους ιδιοκτησίας, οπότε φοβούνται ότι δεν θα μπορούν να κάνουν χρησικτησία».

Στην Κρήτη, πάντως, δεν ισχύει το τεκμήριο υπέρ του Δημοσίου, δηλαδή το βάρος της απόδειξης της ιδιοκτησίας πέφτει εξίσου στον ιδιώτη και στο Δημόσιο. «Σε κάθε περίπτωση, όπου υπάρχουν λάθη θα διορθωθούν διά των αντιρρήσεων. Επιτέλους θα αποκτήσουμε ένα ενιαίο πλαίσιο όπου και οι πολίτες θα ξέρουν ποια είναι η περιουσία τους και το Δημόσιο ποιες περιοχές πρέπει να προστατεύσει. Και θα μπορέσουν και οι δασικές υπηρεσίες των νησιών του Αιγαίου να κάνουν διαχείριση του δασικού πλούτου και όχι να ασχολούνται κυρίως με πράξεις χαρακτηρισμού».

Αντιρρήσεις 

Η ενίσχυση των δασικών υπηρεσιών, με επιτροπές οι οποίες θα υποστηρίζουν τους ιδιοκτήτες προκειμένου να καταθέσουν αντιρρήσεις για πρόδηλα σφάλματα στους Δασικούς Χάρτες και εάν χρειαστεί παράταση της προθεσμίας των 105 ημερών, που «τρέχει» ανά περιοχή της χώρας από την ημέρα ανάρτησης του αναθεωρημένου δασικού χάρτη εξετάζει το ΥΠΕΝ.

Τις σχετικές ανακοινώσεις για τους σχεδιασμούς του ΥΠΕΝ έκανε ο υφυπουργός Μεταφορών Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο οποίος μίλησε στον Team FM και την πρωινή ενημερωτική εκπομπή «Πρώτη Γραμμή» σημειώνοντας ότι υπάρχει η διάθεση από το υπουργείο Περιβάλλοντος για την επίλυση προβλημάτων σε σχέση με τους δασικούς χάρτες.

Ο κ. Κεφαλογιάννης τόνισε πως σε καμία περίπτωση οι δασικοί χάρτες δεν συνδέονται με τα ιδιοκτησιακά δεδομένα, ενώ αναφερόμενος στην Κρήτη είπε ότι στην Κρήτη δεν ισχύει το τεκμήριο του δημοσίου και συμπλήρωσε πως θα γίνουν όποιες ενέργειες χρειαστούν ώστε να ενισχυθούν οι επιτροπές για τις αντιρρήσεις για να μην υπάρξει ταλαιπωρία των πολιτών.

«Αυτό που πρέπει να ξεκαθαριστεί είναι πως όταν μιλάμε για δασικούς χάρτες, δεν συνδέεται με το ιδιοκτησιακό. Ακόμα και αν περιοριστεί μία χρήση σε ένα ακίνητο, δεν σημαίνει ότι αυτό το ακίνητο πηγαίνει στο κράτος. Και ειδικά στην Κρήτη που σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ελλάδα δεν ισχύει το τεκμήριο του δημοσίου, όταν ένα ακίνητο χαρακτηριστεί ως δασικό, που στην παρούσα φάση είναι αβαντάζ για μα» είπε ο κ Κεφαλογιάννης.

Ο ίδιος αναφερόμενος στους σχεδιασμούς του ΥΠΕΝ και του αρμόδιου υφυπουργού Γιώργου Αμυρά, σημείωσε ότι:
-«Το βασικότερο στο οποίο δεσμεύτηκε ο κ. Αμυράς είναι ότι πρώτον θα ενισχυθούν όλα τα σημεία υποστήριξης – ανάρτησης των δασικών χαρτών. Θα γίνουν επιτροπές που θα ενημερώνουν τον κόσμο για το τι χρειάζεται να κάνει ώστε να διορθώσει το πρόδηλο σφάλμα – που θα μπορεί να διορθωθεί ατελώς.

Θα ενισχυθούν επίσης και οι επιτροπές εξέτασης αντιρρήσεων, γιατί αυτό που παρατηρήθηκε τα προηγούμενα χρόνια είναι ότι οι αντιρρήσεις εξετάζονται με πολύ αργό ρυθμό και ειδικά μέσα στην πανδημία ο κόσμος είναι πιο δύσκολος στο να κινεί τις διαδικασίες. Και μία Τρίτη δέσμευση του κ. Αμυρά είναι ότι εφόσον χρειάζεται και παραπάνω χρόνος προφανώς και θα δοθεί. Δεν μπορούμε να πούμε από τώρα ότι δίνεται παράταση, γιατί πρέπει να γίνει ένας σωστός προγραμματισμός, αλλά αν υπάρχουν πολύ μεγάλες εκκρεμότητες και κοινωνική ανάγκη τότε προφανώς θα δοθεί και παράταση», σημείωσε ο υφυπουργός και κατέληξε πως δεν υπάρχει κανένας λόγος να φοβούνται οι πολίτες πως θα χάσουν τη γη τους:

«Ο δασικός χάρτης έχει μια ξεκάθαρη αποστολή. Να ξεκαθαρίσει τις χρήσεις γης, να μπορεί ο κόσμος να ξέρει ότι το ακίνητο του μπορεί να το χρησιμοποιήσει για αγροτική χρήση, ή για να χτίσει και μπει ένα τέλος σε αυτό που βλέπουμε εδώ και δεκαετίες. Ο κόσμος είναι όμηρος πολλές φορές των γραφειοκρατικών διαδικασιών και ο δασικός χάρτης έρχεται να δώσει μία λύση σε αυτό. Αυτό και μόνο».