Η Αναγεννητική Γεωργία στο Οροπέδιο Λασιθίου παράδειγμα για το μέλλον της αγροτικής παραγωγής 

Το Οροπέδιο Λασιθίου από τα ωραιότερα μέρη της Κρήτης ζούσε και εξακολουθεί να ζει από την καλλιέργεια κηπευτικών και πατάτας, ενώ υπάρχει και εισόδημα από τον τουρισμό. Η αγροτική καλλιέργεια σταματά την περίοδο του χειμώνα εξαιτίας των καιρικών συνθηκών. 

Για πολλά χρόνια η παραγωγή πατάτας ήταν η κύρια ασχολία, καλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες του νησιού. Οι λασιθιώτες ήταν σαν τα αποδημητικά πουλιά. Το αργότερο μέχρι το τέλος Νοεμβρίου κατέβαιναν σε πεδινές περιοχές των σημερινών δήμων, Χερσονήσου, Μινώα Πεδιάδος, Βιάννου, Αγίου Νικολάου και Ιεράπετρας, και στις αρχές με μέσα Απριλίου επέστρεφαν στις εστίες τους. 

Στις πεδινές περιοχές ασχολούνταν με την ελαιοκαλλιέργεια, κατέβαζαν τα κοπάδια τους το χειμώνα, ενώ είχαν και αρκετά δημητριακά. Στο Οροπέδιο έμεναν οι παππούδες και οι γιαγιάδες, μαζί με τα παιδιά που έπρεπε να πηγαίνουν στο σχολείο. Μια ζωή εξαιρετικά δύσκολη με ακραία καταπόνηση. 

Σήμερα το Οροπέδιο παρουσιάζει μεγάλη μείωση του πληθυσμού, αφού η νέα γενιά έφυγε για τις αστικές περιοχές ή τις πεδινές περιοχές, ειδικά στα παραλιακά του δήμου Χερσονήσου, όπου οι περιουσίες απέκτησαν αξία με την άνθιση του τουρισμού. 

Σ’ αυτό τον τόπο λοιπόν των ακραίων κλιματολογικών συνθηκών, με πολυτεμαχισμένο αγροτικό κλήρο, ξεκίνησε το πρόγραμμα της αναγεννητικής γεωργίας με πρωτοβουλία του ξενοδοχειακού ομίλου Μεταξά και του Αγροτικού Συνεταιρισμού, με στόχο την παραγωγή «καθαρών» αγροτικών προϊόντων που σε πρώτη φάση απορροφώνται από τα ξενοδοχεία του Ομίλου. 

Η αναγεννητική γεωργία είναι μια προσέγγιση για τη γεωργία και τη διαχείριση της γης που εστιάζει στην αποκατάσταση και την ενίσχυση της υγείας των οικοσυστημάτων, προάγοντας παράλληλα τη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων. Με απλά λόγια είναι η παραγωγή αγροτικών προϊόντων όπως γινόταν για χρόνια, πριν εμφανιστούν τα φυτοφάρμακα και τα χημικά λιπάσματα. 

Σε αυτή την όντως πρωτοποριακή για τον τόπο μας προσπάθεια μετέχουν παραγωγοί, οι οποίοι εκπαιδεύονται από γεωπόνους και επιστήμονες του ομίλου Μεταξά και του Συνεταιρισμού. 

Η αναγεννητική γεωργία δεν είναι κάτι ξένο στις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες, με τη συμμετοχή μάλιστα μεγάλων επιχειρήσεων τροφίμων, όπως PepsiCo, Nestlé, Mondelez και Diageo. 

Ένας συνεταιρισμός στη Σλοβακία εφαρμόζει εδώ και χρόνια πρόγραμμα αναγεννητικής γεωργίας και ο πρόεδρός του σε δηλώσεις του ανέφερε: «Μετά από δεκάδες χρόνια συμβατικής γεωργίας, το έδαφος δεν ήταν σε καλή κατάσταση και το αγρόκτημα δούλευε με ζημιά. Η υιοθέτηση των πρακτικών ήταν σταδιακή. Αρχίσαμε να μειώνουμε την άροση του εδάφους και τη χρήση μηχανημάτων στα χωράφια. Λίγα χρόνια αργότερα, προχωρήσαμε με καλλιέργειες κάλυψης και, έπειτα, μεταπηδήσαμε στην απευθείας σπορά στα υπολείμματα της προκαλλιέργειας ή της καλλιέργειας υπό κάλυψη. Ο συνεταιρισμός σταμάτησε να χρησιμοποιεί μυκητοκτόνα, εντομοκτόνα και τεχνητά λιπάσματα, εφαρμόζοντας μόνο οργανικά λιπάσματα». 

Σύμφωνα με το ypaithros.gr, η εφαρμογή αναγεννητικών γεωργικών πρακτικών είχε πολλά οφέλη για τον συνεταιρισμό. Η περιεκτικότητα σε οργανικό άνθρακα στα εδάφη έχει αυξηθεί, σε ορισμένα πεδία από 1,7% το 2013 σε 2,6% το 2021, και δεν υπήρξε διάβρωση του εδάφους τα τελευταία δώδεκα χρόνια. Μια μελέτη το 2021 έδειξε ότι η ικανότητα συγκράτησης νερού ήταν 100 λίτρα ανά m² ετησίως υψηλότερη στα εδάφη τους από ό,τι στη γύρω αγροτική γη. Το κόστος των εισροών μειώθηκε σημαντικά, ενώ οι αποδόσεις διατηρήθηκαν, ώστε να συμβαδίζουν με τον τοπικό μέσο όρο. Αυτό είχε θεμελιώδη αντίκτυπο στην οικονομική σταθερότητα, με αποτέλεσμα ο συνεταιρισμός να έχει σταθερά κέρδη τα τελευταία πέντε χρόνια. 

Το Οροπέδιο Λασιθίου με το μοναδικό μικροκλίμα του μπορεί να αποτελέσει την αρχή, αρκεί οι εναπομείναντες αγρότες να δείξουν πίστη στο πρόγραμμα και να αντιληφθούν ότι αποτελεί μονόδρομο για την ανάπτυξη του πρωτογενή τομέα της περιοχής. 

Δυστυχώς πέρα από τον όμιλο Μεταξά, τον Αγροτικό Συνεταιρισμό και ορισμένους παραγωγούς, δεν υπάρχει ακόμη ουσιαστική υποστήριξη από το αρμόδιο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Ούτε σε επιστημονικό, ούτε σε πρακτικό επίπεδο. 

Θα μπορούσε για παράδειγμα μέρος των χρημάτων από το Ταμείο Ανάκαμψης, να πήγαιναν στην ενίσχυση τέτοιων πρωτοβουλιών, μιας και η αγροτική παραγωγή στη χώρα μας εάν δεν επενδύσει στην ποιότητα και σε τέτοιες εφαρμογές, θα οδηγείται σταδιακά στην υποβάθμιση και στην εγκατάλειψη. 

Τέλος δύο λόγια για τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Οροπεδίου Λασιθίου που καταφέρνει να στέκεται όρθιος σε δύσκολες συνθήκες, δίπλα στους αγρότες και τους κτηνοτρόφους της περιοχής, με ποιοτικά γαλακτοκομικά προϊόντα ΔΙΚΤΗ, με ανοιχτό ορίζοντας και κυρίως… ακούγοντας τις νέες προοπτικές που ανοίγονται στον αγροτικό τομέα.