Η Δικαιοσύνη στα χρόνια της Πανδημίας

Όλοι συμφωνούν, ότι η  Τρίτη εξουσία του κράτους Ελληνική Δικαιοσύνη  δεν διάγει τις ευτυχέστερες ημέρες της , τα δε χρόνια προβλήματα της λόγω της πανδημίας  και των δια την αντιμετώπιση της περιοριστικών μέτρων έχουν επιταθεί.             

Τα δικαστήρια σχεδόν σε όλες τις διαδικασίες ιδίως σε αυτές που απαιτείται η εξέταση μαρτύρων έχουν κοινώς «κατεβάσει ρολά» και δικαιολογημένα η Ένωση των Δικηγορικών Συλλόγων ζητά  να λειτουργήσουν πλήρως τα δικαστήρια σε όλες τις διαδικασίες, γιατί χωρίς την ταχεία και ικανοποιητική απονομή της δικαιοσύνης δεν είναι δυνατόν να υπάρξει κράτος δικαίου , δημόσια ασφάλεια και οικονομική ανάπτυξη. Σαφώς οι καιροί είναι χαλεποί, αλλά κατά την εποχή της κατοχής τα δικαστήρια λειτουργούσαν κανονικά παρά τις τότε περισσότερο αντίξοες συνθήκες.

Δεν αμφισβητώ την αναγκαιότητα των μέτρων,  η διάρκεια των οποίων δεν μπορεί να προβλεφθεί, αλλά κάποια από αυτά έπρεπε  πριν ληφθούν να τύχουν ιδιαίτερης μελέτης  και να σταθμιστούν οι επιπτώσεις  σύμφωνα  με τον κανόνα κόστος-  όφελος, όπως η διάταξη, που αφορά πολιτικές υποθέσεις που εξετάζονται μόνο, αν  υπάρχει δήλωση και των δύο μερών να συζητηθεί η υπόθεση χωρίς να εξετασθούν μάρτυρες , άλλως  η υπόθεση αναβάλλεται και προσδιορίζεται οίκοθεν  περίπου σε ένα χρόνο, που σημαίνει ότι η συζήτηση της υποθέσεως εξαρτάται από τη συναίνεση του εναγόμενου ,που δεν πρόκειται να δοθεί ποτέ. Η διάταξη πρέπει να διατυπωθεί, ως εξής αν κατά τη κρίση του δικαστηρίου είναι αναγκαία  η εξέταση των μαρτύρων στο ακροατήριο και δεν μπορεί να αναπληρωθεί από ένορκες βεβαιώσεις ,οπότε χωρίς εκατέρωθεν συναίνεση η υπόθεση αναβάλλεται.

Η δικαστική απόφαση είναι το συμπέρασμα ενός δικανικού συλλογισμού με μείζονα πρόταση τη διάταξη νόμου που εφαρμόσθηκε και ελάσσονα τα κατά δικανική κρίση πραγματικά περιστατικά, που αποδείχθηκαν. Η στο ακροατήριο  κατάθεση του μάρτυρα αποτελεί άμεσο και ζωντανό αποδεικτικό μέσο και ήταν λάθος ο περιορισμός της χρήσης του στις πολιτικές υποθέσεις και η αντικατάσταση του με τις ένορκες βεβαιώσεις ,γιατί έτσι χάνεται η αμεσότητα της διαδικασίας. Συνήθως οι ένορκες βεβαιώσεις, που είναι πολυσέλιδες ,απηχούν τις απόψεις των διαδίκων και προσάγονται τόσο πολλές , που οι μεν έμπειροι δικαστές τις διαβάζουν διαγωνίως, οι υπόλοιποι απλά χάνονται στη μετάφραση. Πιστεύω, ότι ένας σοβαρός παράγων για την καθυστέρηση εκδόσεως των πολιτικών αποφάσεων είναι ότι επειδή χάθηκε η αμεσότητα της αποδεικτικής  διαδικασίας  ο σχηματισμός δικανικής πεποίθησης βάση των πολυσέλιδων ενόρκων βεβαιώσεων είναι προβληματικός. Κάθε υπόθεση έχει τουλάχιστον ένα κρίσιμο σημείο ουσίας ,που πρέπει να εξευρεθεί από τον δικαστή και επιλυθεί με τη σωστή εκτίμηση του αποδεικτικού υλικού στην οποία η ζωντανή διαδικασία βοηθά τα μέγιστα. Ελπίζω όταν επανέλθομε στην κανονικότητα να θεσπισθεί εκ νέου η ζωντανή διαδικασία, εάν θέλομε ουσιαστική απονομή της δικαιοσύνης και όχι ευημερία  των αριθμών.

Είχα την ελπίδα ,ότι  κατόπιν της μειωμένης απασχόλησης των δικαστών σε δικαστικά καθήκοντα λόγω της πανδημίας  θα υπήρχε διαθέσιμος χρόνος για την έκδοση των εκκρεμών πολιτικών αποφάσεων, μου έχει καταγγελθεί ότι εκκρεμεί η έκδοση πολλών πολιτικών αποφάσεων πέραν της τριετίας,  φαίνεται  όμως ότι οι εγγενείς δυσχέρειες εξακολουθούν να υπάρχουν. Το θέμα είναι γενικότερο ανάγεται στο προβληματικό τομέα της Δικαιοσύνης που είναι η αξιολόγηση των δικαστικών λειτουργούν  και το σύστημα επιθεωρήσεως των δικαστηρίων, που ανάδειξε η έρευνα του οργανισμού διαΝΕΟσις στην οποία μετείχαν έξη διακεκριμένοι δικαστικοί λειτουργοί.

Πιστεύω, ότι το ήδη οξύ πρόβλημα καθυστέρησης της απονομής της ποινικής δικαιοσύνης  θα καταστεί οξύτερο με την έκδοση των αλλεπαλλήλων ΚΥΑ με τις οποίες  ορίζεται .ότι θα εκδικάζονται μόνον τα αυτόφωρα αδικήματα και οι υποκείμενες  σε σύντομη παραγραφή υποθέσεις, οι δε υπόλοιπες θα αποσύρονται του πινακίου για να προσδιοριστούν από τους εισαγγελείς ,όταν επανέλθομε στην κανονικότητα και με λελογισμένη τάξη δηλαδή θα προτιμώνται οι υποκείμενες σε παραγραφή. Είναι βέβαιο ,ότι στο τέλος θα σωρευθούν τόσες πολλές εκκρεμείς υποθέσεις , που θα είναι αδύνατη η διαχείριση τους με αποτέλεσμα κάποιες να αφεθούν να παραγραφούν λόγω και των αναβολών, που χορηγούν αφειδώς τα δικαστήρια, για δε τις υπόλοιπες με αίτηση των εισαγγελέων θα ψηφισθεί και πάλι νέα παραγραφή όχι μόνο των ελαφρών πλημμελημάτων , όπως έγινε κατά επανάληψη στο παρελθόν , αλλά και βαρύτερων. Με άλλα λόγια εφόσον δεν θα επιβάλλονται  ποινές ,δεν θα επιτελείται η ειδική και γενική πρόληψη που σκοπεί η επιβολή των ποινών και αυτά είναι τα καλά νέα για τα «λαμόγια». Η απαράδεκτη αυτή κατάσταση  είναι  αποτέλεσμα του ότι διαχρονικά καμιά κυβέρνηση λόγω πολιτικού κόστους δεν τόλμησε να σπάσει αυγά δηλαδή να λάβει δραστικά μέτρα επιτάχυνσης των δικών ενάντια στα συνδικαλιστικά μικροσυμφέροντα των εμπλεκομένων στη δικαιοσύνη επαγγελματικών τάξεων.

      Η κυβέρνηση έχει θεσπίσει την ίδρυση  ειδικών δικαστικών σχηματισμών, που δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμα και που θα εκδικάζουν υποθέσεις σχετικές με την οικονομική ανάπτυξη,  οι οποίοι  θα στελεχωθούν από  ικανούς δικαστές με ειδική επιμόρφωση. Στην επιλογή αυτή που θα αφαιρέσει τους ικανούς δικαστές από άλλες διαδικασίες αντιτάχθηκε η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων, με την οποία συμφωνώ, γιατί και οι απλοί πολίτες που ζητούντο δίκιο τους έχουν ίσο δικαίωμα σε ποιοτική απόδοση δικαιοσύνης. Τέλος με το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο ανατίθεται η άσκηση της επιμέλειας των τέκνων και στους δύο γονείς, νομίζω ότι η ρύθμιση αυτή δεν θα είναι λειτουργική ,γιατί όπως έλεγε ο  αοίδιμος καθηγητής Αλέξανδρος Τσιριντάνης «στη φουρτούνα το καράβι δεν κυβερνιέται από δύο καπετάνιους».

*Ο Λέανδρος Τ.Ρακιντζής είναι αρεοπαγίτης ε.τ.