Η επόμενη μέρα στο Δήμο Ηρακλείου, μέσα από μία άλλη ματιά….. (Μέρος 1ο) 

Οι διαδικασίες συγκρότησης των ψηφοδελτίων στους συνδυασμούς που θα συμμετέχουν στις επόμενες εκλογές στον Δήμο Ηρακλείου, βρίσκονται στο αποκορύφωμα τους. Όλοι ετοιμάζουν τα προγράμματα τους. Το όραμα αποτυπώνεται σε έργα, παρεμβάσεις, οργάνωση, διοίκηση, αποτελεσματικότητα, συμμετοχή ,διαφάνεια κλπ . Θέλουν να δώσουν μία νέα πνοή στην πόλη, στο ρόλο της τοπικά, περιφερειακά και σε διεθνές επίπεδο. Μην ξεχνάμε, ο Δήμος Ηρακλείου είναι ο 4ος Δήμος στην Ελλάδα. Επιθυμούν να αναπτυχθεί μία άλλη σχέση του δήμου με τον δημότη, βελτιώνοντας τις υπηρεσίες που προσφέρονται, επιτελώντας τον κοινωνικό ρόλο που θα πρέπει να έχει και μέσα από την ψηφιοποίηση, τον εκσυγχρονισμό και την αναδιάρθρωση να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα και η συμμετοχή, σταματώντας την σχέση «ανάγκης» δημοτών -εξουσίας. 

Τα παραπάνω απαιτούν σχέδιο, πρόγραμμα, μελέτες, κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό και οικονομικό υπόβαθρο. Στην σημερινή πρώτη παρέμβαση, (θα ακολουθήσουν και άλλες), θα ασχοληθούμε με τα τεχνικά έργα. 

Τα έργα που εκτελούν οι Δήμοι διακρίνονται σε 3 μεγάλες κατηγορίες ανάλογα με την προέλευση των πόρων. Τα χρηματοδοτούμενα (100%) από διάφορα προγράμματα, τα συγχρηματοδοτούμενα, όπου μέρος των δαπανών καλύπτεται και από τους ιδίους πόρους του Δήμου και τα αυτοχρηματοδοτούμενα όπου το σύνολο του κόστους αφορά εξολοκλήρου το Δήμο. Συνολικά την τελευταία 4ετία (2019-2022) οι δαπάνες του Δήμου που αφορούν τα τεχνικά έργα (και οι 3 κατηγορίες) ανήλθαν στα 25,7 εκ, δηλαδή αναλογούν κατά μέσο όρο 6,4 εκ € ετησίως. Αντίστοιχα στις μελέτες η δαπάνη έφτασε περίπου το 1 εκ €, στα πάγια τα 3,6 εκ € και στις επενδύσεις περίπου τις 200 χιλ. €. 

Στο τέλος μιας δημοτικής θητείας έχει σημασία να δούμε την «προίκα» που αφήνει η απερχόμενη δημοτική αρχή στη νέα. Πάντα για το θέμα των έργων. Και αν για τα χρηματοδοτούμενα ή τα συγχρηματοδοτούμενα, φαίνεται να μην υπάρχει σοβαρό πρόβλημα, παρά μόνο ο σχεδιασμός της έγκαιρης προετοιμασίας και υλοποίησης, για τα αυτοχρηματοδοτούμενα δεν συμβαίνει το ίδιο. 

Ο Δήμος Ηρακλείου έχει υπογράψει συμβάσεις εκτέλεσης έργων με ίδιους πόρους (τα κυριότερα), που έχουν περαίωση μέχρι και το τέλος του 2024 συνολικού ύψους 48,3 εκ €. Με τα απολογιστικά στοιχεία και του Ιουλίου του 2023, οι πληρωμές που έχουν πραγματοποιηθεί φτάνουν τα 11,7 εκ € και έτσι απομένουν υποχρεώσεις 36,5 εκ. € μέχρι τέλους 2024. Τι προβλήματα τώρα δημιουργεί αυτή η κατάσταση, η «προίκα» στην επόμενη δημοτική αρχή. Το κυριότερο είναι οικονομικά προβλήματα ρευστότητας και συνέπειας στις υποχρεώσεις του Δήμου έναντι των εργολάβων. Σημαντικό είναι επίσης αυτό της δέσμευσης από τη σημερινή δημοτική αρχή στην επόμενη (τουλάχιστο για 3 χρόνια) να μην υλοποιεί το δικό της σχεδιασμό και όραμα, αλλά να είναι «δέσμια» προηγούμενων επιλογών. Και βέβαια η δικαιολογία της συνέχειας έχει να κάνει και με τις διαμορφωμένες δυνατότητες υλοποίησης των επιλογών και όχι την μεταφορά του προβλήματος στον επόμενο . 

Μία άλλη κατηγορία που σήμερα δεν είναι διακριτή είναι τα έργα που χρηματοδοτούνται από το ΤΠΔ ( Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων ) άμεσα, αλλά δεσμεύουν με δανειακές υποχρεώσεις τους Δήμους. Η εξόφληση τους γίνεται μέσω παρακράτησης από τις δαπάνες του ΠΔΕ (Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων) Για το Δήμο Ηρακλείου το σύνολο των δανειακών υποχρεώσεων ανέρχεται στο ποσό των 2,1 εκ (ισολογισμός 2022). 

Υπάρχει λύση ;;; 

Έχοντας καθαρό βλέμμα απέναντι στην πραγματικότητα, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί επιβάλλεται να βρεθεί, να διαμορφωθεί λύση υπέρβασης. Λύση που θα δίνει την δυνατότητα στην νέα δημοτική αρχή να μπορεί να υλοποιεί τις δικές της επιλογές, αλλά και ο Δήμος να παραμένει ένας φερέγγυος οικονομικός εταίρος στη κοινωνία μας. Τι μπορεί να περιλαμβάνεται σε αυτή; 

   · Απαίτηση έκτακτης χρηματοδότησης από τη κεντρική διοίκηση (Οι παροχές προς την τοπική αυτοδιοίκηση έχουν μειωθεί δραματικά, παρότι μεταφέρονται συνεχώς αρμοδιότητες) 

   · Σχεδιασμός μακροπρόθεσμης δανειοδότησης, αναπτυξιακού χαρακτήρα και χαμηλού επιτοκίου. 

   · Χρονική μετάθεση αποπεράτωσης έργων σε εξέλιξη, με προσοχή όμως στις πιθανές αναθεωρήσεις (λόγω μεγάλων συντελεστών), ώστε να αποφευχθεί αύξηση του κόστους 

   · Ένταξη (;) έργων σε νέα προγράμματα χρηματοδότησης 

Τι πρέπει να αποφευχθεί; Η μεταφορά των οικονομικών επιπτώσεων (άμεσα ή έμμεσα) στους δημότες. Τι πρέπει να επιτευχθεί ; Η βελτιστοποίηση λειτουργίας του οικονομικού σχεδιασμού και η λειτουργία βέλτιστης αξιοποίησης των οικονομικών δυνατοτήτων του Δήμου (παραγωγικά , επενδυτικά , αναπτυξιακά , οικονομικά επωφελείς επιλογές). Ο σχεδιασμός της νέας δημοτικής οργάνωσης (εταιρείες- αντιδημαρχίες – οργανισμοί) πρέπει να έχει ένα στόχο. Οικονομία και αποτελεσματικότητα. 

Hλίας Λυγερός 

Ηράκλειο 28/8/2023