Η σκωπτική διάθεση ενός μεγάλου ζωγράφου!

Να, μια πολύ περίεργη φωτογραφία (εικ.1). Βλέπουμε έναν άνδρα να στέφεται από τρεις γυναίκες και δυο νεαρούς να κάθονται υποκλινόμενοι στα πόδια του.

Πρόκειται για τον διάσημο ζωγράφο Edgar Degas. Το 1885, πενηντάρης, ζητά από τον φίλο του Walter Barnes να τον φωτογραφίσει ακριβώς κατ΄αυτόν τον τρόπο. Όχι δεν πρόκειται για παραλήρημα περηφάνιας του καλλιτέχνη αλλά περί χιούμορ με στόχο τον φίλο του και πολύ γνωστό ζωγράφο Jean-Auguste-Dominique Ingres .

Πράγματι, ο Degas με σκωπτική διάθεση αποτίει φόρο τιμής στον Ingres και στον υπέροχο πίνακα του η «Αποθέωση του Ομήρου». Η διάταξη των προσώπων στη φωτογραφία προσομοιάζει τη ζωγραφική σύνθεση του Ingres.

Σε αυτόν τον πίνακα (εικ. 2) του 1826-1827 απεικονίζεται ο Όμηρος ως θεός καθισμένος σε χρυσό θρόνο να στέφεται με δάφνες από μια φτερωτή Νίκη.

Οι δύο γυναικείες μορφές που κάθονται στα πόδια του Ομήρου αντιπροσωπεύουν τα δύο ομηρικά έπη, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Αυτή με το ξίφος αντιστοιχεί στην Ιλιάδα (πολεμικό έπος), ενώ η άλλη που κρατά ένα κουπί αντιστοιχεί στην Οδύσσεια. Ο ποιητής περιστοιχίζεται από 46 προσωπικότητες της αρχαίας και της σύγχρονης ιστορίας. Στα αριστερά διακρίνονται: ο Ηρόδοτος να καίει λιβάνι, ο τραγικός ποιητής Αισχύλος κρατώντας περγαμηνή και ο ζωγράφος Απελλής κρατώντας πινέλα και παλέτα. Στα δεξιά βρίσκεται ο ποιητής Πίνδαρος και ο γλύπτης Φειδίας να κρατά σφυρί. Σ' αυτή την ομάδα απεικονίζονται ο Δάντης και ο Ραφαήλ ενώ στο κάτω μέρος του πίνακα απεικονίζονται ο Γάλλος δραματουργός Ρακίνας, ο Μολιέρος, ο Μπουαλό, ο Λα Φοντέν, ο Κορνέιγ και ο ζωγράφος Πουσέν. Το έργο (1826-1827) φιλοτεχνήθηκε για να διακοσμήσει την οροφή του Μουσείου του Καρόλου του 10ου στο παλάτι του Λούβρου.

Μεγάλος θαυμαστής του διάσημου πίνακα, ο Degas εμπνέεται να δημιουργήσει τη φωτογραφία του. Κάνει ακόμη και αρκετά αντίγραφα, τα οποία στέλνει στους φίλους του.

Αυτό το πάθος για τον Ingres έρχεται από μακριά: σαν νέος καλλιτέχνης, ο Degas κάνει τα πάντα για να συναντήσει το είδωλό του. Τελικά τα καταφέρνει! Μετά από μια δειλή συζήτηση, ο Degas τολμά να του ζητήσει κάποιες συμβουλές. Ο Ingres θα τον ενθαρρύνει προτρέποντας του: «Κάνε γραμμές, πολλές γραμμές, όπως τις βλέπεις ή όπως τις θυμάσαι, και θα γίνεις καλός καλλιτέχνης».

Ο Degas εφάρμοσε το πολύτιμο μάθημα κατά γράμμα ... και έγινε σπουδαίος καλλιτέχνης!

(βλέπε εικ. 3, σκίτσο του Μανέ)

*Ο Γιάννης Κουκουφίκης εκτός από επιτυχημένος επιχειρηματίας, είναι ένας πολύ σημαντικός Μελετητής Τέχνης.