Ιστορικές μνήμες και διαπιστώσεις μέσω έρευνας και καταγραφής

Τούτες οι μέρες είναι ημέρες ιστορικής μνήμης. Στις 12 Οκτωβρίου 1944 οι Γερμανοί αποχώρησαν από την Αθήνα αφήνοντας πίσω τους ήρωες και δωσίλογους στεφάνια δάφνης αλλά και δείγματα της θηριωδίας των Ναζί.

Η δημοσιογράφος Αλεξάνδρα Σέφτ πιστεύει πως οι γερμανικές αποζημιώσεις προς την Ελλάδα,  θα ήταν μια ελάχιστη χειρονομία για τα δεινά που υπέστη η χώρα. Η σιωπή θα πρέπει να σπάσει ώστε να επουλωθούν τα τραύματα του παρελθόντος και οι επόμενες γενιές να έχουν πλήρη γνώση για τα δεινά του πολέμου «βλέποντας ξεκάθαρα στον καθρέφτη της Ιστορίας τους υπαίτιους των εγκλημάτων εναντίον της ανθρωπότητας, έχοντας ως βάση και γνώμονα αυτή τη θεμελιώδη αλήθεια. Ο ερευνητής - ψηφιακός χαρτογράφος κ. Μιχάλης Σπυριδάκης θέλησε να γνωστοποιήσει στην τοπική κοινωνία και όχι μόνο, τα τεκταινόμενα και το «status quo” στην περιοχή της Μεσαράς αναφορικά με τις γερμανικές οχυρώσεις.

Η έρευνά του αυτή, που καταγράφεται στην επιστημονική του ανακοίνωση, στο πλαίσιο του 2ου Πανελληνίου Συνεδρίου για τα Ολοκαυτώματα και τις γερμανικές αποζημιώσεις, που δημοσιεύτηκε προσφάτως στα ΜΜΕ, έρχεται να την συμπληρώσει δημοσιεύοντας άλλες δύο επιστολές ενθάρρυνσης σ’ αυτό τον αγώνα και επιβεβαίωση της ενδελεχούς έρευνάς του.

Σας τις παραθέτω:

Γιώργος Μαργαρίτης

Καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής και Κοινωνικής Ιστορίας

Τμήμα Πολιτικών Επιστημών, Νομική Σχολή

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

τηλ. 0030 2310 991973

[email protected]

Θεσσαλονίκη, 30 Σεπτεμβρίου 2013

Αξιότιμα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου,

σας υποβάλω την επιστολή αυτή προς ενίσχυση της αίτησης του κου Μιχάλη Σπυριδάκη για την κήρυξη του Γερμανικού στρατοπέδου Πιτσιδίων ως μνημείου της νεώτερης Ελλάδας και τη συνακόλουθη προστασία και ανάδειξή του. Θα ήθελα να καταθέσω την άποψη μου για το ζήτημα αυτό με την ιδιότητά μου ως καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και ασχολούμενος επί τριακονταετία με την περίοδο της Κατοχής (1941-1944) γενικά και ειδικά στην περιοχή της Κρήτης.

Είχα την ευκαιρία να ακούσω την εμπεριστατωμένη παρουσίαση του προαναφερόμενου χώρου από τον κύριο Μιχάλη Σπυριδάκη στην επιστημονική του ανακοίνωση, στο πλαίσιο του 2ου Πανελληνίου Συνεδρίου για τα Ολοκαυτώματα και τις γερμανικές αποζημιώσεις, που διεξήχθη στις 13-15 Σεπτεμβρίου στη Βιάννο Ηρακλείου. Ως πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του Συνεδρίου, θα ήθελα να πιστοποιήσω την αναδειχθείσα σημασία κήρυξης, προστασίας και ανάδειξης του στρατοπέδου Πιτσιδίων ως χώρου ιστορικής μνήμης των δεινών που προξένησε ο ναζισμός στην πατρίδα μας. 

Η επίσκεψή μου στο χώρο του στρατοπέδου αμέσως μετά το Συνέδριο της Βιάννου, μου επιβεβαίωσε τη σημασία του και την ανάγκη προστασίας του. Ο χώρος του στρατοπέδου δεσπόζει στο ύψωμα πάνω από την παραλία Κομμός, με εποπτεία στο θαλάσσιο μέτωπο και στη γύρω περιοχή έως τη θέση όπου υπήρχε το γερμανικό αεροδρόμιο στο Τυμπάκι Ηρακλείου. Οι σωζόμενες εγκαταστάσεις (κτιριακά συγκροτήματα, καταλύματα, βάσεις αντιαεροπορικών πυροβόλων που συνδέονται με υπόγειους διαδρόμους-χαρακώματα) εκτείνονται σε σημαντική έκταση και καθιστούν το χώρο μνημείο ιδιαίτερης σημασίας, καθώς έως σήμερα δεν γνωρίζουμε να σώζονται παρόμοιες εγκαταστάσεις στην Κρήτη.

Έχοντας την πεποίθηση ότι η διαδικασία κήρυξης και η προστασία μνημείων οφείλει να λαμβάνει υπόψη της τον ιστορικό χρόνο και να εκτιμά την αξία τόπων με γνώμονα τη σημασία τους και όχι μόνο τη σχετική χρονική απόστασή τους από το σήμερα, πιστεύω πως θα πρέπει συστηματικά να εκτιμηθούν τα υλικά ίχνη (εγκαταστάσεις, οχυρώσεις, τόποι μαρτυρίου) της περιόδου της τριπλής κατοχής της Ελλάδας από Γερμανία, Ιταλία και Βουλγαρία και να αρχίσει μια μεθοδική κήρυξη μνημείων και ανάδειξή τους. Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζω ανεπιφύλακτα την πρόταση του κ. Μιχάλη Σπυριδάκη για την κήρυξη ως μνημείου του γερμανικού στρατοπέδου στα Πιτσίδια του νομού Ηρακλείου.

με τιμή,

Γιώργος Μαργαρίτης

καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας, ΑΠΘ

Χαιρετισμός

Η ομιλία έγινε στο Πολιτιστικό σύλλογο Καμηλάρι  τις 16 Σεπτ 2013

ΝΙΚΟΣ Ε. ΜΑΡΚΑΚΗΣ από Πετροκεφάλι

Μεγάλη συγκίνηση θα αισθανθούν απόψε εδώ όσοι έτυχε να παραστούν αυτόπτες μάρτυρες της τραγικής εκείνης περιόδου που το Τυμπάκι κατεδαφιζόταν και οι φιλήσυχοι κάτοικοι του εκπατριζόταν στα γύρω χωριά, για να κατασκευάσουν το αεροδρόμιο και άλλα οχυρωματικά έργα τριγύρω του που θα υποβηθούσαν στη Νέα Τάξη Πραγμάτων που είχε προβλέψει και επεδίωκε ο Χιτλερισμός.

Είμαι ένας από τους αυτόπτες μάρτυρες αυτούς μια και μαζί με χιλιάδες άλλους Μεσσαρίτες έλαβα αναγκαστικά μέρος στη ισοπέδωση του Τυμπακίου και την ερήμωση της γύρω περιοχής. Καταλαβαίνετε τώρα τη συγκίνηση μου όταν, νεαρός τότε, βοηθούσα με άλλους στο γκρέμισμα των σπιτιών και ταυτόχρονα, παρακολουθούσα το δράμα των αστέγων πλέον Τυμπακιανών στους οποίους όμως από πατριωτισμό και μόνο, ανοίξαμε τις πόρτες τψν σπιτιών μας για φιλοξενία.

Εκτός από το αεροδρόμιο , παρών ήμουν και στη κατασκευή του φυλακίου ψηλά στο Καμηλάρι, του οχυρωματικού τοίχου στο Βωριανό Χάνι , στο πολεμικά έργα στο Κομμό και στη διάνοιξη του δρόμου Κεφάλι με το Τίμιο Σταυρό….

Ο πόθος για την ελευθερία φώλιαζε στις καρδιές όλων μας που σιγοτραγουδούσαμε « Υπομονή και υπομονή, καρτέρι και καρτέρι , μα τούτος ο κατήφορος και ανήφορο θα φέρει..» Φάρος και ελπίδα και ο Άγιος Τίτος που αναπτέρωνε το ηθικό μας για τη πολυπόθητη λευτεριά.

Η θεία Νέμεση αργεί αλλά έρχεται σίγουρα , έρχεται κάποτε και η σβάστικα , το σύμβολο των χιτλεριστών,  υπεστάλη και το Ελληνικό λάβαρο κυμάτισε και πάλι υπερήφανο στην επικράτεια μας. Και από τις στακτές του ξεφύτρωσε ένα Τυμπάκι που όχι μόνο δεσπόζει σήμερα στα κρητικά δρώμενα αλλά και εκπέμπει συνεχώς το δικό του μήνυμα προς όλο τον κόσμο.

Μια μόνιμη ειρήνη ανάμεσα στους λαούς. Όχι πια πολέμους που στο όνομα κάποιας σκοπιμότητας σε υποχρεώνει να σκοτώσεις το παιδί μιας άλλης μάνας. Θρίαμβος και πανηγυρισμοί στο σπίτι του νικητή και από την άλλη μεριά θρήνος και κοπετό στο σπίτι του σκοτωμένου.

Και η αποψινή εκδήλωση έχει μεταξύ άλλων το ίδιο αντιπολεμικό νόημα αποτροπή της βίας και ειρηνική διευθέτηση των διαφορών μεταξύ των λαών. 

Έπαινος ταιριάζει στο κ. Σπυριδάκη που μας συγκέντρωσε όλους μας εδώ απόψε για να αναβαπτιστούμε στη τραγικότητα μιας περασμένης εποχής και να προδιατεθούμε στην ανάγκη μιας μόνιμης φιλίας και συνεργασίας για να μη ξαναγίνει πια πόλεμος… 

*Η Εύα Καπελλάκη – Κοντού είναι Υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων του Δ.Σ. Δικτύου Συλλόγων Μεσαράς