Παγκόσμια Ημέρα Παιδείας: Η εκπαίδευση ως θεμέλιο για μια κοινωνία δίκαιη, συμπεριληπτική και ισότιμη

Στις 24 Ιανουαρίου τιμούμε τη Διεθνή Ημέρα Εκπαίδευσης, μια ημέρα αφιερωμένη σε ένα από τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα: Την απρόσκοπτη πρόσβαση και καθολική συμμετοχή κάθε ανθρώπου στο αγαθό της παιδείας.

Αποτελεί θεμελιώδη παραδοχή της σύγχρονης Παιδαγωγικής ότι η εκπαίδευση δεν περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων ή στην απόκτηση δεξιοτήτων. Είναι μια αέναη διεργασία αυτογνωσίας, έναν ισχυρό καταλύτη κοινωνικής αλλαγής και ο βασικός μηχανισμός καλλιέργειας κριτικής σκέψης, δημιουργικότητας και δημοκρατικής συνείδησης. Όπως άλλωστε υπογραμμίζεται στο άρθρο 26 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, η εκπαίδευση αποτελεί προϋπόθεση για την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας και την εδραίωση του σεβασμού στα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες.

Σε ένα ραγδαία μετασχηματιζόμενο διεθνές περιβάλλον, η εκπαίδευση παραμένει η κινητήριος δύναμη της προόδου. Μέσα από αυτήν, οι πολίτες θωρακίζονται με τα απαραίτητα εχέγγυα για να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή, να αναπτύσσουν τις δυνατότητές τους και να συμβάλλουν στη συλλογική ευημερία. Ταυτόχρονα, η Παιδεία λειτουργεί και ως ανάχωμα απέναντι στη φτώχεια, στις κοινωνικές ανισότητες και στον αποκλεισμό.

Παρά τις σημαντικές κατακτήσεις των τελευταίων δεκαετιών, οι προκλήσεις στον τομέα της εκπαίδευσης παραμένουν πολυδιάστατες και απαιτητικές. Η ψηφιακή μετάβαση, η παγκοσμιοποίηση και οι βαθιές κοινωνικές αλλαγές διαμορφώνουν νέες ανάγκες και απαιτούν ένα εκπαιδευτικό σύστημα πιο ευέλικτο, πιο συμπεριληπτικό και πιο συνδεδεμένο με τις σύγχρονες κοινωνικές επιταγές.

Σήμερα, καθίσταται ορατό το οξύμωρο σχήμα συνύπαρξης υψηλών μορφωτικών προσόντων με δυσχέρειες επαγγελματικής αποκατάστασης και ενσωμάτωσης. Η έλλειψη επαγγελματικής κατάρτισης, η αναντιστοιχία δεξιοτήτων και αναγκών της οικονομίας, αλλά και οι συνέπειες διαδοχικών κρίσεων, αναδεικνύουν την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της σχέσης εκπαίδευσης και απασχόλησης.

Την ίδια στιγμή, η αλματώδης πρόοδος των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας δημιουργεί ένα νέο ψηφιακό τοπίο, στο οποίο δεν διασφαλίζεται η ισότιμη ψηφιακή συμπερίληψη. Το ψηφιακό χάσμα εξακολουθεί να οδηγεί σε περιθωριοποίηση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, ιδίως ηλικιωμένους και ευάλωτους πολίτες, από την πλήρη συμμετοχή στην κοινωνική και οικονομική ζωή.

Επιπλέον, η προσφυγική και μεταναστευτική πραγματικότητα θέτει νέες απαιτήσεις στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Η ουσιαστική ένταξη παιδιών διαφορετικού πολιτισμικού και γλωσσικού υπόβαθρου προϋποθέτει στοχευμένες πολιτικές, υποστηρικτικές δομές και συνεχή ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών.

Όλες αυτές οι προκλήσεις καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για μια εκπαίδευση ποιοτική, ισότιμη, δια βίου και καινοτόμο. Μια εκπαίδευση που θα είναι προσβάσιμη σε όλους, ανεξαρτήτως κοινωνικοοικονομικής κατάστασης, φύλου ή καταγωγής, που δεν θα εξαντλείται στα στεγανά της τυπικής σχολικής εκπαίδευσης, αλλά θα συνοδεύει τον άνθρωπο σε όλη τη διάρκεια της ζωής του και που θα μπορεί να ανταποκρίνεται στις συνεχώς μεταβαλλόμενες ανάγκες της κοινωνίας.

Η εκπαίδευση είναι, τελικά, το κλειδί για ένα καλύτερο μέλλον. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο μπορούμε να οικοδομήσουμε μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο ισότιμη και πιο βιώσιμη. Επενδύοντας στην παιδεία, επενδύουμε στο μέλλον των παιδιών μας και στον τόπο μας. Επενδύουμε σε έναν κόσμο γνώσης, κατανόησης και σεβασμού, ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλους.

Στην Περιφέρεια Κρήτης εργαζόμαστε αόκνως με στόχο μια ποιοτική και δια βίου εκπαίδευση. Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων και των δυνατοτήτων μας, στηρίζουμε δράσεις και πρωτοβουλίες που ενισχύουν την ισότιμη πρόσβαση στη μάθηση, επενδύουμε σε σύγχρονες υποδομές, σε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και σε καινοτόμες παιδαγωγικές πρακτικές, με γνώμονα τη διαμόρφωση ενός εκπαιδευτικού περιβάλλοντος που εμπνέει, ενδυναμώνει και δεν αφήνει κανέναν πίσω.

*Η Δρ. Ελένη Μαράκη-Μπελαδάκη ειναι Αντιπεριφερειάρχης Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης της Περιφέρειας Κρήτης