Ακαθάριστα οικόπεδα: Τα λάθη που μπορεί να εκθέσουν τους ιδιοκτήτες

Το χρονικό περιθώριο για την ολοκλήρωση των καθαρισμών οικοπέδων και την υποβολή της δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο στενεύει και πολλοί πολίτες σπεύδουν έστω και τελευταία στιγμή να υλοποιήσουν τις απαραίτητες εργασίες, είτε οι ίδιοι, είτε προσλαμβάνοντας κάποιον επαγγελματία.

Μέχρι τις 15 Ιουνίου, οι ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές ή νομείς οικοπέδων θα πρέπει να έχουν υποβάλει δήλωση καθαρισμού στην ηλεκτρονική πλατφόρμα akatharista.apps.gov.gr με χρήση κωδικών Taxisnet προκειμένου να αποφύγουν πρόστιμα που αφορούν είτε στην παράλειψη καθαρισμού είτε στην παράλειψη υποβολής δήλωσης (είτε και στα δύο συνδυαστικά). Ωστόσο, πέρα από τα προφανή πρόστιμα και κυρώσεις που έχουν ανακοινωθεί, ελλοχεύει και ένας άλλος κίνδυνος ο οποίος απειλεί ακόμη και τους νομοταγείς πολίτες.

Ο καθαρισμός και η υποβολή της δήλωσης δεν αρκούν σε περίπτωση που ξεσπάσει μια πυρκαγιά στα πέριξ του οικοπέδου. «Ένα οικόπεδο μπορεί να έχει καθαριστεί και να έχει δηλωθεί ως καθαρισμένο. Ωστόσο, εάν γύρω του υπάρχουν ακαθάριστα οικόπεδα άλλων ιδιοκτητών και ξεσπάσει κάποια πυρκαγιά στα ακαθάριστα οικόπεδα, η οποία όμως θα εξαπλωθεί και στο καθαρισμένο οικόπεδο, στο τέλος, ο μόνος τρόπος για να αποδειχθεί ότι το συγκεκριμένο οικόπεδο είχε καθαριστεί και δεν αποτελεί την αιτία της πυρκαγιάς, είναι τα παραστατικά, το τιμολόγιο που διαθέτει από την εταιρεία που υλοποίησε τον καθαρισμό. Για αυτό τον λόγο, ο πολίτης, προκειμένου να είναι 100% καλυμμένος, ενδείκνυται να ζητάει και να φυλάσσει το τιμολόγιο του καθαρισμού οικοπέδου». Σε διαφορετική περίπτωση, κινδυνεύει να βρεθεί νομικά εκτεθειμένος.

Όπως είναι γνωστό, η ηλεκτρονική δήλωση καθαρισμού λειτουργεί ως αποδεικτικό συμμόρφωσης, ωστόσο, το γεγονός ότι ένα οικόπεδο δηλώνεται δεν σημαίνει ότι έχει όντως καθαριστεί σωστά (ή ότι όντως έχει καθαριστεί καθώς υπάρχουν και περιπτώσεις ψευδών δηλώσεων). Ο ένας κίνδυνος είναι ο ιδιοκτήτης να μην έχει καθαρίσει το οικόπεδο και να υποβάλει ψευδή δήλωση, κάτι που επισύρει πρόστιμα σε περίπτωση που διεξαχθεί έλεγχος.

Από την άλλη, αρκετοί ιδιοκτήτες οικοπέδων καταφεύγουν σε DIY λύσεις και αναλαμβάνουν οι ίδιοι τον καθαρισμό ή τον αναθέτουν σε κάποιον που έχει γνώση του αντικειμένου ακόμη και εάν δεν είναι επαγγελματίας. Ωστόσο, εκτός από την ανάγκη για λήψη τιμολογίου μετά την ολοκλήρωση του καθαρισμού του οικοπέδου, ο σωστός καθαρισμός και η απομάκρυνση της καύσιμης ύλης αποτελούν έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα. «Το οικόπεδο δεν αρκεί να καθαριστεί αλλά η καύσιμη ύλη πρέπει να απομακρυνθεί καθώς σε διαφορετική περίπτωση αποτελεί το ιδανικό προσάναμμα. Πρόκειται για μια εργασία την οποία την αναλαμβάνει ο επαγγελματίας σε συνεννόηση με τον ιδιοκτήτη».

Εντονότερο το ενδιαφέρον των ιδιοκτητών σε σχέση με πέρυσι – Παραμένουν τα εμπόδια

Όπως είναι γνωστό, από φέτος εντείνονται οι έλεγχοι για τους καθαρισμούς των οικοπέδων με την εμπλοκή δήμων και της Πυροσβεστικής. Συγκεκριμένα, ο δήμος είναι ο βασικός ελεγκτικός μηχανισμός και διενεργεί δειγματοληπτικούς ελέγχους, εξετάζει ηλεκτρονικές καταγγελίες πολιτών, μπορεί να επιβάλει πρόστιμα και εάν ο ιδιοκτήτης δεν συμμορφωθεί, μπορεί να προχωρήσεις σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό και να χρεώσει στον ιδιοκτήτη το κόστος

 Το Πυροσβεστικό Σώμα κάνει επίσης ελέγχους, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις καταγγελιών ή όταν υπάρχει ζήτημα πυροκινδυνότητας ενώ επιβάλλει και πρόστιμα για παραβάσεις και συμμετέχει σε αυτοψίες, όταν απαιτείται εκτίμηση κινδύνου πυρκαγιάς.

Και φυσικά, υπάρχει και η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ), η οποία δεν ελέγχει μεν αν κάποιος καθάρισε το οικόπεδο αλλά ερευνά τα αίτια πυρκαγιών και μπορεί να συνδέσει μια πυρκαγιά με ακαθάριστο οικόπεδο, σε περίπτωση που ξεκίνησε από εκεί η πυρκαγιά.

Τα προηγούμενα δύο χρόνια είχαν θεωρηθεί ως περίοδος προσαρμογής στην υποχρεωτικότητα του μέτρου αλλά από φέτος, το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας έχει διαμηνύσει ότι οι έλεγχοι θα εντατικοποιηθούν ενώ ήδη έχει ξεκινήσει και καμπάνια ενημέρωσης για τα ακαθάριστα οικόπεδα. Το ενδιαφέρον φέτος είναι πιο έντονο και οι πολίτες προβαίνουν στον καθαρισμό των οικοπέδων δεδομένου ότι από φέτος θα αυξηθούν οι έλεγχοι (και τα πρόστιμα).

Ωστόσο, υπάρχει ένα ποσοστό πολιτών οι οποίοι δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν το κόστος καθαρισμού. Το κόστος για τον καθαρισμό οικοπέδων ξεκινά (ενδεικτικά) από 100 ευρώ για ένα οικόπεδο 100 τμ. και ανεβαίνει ανάλογα με την έκταση, τη φύση των εργασιών που απαιτούνται αλλά και τον όγκο της καύσιμης ύλης (χόρτα κλπ) που πρέπει να καθαριστεί και να απομακρυνθεί.

Τα πρόστιμα και οι κυρώσεις για τα ακαθάριστα οικόπεδα

Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν, με το υπουργείο και τους δήμους να προετοιμάζονται για περισσότερους επιτόπιους ελέγχους μέσα στην αντιπυρική περίοδο.

Η μη δήλωση κοστίζει πλέον λιγότερο από πριν, ενώ ο μη καθαρισμός γίνεται αισθητά ακριβότερος. Για ακαθάριστο οικόπεδο επιβάλλεται 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο τα 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ, όταν μέχρι τώρα το πρόστιμο ήταν 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό. Αυτό σημαίνει ότι για ένα οικόπεδο 500 τετραγωνικών το πρόστιμο διπλασιάζεται από τα 250 στα 500 ευρώ, ενώ σε μεγαλύτερες εκτάσεις φτάνει πλέον γρήγορα στο «ταβάνι» των 2.000 ευρώ.

Την ίδια στιγμή, η μη υποβολή δήλωσης παύει να τιμωρείται οριζόντια. Το ενιαίο πρόστιμο των 1.000 ευρώ που ίσχυε μειώνεται και διαφοροποιείται: διαμορφώνεται στα 500 ευρώ όταν δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε δήλωση και στα 100 ευρώ όταν ο χώρος έχει καθαριστεί αλλά δεν έχει δηλωθεί .

Παράλληλα, σε περιπτώσεις σοβαρής αμέλειας που συνδέονται με πρόκληση ή εξάπλωση πυρκαγιάς, προβλέπονται και ποινικές ευθύνες βάσει της νομοθεσίας πολιτικής προστασίας και πυροπροστασίας.