Χαμηλές προσδοκίες στη συνάντηση που θα έχει ο Μητσοτάκης με τον Ερντογάν - Τι θα ειπωθεί στη Νέα Υόρκη

Απόψε στις 9 ώρα Ελλάδος η συνάντηση του πρωθυπουργού με τον πρόεδρο της Τουρκίας στο περιθώριο της ΓΣ του ΟΗΕ. Στόχος να διατηρηθούν τα “ήρεμα νερά”, αλλά χωρίς οπισθοχώρηση από τις “κόκκινες γραμμές”.

Έναν ακόμα κρίσιμο σταθμό στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, παρά τις χαμηλές προσδοκίες για απτά αποτελέσματα, αναμένεται να αποτελέσει η σημερινή συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν, στο «Σπίτι της Τουρκίας» στη Νέα Υόρκη, η οποία πάντως εκτιμάται ότι δεν θα διαρκέσει περισσότερο από μισή ώρα και στο καλύτερο σενάριο θα στείλει το μήνυμα της συνέχισης ή μη των ήρεμων νερών στο Αιγαίο.

Άλλωστε και οι δύο πλευρές τελούν εν αναμονή του τετ α τετ που θα έχει ο κ. Ερντογάν, την Πέμπτη με τον Αμερικανό πρόεδρο Τραμπ. Εκεί θα φανεί αν και ποιες από τις επιδιώξεις του Τούρκου προέδρου θα τύχουν θετικής υποδοχής από τον Λευκό Οίκο.

Το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι σαφώς διαφορετικό από εκείνο που επικράτησε κατά την υπογραφή της Διακήρυξης των Αθηνών πριν από περίπου δύο χρόνια, όπως και με αυτό που υπήρξε στην περσινή συνάντηση των δύο ηγετών, αφού στο μεταξύ η Αθήνα έχει προχωρήσει σε οριοθέτηση θαλασσίων πάρκων, δέχθηκε την επίσημη πρόταση της Chevron για έρευνες νοτίως της Κρήτης και ξεκίνησε τεχνικές συνομιλίες με τη Λιβύη για καθορισμό ΑΟΖ. Η Άγκυρα από την πλευρά της, πιέζει για συμμετοχή στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, ενώ ανεβάζει «στροφές», απειλώντας με το Πίρι Ρέϊς και αναβιώνοντας πλήρως την αναθεωρητική της στρατηγική.

Σύμφωνα με τους συνεργάτες του, ο πρωθυπουργός προσέρχεται στη συνάντηση με τη βούληση να θέσει στον Τούρκο πρόεδρο μια σειρά από ζητήματα. Πρώτα απ όλα, τα προσχώματα που επιχειρεί να θέσει η Άγκυρα στο δικαίωμα της Αθήνας και της Λευκωσίας να ασκήσουν τα κυριαρχικά τους δικαιώματα, ποντίζοντας το καλώδιο σε Ελλάδα –Κύπρο και Ισραήλ. Το δεύτερο αφορά στην επιδίωξη της Τουρκίας για συμμετοχή στο SAFE.

Η χώρα μας έχει διαμηνύσει και μένει να αποδειχθεί με ποιον τρόπο θα το θέσει ο Κ. Μητσοτάκης ότι θα βάλει βέτο στην περίπτωση που η Άγκυρα δεν αποσύρει το casus belli. Κάτι που διπλωματικά έχει τη σημασία του, αν και η τουρκική αμυντική βιομηχανία επιδιώκει ήδη θα βρει να βρει διόδους μέσα από εταιρικές συνεργασίες στην Ευρώπη. Για παράδειγμα, για τη συμμετοχή ιδιωτικών εταιρειών δεν απαιτείται ομοφωνία στην Ε.Ε. Έτσι η Baykar (του γαμπρού του Ερντογαν) που έχει ισχυρότατες συνεργασίες με ιταλικές αμυντικές βιομηχανίες εκτιμάται ότι δεν θα συναντήσει εμπόδια σε πιθανή συμμετοχή.

«Η κυβέρνηση «δεν βάζει ούτε καν σε συζήτηση ζητήματα κυριαρχίας» και επιλέγει τον διάλογο αντί ενός «ψευτοπατριωτισμού που μικραίνει τη χώρα» περιορίστηκε να τονίσει χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Π. Μαρινάκης.

Η εκτίμηση που υπάρχει στην Αθήνα είναι ότι η σημερινή συνάντηση δύσκολα θα οδηγήσει σε συγκεκριμένες ανακοινώσεις, αφού πέραν των άλλων, θα είναι και πολύ σύντομη. Αυτό στο οποίο προσβλέπουν το Μέγαρο Μαξίμου και το ΥΠΕΞ είναι να σταλεί το μήνυμα συνέχισης της προσπάθειας για «ήσυχα νερά».

Στη συνάντηση, η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 21.00 ώρα Ελλάδας στο «Σπίτι της Τουρκίας», πλην των δύο ηγετών, θα συμμετέχουν οι ΥΠΕΞ των δύο χωρών κ. Γ. Γεραπετρίτης και Χ. Φιντάν και οι διπλωματικοί σύμβουλοι Μίλτος Νικολαΐδης και Τσαγατάι Κιλίτς.

Άρση casus belli ως όρος για το SAFE
Και μόνο το γεγονός ότι η συνάντηση τελικά κανονίστηκε, παρότι Μητσοτάκης- Ερντογάν θα συμπέσουν στη Νέα Υόρκη μόνο σήμερα (οι πρόεδροι κρατών πραγματοποιούν ομιλίες στην αρχή της ΓΣ του ΟΗΕ, ενώ οι αρχηγοί κυβερνήσεων προς το τέλος της διαδικασίας), αλλά και παρότι το τελευταίο διάστημα είχαν αρχίσει να διαταράσσονται τα “ήρεμα νερά”, δείχνει ότι και η Αθήνα και η Άγκυρα ήθελαν να δείξουν ότι η κάθε μία από την πλευρά της δεν εγκαταλείπει το διάλογο. 

Η Αθήνα διότι θέλει να συνεχιστεί η συνεργασία με τις τουρκικές αρχές στο μεταναστευτικό, αλλά και να μην επιστρέψει η Άγκυρα στην τακτική των συνεχών παραβιάσεων του ελληνικού εναερίου χώρου. Η Τουρκία από την πλευρά της επιδιώκει να δείξει “καλό πρόσωπο” σε ΕΕ και ΗΠΑ, με το βλέμμα στα κονδύλια του SAFE για την ευρωπαϊκή άμυνα, αλλά και στο πρόγραμμα για τα F35.

Ο κ. Μητσοτάκης έχει πάντως προαναγγείλει από τη ΔΕΘ ότι θα θέσει στον κ.Ερντογάν την άρση του casus belli ως προϋπόθεση για να μην ασκήσει η Ελλάδα βέτο στο επίσημο αίτημα συμμετοχής της Τουρκίας ως τρίτης χώρας στα αμυντικά προγράμματα του SAFE. Η Άγκυρα μπορεί βέβαια να “τρυπώσει” στην ευρωπαϊκή άμυνα χρησιμοποιώντας ως “δουρειο ίππο” την εταιρεία Baykar, η οποία τυπικά είναι ιδιωτική, ανήκει όμως στο γαμπρό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

 Ο διακαής τουρκικός πόθος για τα F35
Η επιθυμία της Τουρκίας να επανενταχθεί στο πρόγραμμα των F35, κάτι που ο Ερντογάν θα συζητήσει με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κατά τη συνάντηση τους στο Λευκό Οίκο την Πέμπτη, προφανώς και προβληματίζει την ελληνική πλευρά.

Ερωτηθείς σχετικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, χθες σημείωσε ότι η αναφορά του Αμερικανού προέδρου στα F-35, ενόψει της επίσκεψης του Ερντογάν στην Ουάσινγκτον, περιορίζεται στη συνέχιση των σχετικών συνομιλιών, οι οποίες λαμβάνουν χώρα από τότε που η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35, πριν από έξι χρόνια. 

“Εμάς, όμως, τι μας ενδιαφέρει; Πού ήμασταν το 2019, που αναλάβαμε τη διακυβέρνηση του τόπου και που είμαστε σήμερα”, είπε και πρόσθεσε: “Ήμασταν εκτός F-16 και εκτός F-35. Και η γείτονα χώρα ήταν μέσα και στα δύο. Σήμερα εμείς που είμαστε; Έχουμε, ήδη, ολοκληρώσει την πρώτη φάση αναβάθμισης των F-16 και είμαστε μέσα στα F-35, χωρίς να πω τι συμβαίνει με άλλες χώρες, γιατί δεν είναι δική μας δουλειά. Αυτή είναι η διαφορά.”

Ο κ.Μαρινάκης τόνισε επίσης: “Δεν μπορούμε να επιβάλουμε σε άλλες χώρες τις πωλήσεις εξοπλιστικών. Εκείνο, όμως, που είναι αυτονόητο και το λέμε και είναι απαραίτητο να το πούμε, είναι ότι όποιοι εξοπλισμοί που λαμβάνονται δεν θα χρησιμοποιούνται σε βάρος της χώρας μας, σε βάρος δηλαδή οποιουδήποτε συμμάχου, μια διατύπωση, που έχουμε καταφέρει κι εμείς ως συμμαχικό κράτος, να είναι αυτονόητο, ότι σε κάθε -έστω- συζήτηση συμπεριλαμβάνεται.”