Δεν υπάρχει μαύρη λίστα, απαντά η Σύνοδος των Πρυτάνεων για τον αποκλεισμό 11 Πανεπιστημίων από διεθνείς κατατάξεις- Μεταξύ αυτών και το Πολυτεχνείο Κρήτης

Μετά την επίσημη παρέμβαση της Συνόδου Πρυτάνεων των Ελληνικών Πανεπιστημίων το απόγευμα της Παρασκευής 11 Σεπτεμβρίου, νέα διάσταση παίρνει η υπόθεση των 11 ελληνικών πανεπιστημίων, τα οποία δεν εμφανίζονται στη δημόσια διαθέσιμη έκδοση της διεθνούς κατάταξης Webometrics του Ιουλίου 2026.

Στην ανακοίνωσή της, η Σύνοδος απορρίπτει κατηγορηματικά τους χαρακτηρισμούς περί «διεθνούς μαύρης λίστας» και υποστηρίζει ότι η μη εμφάνιση ενός Πανεπιστημίου στη δωρεάν, συνοπτική έκδοση της κατάταξης δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη αποκλεισμού ή ποινής.

Παράλληλα, επικαλείται γραπτές απαντήσεις του επικεφαλής της Webometrics, καθηγητή Isidro F. Aguillo, σύμφωνα με τις οποίες συγκεκριμένα ελληνικά Πανεπιστήμια που είχαν παρουσιαστεί σε δημοσιεύματα ως «αποκλεισμένα» δεν έχουν αποκλειστεί από την κατάταξη.

Η αφετηρία της υπόθεσης: 11 ελληνικά ΑΕΙ εκτός της δημόσιας λίστας

Το ζήτημα έγινε γνωστό στις αρχές Σεπτεμβρίου, όταν δημοσιεύματα επεσήμαναν ότι στην έκδοση Ιουλίου 2026 της Webometrics δεν εμφανίζονταν 11 ελληνικά δημόσια Πανεπιστήμια τα οποία είχαν καταγραφεί σε προηγούμενες εκδόσεις.

Συγκεκριμένα, πρόκειται για:

- Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών,

- Το Πολυτεχνείο Κρήτης,

- Το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος,

- Το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο,

- Το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο,

- Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας,

- Το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου,

- Το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο,

- Το Ιόνιο Πανεπιστήμιο,

- Το Πάντειο Πανεπιστήμιο και

- Την ΑΣΠΑΙΤΕ.

Η απουσία τους από τη δημοσιευμένη έκδοση είναι πραγματική και μπορεί να διαπιστωθεί από τη δημόσια έκδοση της κατάταξης. Η σύγχυση προκλήθηκε, ωστόσο, εξαιτίας της εσφαλμένης αιτιολόγησης για την «απουσία» αυτή.

Πιο αναλυτικά, στο επίμαχο δημοσίευμα, το οποίο στη συνέχεια αναπαρήχθη και από άλλα μέσα, τα 11 Πανεπιστήμια παρουσιάστηκαν με την ένδειξη «BLOCKED» και συνδέθηκαν με την πολιτική αποκλεισμού που είχε ανακοινώσει η Webometrics για ιδρύματα τα οποία είχαν προβάλει ψευδή αποτελέσματα από μη επίσημες ιστοσελίδες. Η ίδια η λέξη «BLOCKED», όμως, δεν αποτελεί ένδειξη που εμφανίζεται αυτούσια δίπλα στα συγκεκριμένα 11 ελληνικά Πανεπιστήμια στην επίσημη κατάταξη. Αποτελεί ερμηνευτική/γραφική επισήμανση που χρησιμοποιήθηκε στον συγκριτικό πίνακα του δημοσιεύματος για να αποτυπωθεί το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα ιδρύματα δεν εμφανίζονταν στη δημοσιευμένη έκδοση Ιουλίου 2026.

Πιο απλά, έχει διαφορά να αναφερθεί ότι «το Πανεπιστήμιο δεν εμφανίζεται στη δημόσια έκδοση της κατάταξης» και άλλο «το Πανεπιστήμιο έχει αποκλειστεί από τη Webometrics επειδή παραβίασε τους κανόνες της». Είναι ξεκάθαρο, πως το δεύτερο συμπέρασμα απαιτεί συγκεκριμένη και άμεση τεκμηρίωση για κάθε ίδρυμα ξεχωριστά. Και σύμφωνα με την ανακοίνωση της Συνόδου Πρυτάνεων, αυτή ακριβώς η τεκμηρίωση δεν υπάρχει για τη συντριπτική πλειονότητα των 11 ελληνικών ΑΕΙ.

Η Webometrics και το πρόβλημα των ψευδεπίγραφων ιστοτόπων

Όπως γίνεται γνωστό, υπάρχει πράγματι διεθνές ζήτημα με ιστοσελίδες που μιμούνται την επίσημη και έγκριτη Webometrics, εμφανίζοντας κατατάξεις ΑΕΙ, οι οποίες δεν προέρχονται από το Cybermetrics Lab. Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο περίπλοκη μετά τη διακοπή λειτουργίας του επίσημου ιστοτόπου webometrics.info – ο ίδιος ο υπεύθυνος της Webometrics, Isidro Aguillo, είχε ανακοινώσει ήδη από το 2025 ότι η επίσημη ιστοσελίδα της κατάταξης είχε διακοπεί και ότι οι εκδόσεις θα διατίθενται μέσω άλλων επίσημων καναλιών.

Το κενό αυτό δημιούργησε πρόσφορο έδαφος για την εμφάνιση ιστοτόπων, που χρησιμοποιούν την ονομασία Webometrics – καρπούμενοι στην πραγματικότητα την καλή διεθνή φήμη, που έχει αποκτήσει - και παρουσιάζουν κατατάξεις με τρόπο που μπορεί να προκαλέσει σύγχυση. Έχουν καταγραφεί μάλιστα περιπτώσεις ιστοτόπων, που εμφάνιζαν διαφορετικά αποτελέσματα από εκείνα της επίσημης κατάταξης. Νεότερη ακαδημαϊκή μελέτη έχει καταγράψει την εξάπλωση τέτοιων «fake Webometrics» ιστοτόπων και τον τρόπο με τον οποίο ορισμένα πανεπιστήμια αναπαρήγαγαν αποτελέσματα από μη αυθεντικές πηγές. Αυτό είναι το πραγματικό υπόβαθρο της υπόθεσης.

Η ανακοίνωση του Isidro Aguillo και η πολιτική αποκλεισμών

Στις αρχές Ιουνίου 2026 ο Isidro F. Aguillo, επικεφαλής του Cybermetrics Lab του ισπανικού Εθνικού Ερευνητικού Συμβουλίου (CSIC) και υπεύθυνος της Webometrics, είχε προειδοποιήσει, ότι πανεπιστήμια που είχαν προβάλει επισήμως ψευδή αποτελέσματα προερχόμενα από ιστοσελίδες-κλώνους δεν θα συμπεριλαμβάνονταν στην έκδοση Ιουλίου. Το γεγονός αυτό καταγράφηκε και σε διεθνείς αναφορές. Άρα, υπήρχε πράγματι πολιτική αποκλεισμού. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε Πανεπιστήμιο που δεν εμφανίστηκε στη δημόσια έκδοση Ιουλίου υπέστη την ίδια κύρωση. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της νέας παρέμβασης της Συνόδου Πρυτάνεων.

Η κρίσιμη διευκρίνιση: η δημόσια κατάταξη δεν είναι πλέον πλήρης

Σύμφωνα με τη Σύνοδο Πρυτάνεων, αλλά και τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί σχετικά με τη νέα πολιτική παρουσίασης της Webometrics, η κατάταξη έχει αλλάξει σημαντικά ως προς το τι είναι διαθέσιμο δωρεάν. Η πλήρης παγκόσμια κατάταξη περιλαμβάνει περισσότερα από 32.000 ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης. Ωστόσο, η δωρεάν δημόσια έκδοση δεν εμφανίζει πλέον ολόκληρη τη λίστα.

Στις τελευταίες εκδόσεις δημοσιεύονται μόνο τα κορυφαία 15 Ιδρύματα κάθε χώρας, ενώ η πλήρης κατάταξη διατίθεται έναντι αντιτίμου. Μάλιστα, σε αρχική έκδοση του Ιουλίου εμφανίζονταν 10 κορυφαία ιδρύματα ανά χώρα, ενώ στη συνέχεια η δημόσια έκδοση διευρύνθηκε στα 15. Αυτό σημαίνει ότι ένα Πανεπιστήμιο μπορεί να εξακολουθεί να περιλαμβάνεται στην πλήρη κατάταξη, να έχει κανονικά θέση στη διεθνή κατάταξη, να μην έχει τιμωρηθεί ή αποκλειστεί, αλλά να μην εμφανίζεται στο δωρεάν δημόσιο αρχείο επειδή βρίσκεται κάτω από το όριο των κορυφαίων θέσεων που δημοσιοποιούνται.

Ακριβώς αυτό υπογραμμίζει η Σύνοδος Πρυτάνεων ότι συνέβη με τα περισσότερα από τα 11 ελληνικά ΑΕΙ.

Τι απάντησε ο επικεφαλής της Webometrics

Επιδεικνύοντας ταχύτατα αντανακλαστικά, το Ιόνιο Πανεπιστήμιο μόλις αντιλήφθηκε τα δημοσιεύματα, ζήτησε διευκρινίσεις απευθείας από τον Isidro Aguillo σχετικά με το εάν είχε αποκλειστεί από την κατάταξη. Η απάντηση που έλαβε άμεσα το Πανεπιστήμιο είναι κατηγορηματική: δεν είχε αποκλειστεί.

Σύμφωνα με την επικοινωνία αυτή, όλα τα Πανεπιστήμια και ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης που περιλαμβάνονται στην πλήρη βάση εξακολουθούν να κατατάσσονται, ενώ το Ιόνιο Πανεπιστήμιο «has been ranked as usual» (έχει λάβει τη συνήθη κατάταξη). Σημειώνεται, ότι το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, διότι προέρχεται από τον ίδιο τον φορέα που καταρτίζει την κατάταξη. Η Σύνοδος Πρυτάνεων αναφέρει μάλιστα ότι και άλλα ελληνικά ιδρύματα που παρουσιάστηκαν στα δημοσιεύματα ως «αποκλεισμένα» επικοινώνησαν με τον καθηγητή Aguillo και έλαβαν αντίστοιχη κατηγορηματική διάψευση.

«Δεν υπάρχει διεθνής μαύρη λίστα» λέει η Σύνοδος Πρυτάνεων

Η Σύνοδος Πρυτάνεων παρεμβαίνει πλέον επίσημα και χαρακτηρίζει αυθαίρετους τους συλλήβδην χαρακτηρισμούς «blocked» και «διεθνής μαύρη λίστα». Στην ανακοίνωσή της υπογραμμίζει ότι η μη εμφάνιση ενός ΑΕΙ στη συνοπτική δωρεάν έκδοση δεν αποδεικνύει από μόνη της επιβολή αποκλεισμού ή ποινής. Αντίθετα, το πιθανότερο είναι, όπως σημειώνει, να οφείλεται στη θέση του ιδρύματος στην πλήρη κατάταξη.

Η Σύνοδος αναγνωρίζει πάντως ότι υπήρξαν μεμονωμένες περιπτώσεις ελληνικών Πανεπιστημίων που είχαν αναρτήσει στοιχεία από ψευδεπίγραφους ιστοτόπους, έχοντας και τα ίδια παραπλανηθεί, με τον τρόπο που αναφέρθηκε ανωτέρω. Όμως, όπως αναφέρει, οι σχετικές αναρτήσεις έχουν ήδη αφαιρεθεί. Με άλλα λόγια, ακόμη και εκεί όπου υπήρξε πραγματική περίπτωση αναπαραγωγής μη αυθεντικών αποτελεσμάτων, το ζήτημα, σύμφωνα με τη Σύνοδο, έχει ήδη διορθωθεί.

Η περίπτωση του Παντείου: «Δεν έχουμε χρησιμοποιήσει ψευδή στοιχεία»

Ιδιαίτερη θέση στην υπόθεση έχει η αντίδραση του Παντείου Πανεπιστημίου. Η πρύτανις Χριστίνα Κουλούρη απορρίπτει κατηγορηματικά το περιεχόμενο του δημοσιεύματος, σύμφωνα με το οποίο το Πανεπιστήμιο χρησιμοποίησε ψευδή στοιχεία για να εμφανιστεί σε καλύτερη θέση σε διεθνή κατάταξη.

Αξίζει να αναφερθεί, ότι η υπόθεση, όπως έχει παρουσιαστεί από την πλευρά του Παντείου, αναδεικνύει και ένα δεύτερο πρόβλημα: την ίδια τη χρήση των διεθνών rankings ως εργαλείου αξιολόγησης της ποιότητας ενός Πανεπιστημίου.

Ένα ίδρυμα με ισχυρή παρουσία στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, για παράδειγμα, μπορεί να επηρεάζεται διαφορετικά από δείκτες που βασίζονται στην ερευνητική παραγωγή, στις διεθνείς αναφορές, στην ψηφιακή παρουσία και σε βάσεις δεδομένων όπου διαφορετικά επιστημονικά πεδία δεν έχουν την ίδια βαρύτητα. Έτσι, η υπόθεση Webometrics ανοίγει παράλληλα μία πολύ ευρύτερη συζήτηση: Τι ακριβώς μετρά μία διεθνής κατάταξη όταν μετρά ένα Πανεπιστήμιο;

Το ζήτημα δεν είναι μόνο ελληνικό

Το πρόβλημα με τις ψευδεπίγραφες Webometrics δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2026 εξετάζει το φαινόμενο των fake Webometrics rankings σε διεθνές επίπεδο και καταγράφει πανεπιστήμια από πολλές χώρες που αναπαρήγαγαν στοιχεία από μη αυθεντικές εκδόσεις. Η ίδια έρευνα αναφέρει ότι το Cybermetrics Lab αποφάσισε να αποκλείσει από την έκδοση Ιουλίου 2026 ιδρύματα που είχαν αναρτήσει ψευδή rankings στις επίσημες ιστοσελίδες τους. Άλλη καταγραφή της έκδοσης Ιουλίου 2026 επιβεβαιώνει ότι η Webometrics δημοσιεύει πλέον μόνο περιορισμένο αριθμό κορυφαίων ιδρυμάτων ανά χώρα στη δημόσια έκδοση, ενώ η πλήρης λίστα διατίθεται με διαφορετικό καθεστώς πρόσβασης. Επομένως, η ελληνική περίπτωση δεν μπορεί να αποκοπεί από τη διεθνή κρίση αξιοπιστίας, που έχει δημιουργηθεί γύρω από τους λεγόμενους «κλώνους» των rankings.

Πώς μπορεί ένα Πανεπιστήμιο να πέσει στην παγίδα

Η ιδιαιτερότητα της υπόθεσης είναι ότι ένας ψευδεπίγραφος ιστότοπος μπορεί να φαίνεται απολύτως πειστικός. Χρησιμοποιεί την ονομασία Webometrics, παρόμοια γραφιστική ταυτότητα, αντίστοιχη ορολογία και πίνακες κατάταξης. Για ένα Πανεπιστήμιο που θέλει να ενημερώσει την ιστοσελίδα του για τη διεθνή του παρουσία, η διάκριση ανάμεσα στην αυθεντική και την ψεύτικη πηγή μπορεί να μην είναι αυτονόητη.

Αυτό ακριβώς επικαλείται και η Σύνοδος Πρυτάνεων: η παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας του επίσημου ιστοτόπου webometrics.info δημιούργησε πρόσφορο έδαφος για σύγχυση. Το αποτέλεσμα ήταν να εμφανιστούν ιστοσελίδες που έμοιαζαν με την επίσημη Webometrics και παρουσίαζαν κατατάξεις οι οποίες δεν αντιστοιχούσαν στα επίσημα δεδομένα.

«Πλήττεται η διεθνής εικόνα των ελληνικών ΑΕΙ»

Η Σύνοδος Πρυτάνεων εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η αναπαραγωγή τέτοιων πληροφοριών. Ένας χαρακτηρισμός όπως «μαύρη λίστα» μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι ένα Πανεπιστήμιο έχει τιμωρηθεί για ακαδημαϊκή ανεντιμότητα.

Αυτό, όπως διαπιστώνει η Σύνοδος, μπορεί να επηρεάσει τη διεθνή εικόνα του ιδρύματος, την αντίληψη των υποψήφιων φοιτητών, τη στάση συνεργαζόμενων Πανεπιστημίων του εξωτερικού, τη διεθνή ακαδημαϊκή κινητικότητα, τις συνεργασίες και τα ερευνητικά δίκτυα αλλά και συνολικά την εικόνα της ελληνικής δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης. Γι’ αυτό και οι Πρυτάνεις κάνουν λόγο για ανάγκη άμεσης αποκατάστασης της αλήθειας.

Αναφορικά με το αν πράγματι υπήρξαν προβληματικές αναρτήσεις, η ανακοίνωση της Συνόδου αναγνωρίζει ότι υπήρξαν ελάχιστες, μεμονωμένες περιπτώσεις – 3 για την ακρίβεια. Υποστηρίζει όμως ότι αυτές δεν δικαιολογούν τον συλλήβδην χαρακτηρισμό 11 ιδρυμάτων ως «blocked». Μάλιστα, αναφέρει ότι οι σχετικές αναρτήσεις έχουν ήδη αφαιρεθεί. Αξίζει να αναφερθεί, ότι σε επικοινωνία του protothema.gr με ακαδημαϊκούς που έχουν άμεσα γνώση της κατάστασης, γίνεται σαφές ότι και τα ίδια τα πανεπιστήμια παραπλανήθηκαν από τις ψευδείς ιστοσελίδες και γι’αυτό, προχώρησαν αμέσως σε αφαίρεση των σχετικών αναρτήσεων από τους ιδρυματικούς ιστοτόπους.

Η μεγάλη συζήτηση για τις διεθνείς κατατάξεις

Πίσω από τη συγκεκριμένη αντιπαράθεση βρίσκεται ένα μεγαλύτερο ερώτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια την παγκόσμια ανώτατη εκπαίδευση: Πόσο αξιόπιστες είναι οι διεθνείς κατατάξεις και πόσο πρέπει να επηρεάζουν την εικόνα ενός Πανεπιστημίου;

Η Webometrics αποτελεί μία από τις γνωστές διεθνείς κατατάξεις και δίνει ιδιαίτερο βάρος στη διαδικτυακή παρουσία, την ψηφιακή ορατότητα και την ερευνητική απήχηση των ιδρυμάτων. Δεν πρόκειται, επομένως, για μία κατάταξη που αξιολογεί αποκλειστικά τη διδασκαλία. Η θέση ενός Πανεπιστημίου μπορεί να επηρεαστεί από παράγοντες όπως η διαδικτυακή του παρουσία, η διαθεσιμότητα και προβολή επιστημονικού υλικού, η ερευνητική παραγωγή και η απήχησή της. Αυτό εξηγεί γιατί ένα Πανεπιστήμιο μπορεί να είναι ιδιαίτερα ισχυρό σε συγκεκριμένο επιστημονικό ή εκπαιδευτικό πεδίο και παράλληλα να βρίσκεται χαμηλότερα σε έναν συγκεκριμένο διεθνή δείκτη.

«Αν απαξιώνουμε τα ελληνικά πανεπιστήμια, και δη πανεπιστήμια της περιφέρειας, γίνεται εύκολα αντιληπτό πόση ζημιά μπορεί να προκληθεί στην ελκυστικότητα που μπορεί να έχουν για νέους φοιτητές και φοιτήτριες. Άρα δεν πρόκειται για μία απλή κατάταξη, που λέει ότι τα ελληνικά πανεπιστήμια δεν είναι ψηλά στις κατατάξεις. Εδώ, πρόκειται για εκστρατεία λάσπης κατά των πανεπιστημίων», σχολιάζουν ακαδημαϊκές πηγές από τα πληττόμενα πανεπιστήμια.

Και την ίδια ώρα, επτά ελληνικά Πανεπιστήμια παραμένουν στην πρώτη χιλιάδα. Στην έκδοση Ιουλίου 2026, επτά ελληνικά Πανεπιστήμια καταγράφονται στην πρώτη χιλιάδα της παγκόσμιας κατάταξης, ενώ ορισμένα βελτίωσαν τη θέση τους σε σχέση με προηγούμενες εκδόσεις. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, το ΕΚΠΑ βρίσκεται στην 245η θέση παγκοσμίως, το ΑΠΘ στην 293η και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στην 720ή, με τα τρία αυτά ιδρύματα να καταγράφουν βελτίωση έναντι της έκδοσης του 2024. Το στοιχείο αυτό έχει σημασία, γιατί αποτυπώνει μία διαφορετική εικόνα από εκείνη που θα μπορούσε να δημιουργήσει η αποκλειστική εστίαση στην υπόθεση των 11 Πανεπιστημίων. Η ελληνική παρουσία στις διεθνείς κατατάξεις δεν είναι ενιαία: άλλα ιδρύματα βρίσκονται πολύ ψηλά, άλλα χαμηλότερα και άλλα δεν εμφανίζονται στη δημόσια σύντομη έκδοση.

Τι ζητούν τώρα οι Πρυτάνεις

Η Σύνοδος Πρυτάνεων καλεί τα μέσα ενημέρωσης που αναπαρήγαγαν τους επίμαχους χαρακτηρισμούς να προβούν σε άμεση αποκατάσταση της αλήθειας. Παράλληλα ζητεί στο μέλλον να γίνεται προσφυγή στην πρωτογενή πηγή και να διασταυρώνονται οι πληροφορίες πριν από τη δημοσίευση ειδήσεων που αφορούν διεθνείς κατατάξεις.

Από την πλευρά τους, τα ελληνικά δημόσια Πανεπιστήμια δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν να παρακολουθούν στενά ζητήματα που αφορούν την αξιοπιστία των διεθνών κατατάξεων. Παράλληλα, δηλώνουν αποφασισμένα να προχωρούν στις νόμιμες ενέργειες για την προστασία της δημόσιας εικόνας τους όταν θεωρούν ότι στοχοποιούνται από ανακριβή ή παραπλανητικά δημοσιεύματα.

protothema.gr