Δημογραφικό «κραχ»: Η Ελλάδα στον «πάτο» της Ευρώπης αναφορικά με τη γονιμότητα

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα, με την υπογεννητικότητα να αυξάνεται και τον πληθυσμό να γερνά επικίνδυνα. Παρά τις πολιτικές που εφαρμόστηκαν για την αύξηση των γεννήσεων, τα αποτελέσματα παραμένουν περιορισμένα.

Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), η Ελλάδα ανήκει στις πέντε ευρωπαϊκές χώρες με τη χαμηλότερη γονιμότητα, με δείκτες κάτω από 1,5 παιδιά ανά γυναίκα επί δεκαετίες.

Στην ίδια ομάδα βρίσκονται η Ισπανία, η Ιταλία, η Αυστρία και η Γερμανία, ενώ χώρες όπως η Γαλλία και η Ισλανδία διατηρούν σταθερά υψηλότερους δείκτες.

Η μελέτη καλύπτει την περίοδο 1970-2023 και δείχνει ότι η διαφορά οφείλεται σε πολιτικές στήριξης της οικογένειας: οι χώρες με υψηλότερη γονιμότητα ανέπτυξαν κρατικά προγράμματα που υποστήριζαν την απόκτηση παιδιών, ενώ στον νότο και στην Ελλάδα η απουσία τέτοιων πολιτικών εμπόδισε τις γενιές μετά το 1970 να αποκτήσουν τον αριθμό παιδιών που επιθυμούσαν.

Η κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα επίσης άλλαξε σημαντικά: αύξηση του ατομικισμού, μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, αστικοποίηση, μεγαλύτερη διάρκεια εκπαίδευσης, υψηλό κόστος παιδιών, χρήση αντισύλληψης, και δυσκολίες στη σταθερή ένταξη στην αγορά εργασίας και στην απόκτηση κατοικίας. Παράλληλα, τα νέα οικογενειακά μοντέλα και η αύξηση των διαζυγίων και μονογονεϊκών οικογενειών επιβάρυναν περαιτέρω τη γονιμότητα.

Στις χώρες που εφάρμοσαν έγκαιρα πολιτικές στήριξης, όπως η Γαλλία, η γονιμότητα διατηρήθηκε πάνω από 1,5 παιδιά/γυναίκα. Στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες του νότου, οι δείκτες κινούνται επί δεκαετίες μεταξύ 1,2 και 1,5, αποτυπώνοντας τη μακροχρόνια μείωση των γεννήσεων και τον περιορισμό των παιδιών ανά γυναίκα.

Συνολικά, η Ελλάδα παραμένει στο χαμηλότερο επίπεδο γονιμότητας στην Ευρώπη, με την απουσία στοχευμένων πολιτικών να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, ενώ η γήρανση του πληθυσμού συνεχίζεται με ανησυχητικούς ρυθμούς.