Φάμελλος: Το τελευταίο βήμα πριν κλείσει την πόρτα του ΣΥΡΙΖΑ

Η απόφαση φαίνεται πως έχει ληφθεί. Απομένει η θεσμική σφραγίδα και ίσως μία τελευταία, κρίσιμη συζήτηση. Ο Σωκράτης Φάμελλος, ο άνθρωπος που ανέλαβε να κρατήσει όρθιο τον ΣΥΡΙΖΑ όταν η Κουμουνδούρου έμοιαζε με καράβι χτυπημένο από αλλεπάλληλες φουρτούνες, οδεύει προς την έξοδο από την Κοινοβουλευτική Ομάδα. Οι πρώτες πληροφορίες τοποθετούσαν την ανεξαρτητοποίησή του εντός της Παρασκευής. Τα νεότερα δεδομένα, όμως, μεταθέτουν την κίνηση για την επόμενη εβδομάδα, αφού προηγηθεί συνάντησή του με τον πρόεδρο της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη.

Η μικρή αυτή καθυστέρηση δεν αναιρεί την απόφαση. Αντιθέτως, της προσδίδει μεγαλύτερο πολιτικό βάρος. Διότι ο Φάμελλος δεν αποχωρεί ως ένας ακόμη δυσαρεστημένος βουλευτής. Αποχωρεί ως ο μέχρι πρότινος πρόεδρος του κόμματος, έχοντας στα χέρια του μια εντολή που έλαβε πριν από λιγότερο από δύο χρόνια και ένα σχέδιο που, όπως υποστηρίζει, υπονομεύθηκε τόσο εντός όσο και εκτός ΣΥΡΙΖΑ.

Σωκράτης Φάμελλος: Ο «ήρεμος» που κλήθηκε να σβήσει τη φωτιά

Η πορεία του προς την προεδρία είχε αρχίσει πολύ πριν από την κάλπη του Νοεμβρίου του 2024. Βουλευτής από το 2015, πρώην αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας και πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας μετά την παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα, ο Θεσσαλονικιός χημικός μηχανικός είχε οικοδομήσει την εικόνα του θεσμικού και μετριοπαθούς στελέχους.

Δεν ήταν ο άνθρωπος των θεαματικών κινήσεων ούτε των εκρηκτικών αναρτήσεων. Ήταν, όμως, εκείνος που μπορούσε να εμφανιστεί στη Βουλή όταν γύρω του ο ΣΥΡΙΖΑ διαλυόταν σε κομμάτια και να προσποιηθεί – ενίοτε πειστικά – ότι το μαγαζί εξακολουθούσε να λειτουργεί.

Η σύγκρουσή του με την ηγεσία Κασσελάκη και η αντικατάστασή του από την προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας τον Αύγουστο του 2024 τον έβγαλαν προσωρινά από τη γέφυρα. Λίγους μήνες αργότερα επέστρεψε από την κεντρική είσοδο.

Στις 24 Νοεμβρίου 2024 επικράτησε στην εσωκομματική κάλπη με 49,36%, έναντι 43,57% του Παύλου Πολάκη. Δεύτερος γύρος δεν πραγματοποιήθηκε, καθώς ο Πολάκης αναγνώρισε το αποτέλεσμα. Ο Φάμελλος παραλάμβανε ένα κόμμα τραυματισμένο από την αποπομπή Κασσελάκη, τις διασπάσεις, την απώλεια της θέσης της αξιωματικής αντιπολίτευσης και μια βάση εξαντλημένη από τον εμφύλιο.

Η αποστολή του ήταν διπλή. Να σταματήσει την αιμορραγία και να ξαναβάλει τον ΣΥΡΙΖΑ στο παιχνίδι. Το πρώτο το πέτυχε προσωρινά. Το δεύτερο αποδείχθηκε πολύ δυσκολότερο.

Η ανακωχή που δεν έγινε ποτέ ειρήνη

Στους πρώτους μήνες της προεδρίας του επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους, να επαναφέρει συλλογικές λειτουργίες και να δώσει στον ΣΥΡΙΖΑ ένα πιο θεσμικό πρόσωπο. Το 5ο Συνέδριο, τον Ιούνιο του 2025, παρουσιάστηκε ως «επανεκκίνηση». Ο ίδιος προειδοποιούσε ότι το κόμμα δεν μπορούσε να μετατραπεί σε πολιτικό οργανισμό «σε αναμονή» των αποφάσεων του Αλέξη Τσίπρα. Μόνο που το φάντασμα του πρώην πρωθυπουργού βρισκόταν διαρκώς μέσα στο δωμάτιο.

Όσο ο ΣΥΡΙΖΑ παρέμενε καθηλωμένος, τόσο ενισχυόταν η συζήτηση για ανασύνθεση της Κεντροαριστεράς.

Ο Φάμελλος πόνταρε πολιτικά στη σύγκλιση με κοινές πρωτοβουλίες, συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων και, τελικά, συμπόρευση με το νέο εγχείρημα του Τσίπρα.

Τον Ιούνιο του 2026 πέτυχε μια φαινομενικά εντυπωσιακή νίκη. Η πρότασή του για στήριξη της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης του Αλέξη Τσίπρα εγκρίθηκε από την Κεντρική Επιτροπή με περίπου 75%. Πίσω από το καθαρό ποσοστό, όμως, ακουγόταν ήδη ο θόρυβος της σύγκρουσης. Πολάκης, Δούρου και Παππάς υπερασπίζονταν την αυτόνομη πορεία του ΣΥΡΙΖΑ και προειδοποιούσαν ότι το κόμμα κινδύνευε να παραδώσει τα κλειδιά του.

Η νίκη του Φάμελλου αποδείχθηκε πύρρειος. Είχε κερδίσει την ψηφοφορία, αλλά έχανε τον έλεγχο της επόμενης ημέρας.

Το «άδειασμα» και η παραίτηση

Το σχέδιο της συμπόρευσης δεν προχώρησε όπως το είχε φανταστεί. Από την πλευρά του νέου φορέα του Αλέξη Τσίπρα διατυπώθηκε άρνηση οργανωμένης σύγκλισης, ενώ στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ οι πολέμιοι της γραμμής Φάμελλου πέρασαν στην αντεπίθεση. Στις 9 Ιουλίου ο πρόεδρος τράβηξε την πρίζα.

Με την παραίτησή του κατήγγειλε ότι η στρατηγική της προοδευτικής συνεργασίας υπονομεύθηκε από στελέχη του ίδιου του κόμματος, αλλά και ότι ΠΑΣΟΚ, Νέα Αριστερά και η πλευρά Τσίπρα δεν ανταποκρίθηκαν στην πρότασή του. «Δεν θέλω και δεν μπορώ να γίνω μέρος αυτού του διχασμού», δήλωσε, αφήνοντας πίσω του ένα κόμμα στο οποίο η μάχη της διαδοχής είχε ήδη αρχίσει.

Για την ώρα παραμένε βουλευτής και μέλος του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτή, όμως, είναι μια εύθραυστη και μάλλον προσωρινή ισορροπία. Το κύμα φυγής των τελευταίων ημερών – με τις πιο πρόσφατες ανεξαρτητοποιήσεις αυτές της Όλγας Γεροβασίλη, του Μιλτιάδη Ζαμπάρα και του Διονύση Καλαματιανού, την αποχώρηση του Γιάννη Ραγκούση και την παράδοση της έδρας από τον Βασίλη Κόκκαλη – μετέτρεψε την εσωκομματική κρίση σε ανοιχτή αποσύνθεση.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η παραμονή Φάμελλου στην Κοινοβουλευτική Ομάδα μοιάζει όλο και περισσότερο με αντίστροφη μέτρηση. Για την ώρα πάντως ασκεί τα καθήκοντά του στην εκλογική του περιφέρεια ασχολούμενος με τα προβλήματα της περιοχής και των ψηφοφόρων του και ηχηρά απέχει από τα όσα διαδραματίζονται στην Κουμουνδούρου.

Η συνάντηση που κρατά κλειστό το τελευταίο χαρτί

Το επόμενο βήμα αναμένεται την ερχόμενη εβδομάδα. Πριν αποστείλει την επιστολή ανεξαρτητοποίησης, ο Φάμελλος φέρεται να επιδιώκει συνάντηση με τον Νικήτα Κακλαμάνη. Επισήμως, πρόκειται για μια θεσμική κίνηση. Πολιτικά, όμως, έχει μεγαλύτερη σημασία. Ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ θέλει να αποσαφηνίσει τη θέση του στη νέα κοινοβουλευτική γεωγραφία και να μετρήσει κάθε συνέπεια πριν περάσει τον Ρουβίκωνα. Η ανεξαρτητοποίηση δεν είναι μια απλή αλλαγή στα πρακτικά της Βουλής. Είναι η οριστική παραδοχή ότι το πολιτικό σχέδιο για το οποίο εξελέγη δεν χωρά πλέον στην Κουμουνδούρου.

Το μεγάλο ερώτημα βρίσκεται ακριβώς μετά. Θα παραμείνει ανεξάρτητος, λειτουργώντας ως σημείο αναφοράς για όσους εγκαταλείπουν τον ΣΥΡΙΖΑ; Θα συγκροτήσει άτυπο κοινοβουλευτικό μπλοκ με τους αποχωρήσαντες; Ή η ανεξαρτητοποίηση αποτελεί τον ενδιάμεσο σταθμό πριν από μια νέα συνάντηση – αυτή τη φορά πολιτική – με τον Αλέξη Τσίπρα;

Το τελευταίο σενάριο είναι το πιο δελεαστικό, αλλά όχι ακόμη το πιο ασφαλές. Ο Φάμελλος έχει ταχθεί υπέρ της συμπόρευσης, χωρίς όμως να δείχνει πρόθυμος να εμφανιστεί ως απλός «στρατιώτης» σε ένα σχήμα σχεδιασμένο από άλλους. Διαθέτει κοινοβουλευτική έδρα, πρόσφατη κομματική νομιμοποίηση και δικό του πολιτικό ακροατήριο. Αυτά είναι διαπραγματευτικά χαρτιά και όχι αποσκευές που αφήνονται στην είσοδο.

Για την ώρα κρατά κλειστό το στόμα του και ανοιχτές τις επιλογές του. Η παραίτηση προς τον πρόεδρο της Βουλής, όταν ανακοινωθεί, θα κλείσει μεν ένα πολιτικό κεφάλαιο αλλά δεν θα αποκαλύψει υποχρεωτικά και το επόμενο.

Και ίσως εκεί ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό σασπένς. Ο Σωκράτης Φάμελλος ετοιμάζεται να εγκαταλείψει το καράβι που κυβέρνησε επί είκοσι μήνες αλλά ακόμη δεν έχει δείξει σε ποιο κατάστρωμα σκοπεύει να ανέβει.