Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Οι διατάξεις που πυροδότησαν τα περισσότερα σχόλια

Έντονο ενδιαφέρον έχουν προκαλέσει διατάξεις του σχεδίου νόμου με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης», με τη συμμετοχή αιρετών, φορέων και πολιτών στη δημόσια διαβούλευση να είναι ασυνήθιστα μεγάλη.

Στις 15 μέρες, που η νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Εσωτερικών με τα 761 άρθρα ήταν «ανοιχτή» στο opengov.gr, δεχτηκε πάνω από 1.700 σχόλια αιρετών της αυτοδιοίκησης, φορέων και πολιτών, ενώ πολλά άλλα νομοσχέδια συγκεντρώνουν μερικές δεκάδες, σημειώνει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Διχογνωμία καταγράφεται στο ζήτημα της αλλαγής του εκλογικού συστήματος για την ανάδειξη δημάρχων και περιφερειαρχών. Το νομοσχέδιο, το οποίο κατατίθεται στη Βουλή προς ψήφιση μέσα στον Ιούνιο, καταργεί τον δεύτερο γύρο των εκλογών και εισάγει σύστημα εκλογής σε μία Κυριακή, με δυνατότητα δεύτερης προτίμησης μεταξύ συνδυασμών.

Υποστηρικτές της αλλαγής, μεταξύ των οποίων αρκετοί αιρετοί της αυτοδιοίκησης, θεωρούν ότι το νέο σύστημα θα περιορίσει το κόστος της εκλογικής διαδικασίας, θα αυξήσει τη συμμετοχή των πολιτών και θα αποτρέψει τις πολιτικές συναλλαγές που συχνά αναπτύσσονται μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου. Παράλληλα, εκτιμούν ότι η εκλογή των δημοτικών και περιφερειακών αρχών σε μία μόνο αναμέτρηση θα προσφέρει ταχύτερα και καθαρότερα αποτελέσματα.

Από την άλλη πλευρά, πολλοί σχολιαστές εκφράζουν επιφυλάξεις για την κατάργηση της δεύτερης Κυριακής, υποστηρίζοντας ότι περιορίζεται η δυνατότητα ευρύτερων πολιτικών και κοινωνικών συναινέσεων γύρω από τον τελικό νικητή. Ορισμένοι αιρετοί επισημαίνουν ότι το ισχύον σύστημα εξασφάλιζε ισχυρότερη δημοκρατική νομιμοποίηση, καθώς ο εκλεγμένος δήμαρχος ή περιφερειάρχης λάμβανε τελικά την υποστήριξη της απόλυτης πλειοψηφίας των ψηφοφόρων που συμμετείχαν στον δεύτερο γύρο.

«Τοπικός ΕΝΦΙΑ»

Από τις διατάξεις που συγκέντρωσαν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στη δημόσια διαβούλευση είναι εκείνες που προβλέπουν την καθιέρωση του Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης (αποτελεί συγχώνευση δύο υφιστάμενων φόρων) και του νέου Τέλους Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΤΠΑ), μηχανισμών χρηματοδότησης δήμων και περιφερειών που θα συνδέονται με την αξία της ακίνητης περιουσίας.

Στα σχόλια που έχουν αναρτηθεί στη διαβούλευση, πολλοί πολίτες εκφράζουν ανησυχία ότι τα νέα τέλη ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέα οικονομική επιβάρυνση των ιδιοκτητών ακινήτων (οι δε ενοικιαστές εκφράζουν φόβο ότι το προσθετο βάρος θα μετακυλιστεί στο ενοίκιο) κάνοντας λόγο για την επιβολή ενός επιπλέον «τοπικού ΕΝΦΙΑ».

Από την άλλη πλευρά, αρκετοί αιρετοί και στελέχη της αυτοδιοίκησης υποστηρίζουν ότι τα νέα τέλη αποτελούν βήμα προς την οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ, καθώς αντικαθιστούν και ενοποιούν υφιστάμενες επιβαρύνσεις, δημιουργώντας ένα πιο σταθερό και διαφανές σύστημα εσόδων για δήμους και περιφέρειες.

Η Ανωτατη Συνομοσπονδια Πολυτεκνων Ελλαδος υπογραμμίζει ότι η προτεινόμενη μεταρρύθμιση της φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας θα πρέπει να ενσωματώνει δημογραφικά και κοινωνικά κριτήρια, «τα οποία σήμερα απουσιάζουν πλήρως από το σχέδιο νόμου». Όπως σημειώνει «η επιβολή ίδιου φορολογικού βάρους σε κατοικίες ίδιου εμβαδού, ανεξαρτήτως αν σε αυτές διαμένει ένα άτομο ή μια οικογένεια με τρία, τέσσερα ή περισσότερα παιδιά, παραβιάζει στην πράξη την αρχή της φορολογικής δικαιοσύνης και αγνοεί τις πραγματικές στεγαστικές ανάγκες των οικογενειών».

Σωρεία σχολίων για τα άρθρα 138 και 730

Όπως συμβαίνει σε πολλά νομοσχέδια, τα περισσότερα σχόλια συγκεντρώνουν διατάξεις που σχετίζονται με εργασιακά θέματα ή αφορούν συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν τα άρθρα 138 και 730, τα οποία υποχρεώνουν τους δήμους στην άσκηση ένδικων μέσων με διαδίκους τα υπουργεία Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών στις περιπτώσεις που συμβασιούχοι προσφευγουν στο δικαστήριο για τη μονιμοποίησή τους.

Η πλειονότητα των σχολίων προέρχεται από συμβασιούχους εργαζομένους και εκπροσώπους τους, οι οποίοι ζητούν να περιοριστεί η υποχρεωτική άσκηση εφέσεων και άλλων ένδικων μέσων από τους δήμους όταν υπάρχουν πρωτόδικες δικαστικές αποφάσεις υπέρ των εργαζομένων. Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι αιρετοί και υπηρεσιακά στελέχη επισημαίνουν ότι απαιτούνται σαφείς δικλείδες ασφαλείας ώστε να προστατεύονται οι δημοτικές αρχές από τον κίνδυνο καταλογισμών ή πειθαρχικών ευθυνών όταν επιλέγουν να μην ασκήσουν ένδικα μέσα.

Κοινό αίτημα πολλών σχολιαστών είναι η διαμόρφωση ενός πιο ευέλικτου πλαισίου που θα επιτρέπει στους δήμους να αξιολογούν κατά περίπτωση τις δικαστικές υποθέσεις, αποφεύγοντας αυτοματοποιημένες διαδικασίες που συχνά οδηγούν σε πολυετείς δικαστικές εκκρεμότητες.

Οι συγκεκριμένες διατάξεις εξαιρούν τους απασχολούμενους στους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς, με δεκάδες συμβασιούχους που απασχολούνται στις Κοινωνικές Δομές για την Αντιμετώπιση της Φτώχειας (Δομές Αστέγων, Δομές Παροχής Βασικών Αγαθών, Κέντρα Κοινότητας) να ζητούν ανάλογη ευνοϊκή μεταχείριση. Όπως επισημαίνουν, οι συγκεκριμένες υπηρεσίες καλύπτουν διαρκείς και κρίσιμες κοινωνικές ανάγκες, λειτουργούν επί σειρά ετών με χρηματοδότηση από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους και στελεχώνονται από εργαζομένους με πολυετή εμπειρία.

Από τις πλέον οργανωμένες παρεμβάσεις στη δημόσια διαβούλευση είναι εκείνες των Ενώσεων Αστυνομικών Υπαλλήλων, οι οποίες επικεντρώνονται κυρίως στα άρθρα που αφορούν τα κωλύματα εκλογιμότητας, τα ασυμβίβαστα και το καθεστώς αδειών των αιρετών που προέρχονται από το Δημόσιο και τα Σώματα Ασφαλείας.

Στα σχόλιά τους, οι συνδικαλιστικοί φορείς των αστυνομικών υποστηρίζουν ότι οι προτεινόμενες διατάξεις περιορίζουν τη δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχής των ενστόλων στα κοινά και ανατρέπουν ένα καθεστώς που, όπως επισημαίνουν, είχε διαμορφωθεί τα προηγούμενα χρόνια προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμετοχή στελεχών των Σωμάτων Ασφαλείας στην τοπική αυτοδιοίκηση.

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελούν τα σχόλια προέδρων και εκπροσώπων δημοτικών κοινοτήτων, ιδίως από ορεινές, νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές με πληθυσμό έως 300 κατοίκους. Οι παρεμβάσεις τους επικεντρώνονται στις διατάξεις που καθορίζουν τις αρμοδιότητες και τον ρόλο των κοινοτήτων, εκφράζοντας την άποψη ότι το προτεινόμενο πλαίσιο δεν ενισχύει ουσιαστικά τη θέση τους στη λειτουργία των δήμων.

Πρόεδροι κοινοτήτων ζητούν μεταξύ άλλων, τη θεσμοθέτηση συγκεκριμένων αποφασιστικών αρμοδιοτήτων, καθώς και τη δυνατότητα διαχείρισης μικρών πιστώσεων για έργα τοπικού χαρακτήρα χωρίς χρονοβόρες εγκρίσεις από τα κεντρικά όργανα του δήμου.