Ν. Ταχιάος: Οι έξυπνες πόλεις χρειάζονται πρώτα πολίτες που σκέφτονται

Την ανάγκη η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) να λειτουργήσει ως εργαλείο υποστήριξης και όχι ως υποκατάστατο της ανθρώπινης κρίσης και της δημοκρατικής λήψης αποφάσεων, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία και το μέλλον των πόλεων, υπογράμμισε ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Νίκος Ταχιάος, μιλώντας στην ημερίδα με θέμα "AI & Πόλεις που… Σκέφτονται: Οικονομία, Υγεία, Ανάπτυξη, Εργασία, Μεταναστευτικό, Ενέργεια, Μεταφορές", που διοργάνωσε στη Θεσσαλονίκη η Βεργίνα Τηλεόραση.

Όπως επισήμανε, παρά τον έντονο δημόσιο διάλογο που αναπτύσσεται γύρω από τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης, παραμένει αβέβαιο το πώς θα διαμορφωθεί ο κόσμος τα επόμενα χρόνια υπό την επίδραση των νέων τεχνολογιών. Όπως ανέφερε, η ταχύτητα των εξελίξεων δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το μέλλον, ενώ απαιτείται ψύχραιμη προσέγγιση και ουσιαστικός προβληματισμός.

Στην αρχή της τοποθέτησής του αναφέρθηκε στον πρόσφατα εκλιπόντα Νίκο Ταγαρά, σημειώνοντας ότι είχε αρχικά προγραμματίσει να παραστεί στην κηδεία του στην Κόρινθο, ωστόσο επέλεξε να συμμετάσχει στην εκδήλωση της Θεσσαλονίκης. Όπως είπε, η παρουσία του στην ημερίδα συνδέεται άμεσα με τη συμβολή του Νίκου Ταγαρά στην πολεοδομική οργάνωση και ανάπτυξη των πόλεων, καθώς το έργο του περιστρεφόταν γύρω από τη ρύθμιση του αστικού χώρου και την ποιότητα ζωής των πολιτών.

Η "έξυπνη πόλη" δεν ορίζεται από την τεχνολογία

Στεκόμενος ιδιαίτερα στην έννοια της "έξυπνης πόλης", ο κ. Ταχιάος εξέφρασε τις επιφυλάξεις του απέναντι στην αντίληψη ότι η τεχνολογική αναβάθμιση από μόνη της αρκεί για να χαρακτηρίσει μια πόλη ως "έξυπνη". Όπως σημείωσε, η εγκατάσταση αισθητήρων, συστημάτων φωτισμού ή άλλων αυτοματοποιημένων εφαρμογών δεν αρκεί για να μεταμορφώσει ουσιαστικά τον αστικό χώρο.

"Το κρίσιμο δεν είναι αν μια πόλη σκέφτεται, αλλά αν σκέφτονται οι πολίτες της", ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι πολίτες είναι εκείνοι που έχουν την ευθύνη για τη διαμόρφωση της πόλης και τον τρόπο με τον οποίο αυτή λειτουργεί και εξελίσσεται.

Το μετρό Θεσσαλονίκης και ο ρόλος της AI στον σχεδιασμό των μεταφορών

Αναφερόμενος στη Θεσσαλονίκη και το μετρό, ο κ. Ταχιάος τόνισε ότι πρόκειται για ένα τεχνολογικά προηγμένο μέσο μεταφοράς, το οποίο λειτουργεί με υψηλά επίπεδα αυτοματοποίησης και ασφάλειας. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, η ύπαρξη ενός "έξυπνου" μετρό δεν αρκεί από μόνη της για να καταστήσει "έξυπνη" μια πόλη.

Όπως εξήγησε, η πραγματική πρόκληση είναι η προσαρμογή του συνόλου του συστήματος μεταφορών και του πολεοδομικού σχεδιασμού στις νέες υποδομές, ώστε να αξιοποιηθούν στο μέγιστο οι δυνατότητές τους. Σε αυτό το πεδίο, σύμφωνα με τον ίδιο, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο ανάλυσης, προσομοιώσεων και επιβεβαίωσης σχεδιασμών, χωρίς όμως να υποκαθιστά τις πολιτικές αποφάσεις.

Έχουμε παρασυρθεί από το μάρκετινγκ της Τεχνητής Νοημοσύνης

Δηλώνοντας ότι παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις τεχνολογικές εξελίξεις και αυτοχαρακτηρίζοντας τον εαυτό του ως έναν άνθρωπο που αγαπά την τεχνολογία, ο κ. Ταχιάος εξέφρασε παράλληλα έναν υγιή σκεπτικισμό απέναντι στις υπερβολικές προσδοκίες που συχνά συνοδεύουν τη συζήτηση για την AI.

"Σε μεγάλο βαθμό έχουμε παρασυρθεί από το μάρκετινγκ", σημείωσε, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και ο όρος "Τεχνητή Νοημοσύνη" συχνά δημιουργεί προσδοκίες που υπερβαίνουν τις πραγματικές δυνατότητες των σημερινών γλωσσικών μοντέλων και υπολογιστικών συστημάτων.

Στο πλαίσιο αυτό, επανέλαβε ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο σε κρίσιμες λειτουργίες και αποφάσεις. Επικαλέστηκε μάλιστα το παράδειγμα της ιατρικής, σημειώνοντας ότι όσο εξελιγμένα κι αν είναι τα συστήματα επεξεργασίας δεδομένων, δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον γιατρό και την ανθρώπινη κρίση.

Αναγνώρισε επίσης ότι τα σύγχρονα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εντυπωσιάζουν με τις δυνατότητές τους, ωστόσο όπως υπογράμμισε, εξακολουθούν να παράγουν σφάλματα και να απαιτούν ανθρώπινο έλεγχο και αξιολόγηση.

Μετανάστευση, δημογραφικό και τα όρια των αλγορίθμων

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της μετανάστευσης, το οποίο περιλαμβανόταν στη θεματολογία της ημερίδας. Ο κ. Ταχιάος διερωτήθηκε κατά πόσο θα μπορούσε ποτέ να ανατεθεί σε ένα γλωσσικό μοντέλο η λήψη αποφάσεων σχετικά με τα όρια της μεταναστευτικής πολιτικής ή τη διαχείριση σύνθετων κοινωνικών ζητημάτων.

Όπως υποστήριξε, θέματα που συνδέονται με την ταυτότητα, τη συνοχή και την "ψυχή" μιας πόλης δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποκλειστικά μέσα από μαθηματικά μοντέλα και στατιστικές παραδοχές. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ακόμη και σε ένα ζήτημα όπως το δημογραφικό πρόβλημα, όπου η μετανάστευση θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος της λύσης, οι τελικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται από τους πολίτες και τους δημοκρατικά εκλεγμένους εκπροσώπους τους.

Γνώση και προσαρμογή απέναντι στις ραγδαίες αλλαγές

Μεταξύ άλλων, υποστηρίζοντας ότι η συζήτηση γύρω από την AI είναι εξαιρετικά χρήσιμη, ο ίδιος τόνισε ότι αρκεί να διεξάγεται χωρίς υπερβολές. Από τη μία πλευρά, όπως είπε, θα πρέπει να αποφεύγεται η άκριτη αποδοχή της τεχνολογίας ως πανάκειας για κάθε πρόβλημα και από την άλλη, δεν πρέπει να κυριαρχούν και οι καταστροφικές προβλέψεις που αντιμετωπίζουν κάθε τεχνολογική εξέλιξη ως απειλή. "Η απάντηση βρίσκεται στη γνώση, στη συζήτηση και στην εξοικείωση με κάτι εντελώς καινούργιο που εισέρχεται στη ζωή μας με πρωτοφανείς ταχύτητες", ανέφερε εμφατικά.

Σημείωσε ακόμη ότι οι κοινωνικές και τεχνολογικές αλλαγές που στο παρελθόν απαιτούσαν δεκαετίες για να γίνουν αισθητές, σήμερα πραγματοποιούνται μέσα σε πολύ συντομότερα χρονικά διαστήματα και για τον λόγο αυτό, όπως είπε, η κοινωνία οφείλει να αναπτύξει μηχανισμούς κατανόησης και ελέγχου των νέων τεχνολογιών, ώστε η προσαρμογή σε αυτές να γίνει με τρόπο που να διατηρεί στο επίκεντρο τον άνθρωπο.