Οι αγορές του εξωτερικού γνωρίζουν το ελληνικό κάστανο

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η συγκομιδή του κάστανου στη χώρα μας, με τα μέχρι τώρα στοιχεία να μιλούν για παραγωγή σταθερή έως ελαφρώς αυξημένη. Η ποιότητα φαίνεται να βελτιώνεται, όμως οι υψηλές θερμοκρασίες, η έλλειψη υγρασίας και το αυξημένο κόστος καλλιέργειας κρατούν σε επιφυλακή όσους ζουν από το προϊόν.

Πάνω από τους 1.500 τόνους εκτιμάται ότι θα φτάσει η παραγωγή στη Μελιβοία, ελαφρώς αυξημένη σε σχέση με πέρυσι. Όπως λέει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο ειδήσεων ο καστανοπαραγωγός και πρώην πρόεδρος της Μελιβοίας, Θανάσης Μπελιάς «το χωριό θα ξεπεράσει τους 1.500 τόνους», διευκρινίζοντας ότι η ποσότητα είναι «λίγο παραπάνω από πέρυσι». Για το σύνολο του Δήμου Αγιάς η παραγωγή σύμφωνα με τον ίδιο υπολογίζεται σε περίπου 3.000 τόνους.

Οι τιμές εξαρτώνται άμεσα από το μέγεθος του καρπού. Οι παραγωγοί της περιοχής, για τα πολύ μεγάλα κάστανα, για τα οποία φημίζεται η Μελιβοία, λαμβάνουν από 6,30 έως 6,70 ευρώ το κιλό. Στην αμέσως μικρότερη κατηγορία η τιμή πέφτει στα 3 ευρώ, ενώ τα μικρότερα μεγέθη φτάνουν τα 2 ευρώ το κιλό.

Βελτιωμένη περιγράφει ο κ. Μπελιάς και την ποιότητα, ιδιαίτερα ως προς τον μύκητα που είχε πλήξει την παραγωγή τα προηγούμενα χρόνια. Όπως λέει «οι εντατικοί ψεκασμοί και η σωστή καλλιεργητική φροντίδα βοήθησαν σημαντικά στην αντιμετώπισή του». Η παραγωγή διατίθεται τόσο στο εξωτερικό, με προορισμούς την Αγγλία, την Ισπανία και τα Βαλκάνια, όσο και στην εγχώρια αγορά.

Στο Πάικο, η παραγωγή σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις θα κινηθεί στα επίπεδα της προηγούμενης χρονιάς, μεταξύ 1.000 και 1.200 τόνων, υπό την προϋπόθεση ότι ο καιρός θα επιτρέψει την ομαλή ολοκλήρωση της συγκομιδής. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Καστανοπαραγωγών Πάικου, Φωτεινή Βαΐρλη είπε ότι έως τώρα έχει συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 30% της παραγωγής.

Το ζητούμενο, όπως επισημαίνει, είναι η υγρασία. Σύμφωνα με την ίδια εάν δεν υπάρχουν κάποιες βροχές ή τουλάχιστον ομίχλη το αμέσως επόμενο διάστημα, «τα κάστανα θα ξεραθούν επάνω στα δένδρα» προσθέτοντας πως «σε μια τέτοια περίπτωση, οι σημερινές εκτιμήσεις για τον όγκο της σοδειάς θα ανατραπούν».

Η τελική καθαρή τιμή για τα μέλη του συνεταιρισμού δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί και θα προκύψει μετά την ολοκλήρωση των πωλήσεων και τον υπολογισμό των εξόδων.

Πάντως, όπως επισήμανε οι τιμές διάθεσης κινούνται στα περσινά επίπεδα, με διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία μεγέθους, ενώ οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται και η απώλεια βάρους των καρπών επηρεάζει την κατάταξή τους, ιδίως στη μεσαία κατηγορία.

«Ο συνεταιρισμός δεν έχει γίνει για να βγάλει κέρδος, είναι για να παλέψει τη μεγαλύτερη δυνατή τιμή για τον παραγωγό», τονίζει η κ. Βαΐρλη, αποφεύγοντας να εκτιμήσει την τελική τιμή που θα αγοράσει ο τελικός καταναλωτής το προϊόν, καθώς μεσολαβούν και άλλα στάδια εμπορίας.

Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Καστανοπαραγωγών Πάικου αριθμεί 29 μέλη και διακινεί συνήθως περίπου 250-260 τόνους κάστανων, από τους οποίους περίπου το 90% κατευθύνεται στο εξωτερικό, διατηρώντας ωστόσο συνεργασίες και με πελάτες στην ελληνική αγορά.

Η εικόνα σε εθνικό επίπεδο

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δημοσιευμένα επίσημα στοιχεία του 2024 από την ΕΛΣΤΑΤ, η ελληνική παραγωγή κάστανου διαμορφώθηκε τότε στους 40.100 τόνους, αυξημένη κατά 0,7% σε σχέση με τους 39.800 τόνους του 2023. Το 2022 η παραγωγή είχε φτάσει τους 38.200 τόνους, επομένως η τριετία κινείται σε ήπια ανοδική τροχιά.

Στο εμπόριο, η Ελλάδα εξήγαγε το 2024 περίπου 2.212 τόνους νωπών ή αποξηραμένων κάστανων, αξίας 6,96 εκατ. δολαρίων, με βασικούς προορισμούς την Ιταλία και τη Γερμανία.

Κόστος, ποιότητα και η επόμενη γενιά

Η διατήρηση των τιμών στα περσινά επίπεδα, την ώρα που τα έξοδα αυξάνονται, είναι η βασική ανησυχία των παραγωγών του Πάικου. «Τα έξοδα δεν έχουν μείνει στα περσινά επίπεδα και έχουν αυξηθεί σημαντικά», λέει χαρακτηριστικά η κ. Βαΐρλη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, εκτιμώντας ότι το καθαρό εισόδημα θα περιοριστεί.

Σε ένα πεδίο, πάντως, οι δύο περιοχές διαφέρουν. Ενώ στη Μελιβοία ο μύκητας των προηγούμενων ετών περιορίστηκε με επίπονη προσπάθεια, στο Πάικο, σύμφωνα με την πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Καστανοπαραγωγών Πάικου, δεν έχει εμφανιστεί ούτε φέτος ούτε τα προηγούμενα χρόνια. «Είμαστε από τις λίγες περιοχές που μπορούν να το λένε αυτό», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι το κάστανο της περιοχής είναι άψογης ποιότητας.

«Η ποιότητα όμως δεν αρκεί από μόνη της για να κρατήσει τους καλλιεργητές στα χωράφια» όπως αναφέρουν και οι δυο πλευρές. Υπάρχουν οικογένειες των οποίων τα παιδιά θέλουν να συνεχίσουν την καταστανοπαραγωή, όμως οι δυσκολίες αυξάνονται κάθε χρόνο. «Δεν ξέρουμε κατά πόσο τα παιδιά θα θέλουν να συνεχίσουν σε αυτές τις συνθήκες, με τόση ανασφάλεια, ειδικά όταν κρεμόμαστε από τον καιρό», λέει η κ. Βαΐρλη.