Πώς θα λειτουργεί ο «κουμπαράς» για παιδιά

Από το πώς θα επενδύονται τα χρήματα και κυρίως από το επίπεδο κινδύνου που θα επιλέγει κάθε οικογένεια θα κριθεί εάν ο νέος επενδυτικός «κουμπαράς» για τα παιδιά θα αποδώσει στην ενηλικίωσή τους περίπου 64.000 ευρώ, 77.000 ευρώ ή ακόμη και πάνω από 93.000 ευρώ.

Το επίσημο παράδειγμα του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αποτυπώνει τη λογική του νέου προϊόντος, καθώς τα ποσά των 64.109, 77.062 και 93.173 ευρώ αποτελούν υποθετικά σενάρια που βασίζονται σε ενδεικτικές μέσες ετήσιες αποδόσεις 3%, 5% και 7%, αντιστοίχως. Το πραγματικό κεφάλαιο που θα βρει κάθε παιδί στα 18 του θα εξαρτηθεί από τις αποταμιεύσεις της οικογένειας, τη συμβολή του Δημοσίου και, κυρίως, από την απόδοση και τη διαχείριση της επένδυσης επί σχεδόν δύο δεκαετίες.

Για ένα παιδί που γεννήθηκε το 2026 και θα αποκτήσει επενδυτικό λογαριασμό το 2027, οι συνολικές καταβολές γονέων και Δημοσίου έως το 2044 θα φτάσουν στις 49.304 ευρώ, εφόσον οι γονείς αξιοποιούν κάθε χρόνο πλήρως το εκάστοτε ανώτατο ποσό – αρχικά των 1.200 ευρώ. Από αυτά, 24.652 ευρώ θα έχουν καταβάλει οι γονείς και ίσο ποσό το κράτος. Με μέση ετήσια απόδοση 3% το τελικό κεφάλαιο υπολογίζεται σε 64.109 ευρώ, με απόδοση 5% σε 77.062 ευρώ και με απόδοση 7% σε 93.173 ευρώ. Η απόσταση μεταξύ των πραγματικών καταβολών και του τελικού ποσού αναδεικνύει τον ρόλο που μπορεί να έχει η επενδυτική απόδοση σε βάθος 18ετίας, αλλά και το βασικό στοίχημα του μέτρου.

Το νέο προϊόν δεν θα είναι ένας απλός αποταμιευτικός λογαριασμός με προκαθορισμένο επιτόκιο, αλλά ένας μακροχρόνιος επενδυτικός λογαριασμός, η τελική αξία του οποίου θα εξαρτάται από τις επιλογές της οικογένειας και την πορεία των αγορών. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για ενδεικτικά σενάρια και όχι για εγγυημένες αποδόσεις.

Διαχειριστές κεφαλαίων στους οποίους απευθύνθηκε η «Κ» θεωρούν  ότι οι ενδεικτικές αποδόσεις που χρησιμοποιούνται στα παραδείγματα κινούνται σε ρεαλιστικό εύρος για έναν τόσο μακρύ επενδυτικό ορίζοντα, επισημαίνοντας ότι κομβικός παράγοντας θα είναι η διαχείριση του κινδύνου. Η βασική λογική είναι ένα μοντέλο life cycle, στο οποίο η σύνθεση του χαρτοφυλακίου μεταβάλλεται ανάλογα με την ηλικία του παιδιού: μεγαλύτερη έκθεση σε επενδύσεις υψηλότερης αναμενόμενης απόδοσης στα πρώτα χρόνια και σταδιακή μεταφορά σε πιο συντηρητικές τοποθετήσεις όσο πλησιάζει η ηλικία των 18 ετών.

«Μια μέση ονομαστική απόδοση γύρω στο 5,5% σε βάθος 18ετούς επενδυτικής περιόδου –περίπου 3,5% σε πραγματικούς όρους εάν ο πληθωρισμός κινείται κοντά στο 2%– αποτελεί μια ρεαλιστική τάξη μεγέθους για ένα τέτοιο μακροχρόνιο χαρτοφυλάκιο», σημειώνουν. Ο μεγάλος χρονικός ορίζοντας επιτρέπει στο χαρτοφυλάκιο να αναλαμβάνει μεγαλύτερο κίνδυνο στα πρώτα χρόνια και να απορροφά ευκολότερα τις βραχυχρόνιες διακυμάνσεις των αγορών, πριν μετακινηθεί σταδιακά σε ασφαλέστερες τοποθετήσεις όσο πλησιάζει η στιγμή της ρευστοποίησης.

Καθοριστική θα είναι παράλληλα η συγκράτηση του κόστους διαχείρισης. Σε ένα προϊόν διάρκειας 18 ετών, ακόμη και μικρές ετήσιες χρεώσεις λειτουργούν σωρευτικά και μπορούν να αφαιρέσουν σημαντικό τμήμα της τελικής απόδοσης. Γι’ αυτό ο σχεδιασμός ενός απλού, διαφοροποιημένου και χαμηλού κόστους επενδυτικού προϊόντος θεωρείται βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του εγχειρήματος.

Σε δηλώσεις του χθες ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε τον «κουμπαρά» τραπεζικό προϊόν, διευκρινίζοντας όμως ότι η οικογένεια θα έχει τη δυνατότητα να επιλέγει το επίπεδο κινδύνου. Στην πράξη, η τράπεζα θα μπορεί να λειτουργεί ως δίκτυο διάθεσης, ενώ τη διαχείριση του επενδυτικού χαρτοφυλακίου θα αναλαμβάνει ο πιστοποιημένος διαχειριστής του προϊόντος, όπως μια ΑΕΔΑΚ ή ασφαλιστική εταιρεία. Ο γονιός θα επιλέγει εάν επιθυμεί ένα πιο συντηρητικό χαρτοφυλάκιο με χαμηλότερη προσδοκώμενη απόδοση ή εάν είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί μεγαλύτερες διακυμάνσεις με στόχο υψηλότερη απόδοση σε βάθος χρόνου.

Το ανώτατο ποσό που θα συνεισφέρει το Δημόσιο θα αναπροσαρμόζεται κατά 10% ανά πενταετία. Στο παράδειγμα του υπουργείου, οι γονείς καταθέτουν έως 1.200 ευρώ ετησίως από το 2027 έως το 2031, έως 1.320 ευρώ από το 2032 έως το 2036, έως 1.452 ευρώ από το 2037 έως το 2041 και έως 1.597 ευρώ από το 2042 έως το 2044, με το κράτος να καταθέτει κάθε χρόνο ίσο ποσό.

Η φιλοσοφία του μέτρου βρίσκεται πολύ κοντά στην πρόταση που είχε παρουσιάσει τον Μάιο το ΙΟΒΕ για τη δημιουργία του Παιδικού Αποταμιευτικού Επενδυτικού Λογαριασμού, του λεγόμενου ΠΑΠΕΛ. Η μελέτη προβλέπει άνοιγμα λογαριασμού με τη γέννηση του παιδιού, προαιρετικές εισφορές των γονέων, κρατική ενίσχυση που συνδέεται με την αποταμίευση και μακροχρόνια επένδυση των χρημάτων έως την ενηλικίωση. Το ΙΟΒΕ δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον τρόπο με τον οποίο θα κατασκευάζονται τα επενδυτικά προϊόντα. Προτείνει πιστοποιημένα χαρτοφυλάκια διαφορετικού επιπέδου κινδύνου, επαρκή διασπορά των επενδύσεων και δυνατότητα επιλογής μεταξύ προϊόντων χαμηλού, μεσαίου και υψηλού ρίσκου.

«Ο,τι βάζεις βάζω»

Ο υπουργός επιβεβαίωσε επίσης ότι δεν θα υπάρχουν εισοδηματικά κριτήρια. Ο κανόνας θα είναι «ό,τι βάζεις βάζω», μέχρι το εκάστοτε ετήσιο πλαφόν. Πρόκειται για ένα ισχυρό κίνητρο αποταμίευσης, το οποίο όμως σημαίνει ότι το ύψος της κρατικής ενίσχυσης θα εξαρτάται από τη δυνατότητα κάθε οικογένειας να αποταμιεύει. Μια οικογένεια που μπορεί να καταβάλλει ολόκληρο το ποσό θα λαμβάνει τη μέγιστη κρατική συμμετοχή, ενώ μια οικογένεια που θα καταβάλλει λιγότερα θα λαμβάνει αντίστοιχα μικρότερη ενίσχυση.