Σε δημόσια διαβούλευση το ν/σ του ΥΠΕΝ για τους παρόχους υπηρεσιών ύδατος – Τι προβλέπει

Το πρώτο βήμα για τον ολιστικό σχεδιασμό με στόχο την πιο αποτελεσματική διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας για την ύδρευση, την άρδευση και την αποχέτευση υλοποιεί το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όπως αναφέρει σε σχετική ανακοίνωση.

Το νομοσχέδιο έχει τίτλο «Επέκταση αρμοδιοτήτων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Ύδρευσης και Αποχέτευσης Πρωτευούσης και της Εταιρείας Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, ρυθμίσεις για τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις», και τέθηκε από σήμερα, Παρασκευή 10 Ιουλίου έως και την Δευτέρα 20 Ιουλίου σε πρόσθετη δημόσια διαβούλευση.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, το νομοσχέδιο αποτελεί τμήμα της συνολικής μεταρρύθμισης για τα ύδατα που προωθεί η κυβέρνηση και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την πρώτη «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα», καθώς και ένα ευρύτατο πλέγμα 103 κρίσιμων έργων υποδομής σε 63 Δήμους σε ολόκληρη τη χώρα, αξίας 142 εκατ. ευρώ (όπως έργα αφαλατώσεων, επισκευής και αναβάθμισης παλαιών δικτύων, κατασκευής νέων δικτύων κ.ά.), που έχουν υλοποιηθεί τους τελευταίους 10 μήνες ή δρομολογηθεί για το αμέσως επόμενο διάστημα. Η μεταρρύθμιση συνοδεύεται από την οριστική διευθέτηση των χρεών των απορροφούμενων ΔΕΥΑ προς τους παρόχους υπηρεσιών ενέργειας, ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία νομοθετήθηκε πρόσφατα.

Το νομοσχέδιο, σύμφωνα πάντα με το ΥΠΕΝ, αποσκοπεί στον εξορθολογισμό της διαχείρισης του νερού, την καταπολέμηση της σπατάλης, και την αξιοποίηση της τεχνογνωσίας, της εμπειρίας και της κλίμακας των δύο ισχυρών φορέων, ενώ παράλληλα ενισχύει τη δυνατότητα χρηματοδότησης και υλοποίησης απαραίτητων έργων, καθώς και ενσωματώνει τη σημασία της τοπικής γνώσης και των αναγκών κάθε περιοχής.

Στόχος είναι ένα πιο οργανωμένο, ανθεκτικό και δίκαιο σύστημα, που θα παρέχει καλύτερες υπηρεσίες και θα διασφαλίζει ποιοτικό, ασφαλές και οικονομικά προσιτό νερό. Η διασφάλιση της απρόσκοπτης, προσιτής και ασφαλούς πρόσβασης όλων των πολιτών στο νερό, το οποίο αποτελεί τον πολυτιμότερο φυσικό, δημόσιο πόρο και θεμέλιο κάθε μορφής ζωής, κοινωνικής οργάνωσης και οικονομικής δραστηριότητας, είναι αδιαπραγμάτευτη εθνική προτεραιότητα και προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη, σήμερα και στο μέλλον.

Η επίδραση της κλιματικής κρίσης και των αυξανόμενων πιέσεων στην υδατική ασφάλεια, τα φαινόμενα λειψυδρίας και η ολοένα αυξανόμενη ζήτηση για προσιτό και ποιοτικό νερό, καθιστούν την ολιστική προσέγγιση στη διαχείριση των υδατικών πόρων απολύτως αναγκαία.

Με το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ, συνεχίζει η ανακοίνωση, συνενώνονται οι δυνάμεις 70 παρόχων υπηρεσιών ύδατος σε δύο. Σήμερα, οι φορείς συνολικά στη χώρα μας ξεπερνούν τους 735, με συνέπεια τον κατακερματισμό, την αλληλεπικάλυψη αρμοδιοτήτων και την αναποτελεσματικότητα. Με το νέο πλαίσιο, επεκτείνεται η χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΔΑΠ σε όλη την ηπειρωτική Αττική, την Αίγινα και το Αγκίστρι, την Βοιωτία, την Φωκίδα και την Εύβοια (με την εξαίρεση της Σκύρου).

Ταυτόχρονα, ανατίθεται στην ΕΥΔΑΠ για πρώτη φορά και η ευθύνη της άρδευσης, προκειμένου να υπάρχει ολοκληρωμένη διαχείριση του νερού και να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακος που θα είναι επωφελείς για όλους τους χρήστες. Αντίστοιχα, επεκτείνεται η χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΑΘ σε ολόκληρες τις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, με σκοπό την αντιμετώπιση των οξύτατων προβλημάτων της τελευταίας σε νερό ύδρευσης και άρδευσης, την μείωση των απωλειών, καθώς και τη διασφάλιση της καλής λειτουργίας των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων.

Η αναβάθμιση των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης θα μειώσει τη σπατάλη του νερού, θα οδηγήσει σε αποτελεσματικότερη διαχείριση και, μακροπρόθεσμα, σε μείωση του λειτουργικού κόστους. Παράλληλα, η πρόσβαση σε δανειακά κεφάλαια (π.χ. από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων), ευρωπαϊκά προγράμματα και διάφορα χρηματοδοτικά εργαλεία, διευκολύνει την υλοποίηση των αναγκαίων επενδύσεων σε υποδομές. Το νέο σχήμα παρέχει επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στην προσέλκυση και στελέχωση με εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, προσφέροντας ανταγωνιστικότερο μισθολογικό πλαίσιο και ενισχύοντας τη συνολική επιχειρησιακή ικανότητα.

Επιπλέον, η αποτελεσματικότερη διαχείριση των δικτύων αποχέτευσης και των λυμάτων θα συμβάλλει ουσιαστικά στην προστασία της δημόσιας υγείας και στην αποτροπή περιστατικών περιβαλλοντικής επιβάρυνσης, όπως οι υπερχειλίσεις λυμάτων που παρατηρήθηκαν πέρυσι σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές.

Σύμφωνα πάντα με το ΥΠΕΝ, με τη συνένωση φορέων παροχής υπηρεσιών ύδατος, που θα οδηγήσει στην εξυπηρέτηση από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ περιοχών οι οποίες σήμερα καλύπτονται από ιδιώτες, με πολύ υψηλό κόστος και με νερό η ποιότητα του οποίου δεν ελέγχεται με τον συστηματικό τρόπο που εφαρμόζουν οι δύο μεγάλοι δημόσιοι πάροχοι, ενισχύεται ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού.

“Το νερό είναι ευθύνη μας. Δεν ανήκει μόνο σε εμάς, ανήκει και στα παιδιά μας. Οφείλουμε να το προστατεύσουμε, να μειώσουμε τη σπατάλη του και να το κληροδοτήσουμε, άφθονο, ποιοτικό και προσιτό στην επόμενη γενιά”, υπογραμμίζεται

Ειδικότερα, προβλέπονται:

• Γεωγραφική επέκταση αρμοδιότητας ύδρευσης/αποχέτευσης, και επέκταση αρμοδιότητας στην άρδευση, εντός 1 έτους.
• Η ΕΥΔΑΠ απορροφά 26 τμήματα Δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης & αποχέτευσης, 7 ΔΕΥΑ και 8 ΤΟΕΒ και την αρμοδιότητά άρδευσης που ασκεί η Περιφέρεια (πρώην Οργανισμός Κωπαϊδας). Το σύνολο των παρόχων που ενσωματώνονται στην ΕΥΔΑΠ είναι 43.
• Η ΕΥΑΘ απορροφά 5 τμήματα Δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης & αποχέτευσης, 8 ΔΕΥΑ, 11 ΤΟΕΒ και 1 ΓΟΕΒ. Το σύνολο των παρόχων που ενσωματώνονται στην ΕΥΑΘ είναι 25.
• Κάθε Δήμος εκτός Αττικής καθώς και οι Δήμοι του Ν. Χαλκιδικής και οι Δήμοι Λαγκαδά και Βόλβης ορίζουν Ειδικό Συντονιστή ως σύνδεσμο με την ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ. Η ΠΕΔ Στερεάς Ελλάδας ορίζει ένα μέλος στο ΔΣ της ΕΥΔΑΠ.
• Η απορρόφηση των παρόχων ύδρευσης/αποχέτευσης πραγματοποιείται κατόπιν αποτίμησης της συνολικής τους καθαρής θέσης, η οποία εγκρίνεται από την ΡΑΑΕΥ. Προβλέπεται δυνατότητα δικαστικής προσφυγής σε περίπτωση διαφωνίας για το ως άνω τίμημα.
• Οι ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ αναλαμβάνουν το σύνολο του ενεργητικού και του παθητικού των παρόχων που απορροφούν (με την εξαίρεση τυχόν νομικών και φορολογικών υποχρεώσεων που αφορούν περίοδο προ της απορρόφησης).
• Όσοι πάροχοι το επιθυμούν, μπορούν να προχωρήσουν ταχύτερα σε απορρόφηση από την ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ. Προβλέπεται δυνατότητα υπογραφής διμερούς συμφωνίας με ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ για εθελοντική παραχώρηση κατόπιν συμφωνίας και έγκρισης από ΡΑΑΕΥ. Αν είναι όμοροι ή υδρεύονται από ενιαίο υδροδοτικό σύστημα και λάβουν απόφαση εντός 3 μηνών, επωφελούνται και από την απομείωση του χρέους προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας (δεν απαιτείται έγκριση της ΡΑΑΕΥ στην περίπτωση αυτή).
• Όπως ξεκαθαρίζει το ΥΠΕΝ, διασφαλίζονται πλήρως τα δικαιώματα των εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ και των ΟΕΒ μεταφέρονται σε ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ με τα ίδια δικαιώματα. Στην περίπτωση των δημοτικών υπηρεσιών, επιλέγει ο Δήμος ποιοι θα μεταφερθούν, ανάλογα με τις ανάγκες του.

13 ρωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με το νομοσχέδιο 

Ποιο είναι το πρόβλημα που έρχεται να επιλύσει η μεταρρύθμιση για τα ύδατα;

Στην Ελλάδα, σήμερα, διαμορφώνεται ένα περίπλοκο μωσαϊκό ύδρευσης, με περισσότερους από 735 διαφορετικούς φορείς που διαχειρίζονται θέματα ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης, με διαφορετικά οικονομικά δεδομένα, διαφορετικές δυνατότητες και διαφορετικό επίπεδο υπηρεσιών. Σε άλλες χώρες, όπως η Ιρλανδία αντίστοιχες αρμοδιότητες έχει ένας μόνο κεντρικός φορέας, ενώ π.χ. στην Τσεχία ή στην Πολωνία, υπάρχει ένας πολύ μικρός αριθμός φορέων (πέντε – δέκα).

Ο κατακερματισμός αυτός στη χώρα μας οδηγεί σε αυξανόμενο λειτουργικό κόστος, με συνεπαγόμενη επιβάρυνση του πολίτη, μη βιώσιμους οργανισμούς, ανεπαρκή στελέχωση, διαρροές και ποσοστά μη τιμολογούμενου νερού πολύ πάνω από τον διεθνή μέσο όρο, αδυναμία άντλησης κεφαλαίων και την ανάγκη για συνεχή κεφαλαιακή ενίσχυση, δυσκολία επενδύσεων σε δίκτυα και υποδομές, ενώ στερεί τη δυνατότητα για ενιαίο εθνικό σχεδιασμό αντιμετώπισης τόσο της λειψυδρίας όσο και της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της.

Παράλληλα, επιδρά αρνητικά στην καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών, καθώς υπάρχον ακόμη περιοχές της χώρας δεν είναι καν συνδεδεμένες σε δίκτυο πόσιμου νερού, άλλες υδρεύονται με πεπαλαιωμένα δίκτυα με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ποιότητα του νερού, προκύπτουν ζητήματα υπερχείλισης λυμάτων όπως πέρυσι στο ανατολικό Αιγαίο και πολλά άλλα πρακτικά προβλήματα (π.χ. διαφορετικά τιμολόγια από περιοχή σε περιοχή).

Είναι τόσο έντονο το πρόβλημα του κατακερματισμού και της διαχείρισης;

Στην Αττική, από τους 62 δήμους, 36 υδρεύονται κανονικά από την ΕΥΔΑΠ, 4 παίρνουν νερό από την ΕΥΔΑΠ αλλά τα δίκτυα ανήκουν στους δήμους, 3 έχουν μεικτό σύστημα (κάποια τμήματα τα καλύπτει η ΕΥΔΑΠ και άλλα τμήματα καλύπτονται είτε με ιδιωτικό δίκτυο είτε με ευθύνη του δήμου), 3 παίρνουν νερό από την ΕΥΔΑΠ χωρίς να εμπίπτουν καν στην αρμοδιότητα της, ενώ υπάρχουν και 16 δήμοι (με 40 δημοτικές ενότητες) στους οποίους η κάθε δημοτική ενότητα ακολουθεί διαφορετικό σύστημα (άλλες υδρεύονται από την ΕΥΔΑΠ, άλλες παίρνουν νερό από την ΕΥΔΑΠ αλλά τα δίκτυα ανήκουν στους δήμους, κάποιες έχουν μεικτό σύστημα και κάποιες παίρνουν νερό από την ΕΥΔΑΠ χωρίς να εμπίπτουν καν στην αρμοδιότητα της). Ταυτόχρονα, σχεδόν παντού στην ηπειρωτική Αττική, η αποχέτευση είναι αρμοδιότητα της ΕΥΔΑΠ.

Η κατάσταση γίνεται ακόμα χειρότερη εάν αναλογιστούμε τι γίνεται και στην άρδευση (το αρδευτικό νερό αντιπροσωπεύει περίπου το 85% της συνολικής κατανάλωσης ύδατος κατά μέσο όρο στην Ελλάδα), όπου υπάρχουν οι Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων (ΟΕΒ), κάποιοι από τους οποίους λειτουργούν, κάποιοι όχι, σε κάποιες περιοχές η υπηρεσίες άρδευσης παρέχονται από τους δήμους, σε κάποιες από την Περιφέρεια, κλπ.

Και για να κλείσει η εικόνα αυτού του «μωσαϊκού», οι περισσότεροι από τους οργανισμούς που διαχειρίζονται τα ύδατα στην Ελλάδα είναι ζημιογόνοι, δεν έχουν διαχειριστική επάρκεια και δεν έχουν τα απαραίτητα χρηματοδοτικά εργαλεία για να χρηματοδοτήσουν τα έργα τα οποία απαιτούνται για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που έρχονται (λειψυδρία, κλιματική αλλαγή, παλαιωμένα δίκτυα, κλπ.).

Μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο μέρος των μεγάλων έργων υποδομής κατασκευάζονται είτε από τα Υπουργεία, είτε από την Περιφέρεια, παρ’ όλα αυτά τα τιμολόγια των επιμέρους παρόχων είναι στην πλειοψηφία των περιοχών υψηλότερα από αυτά της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, χωρίς ανταποδοτικότητα προς τους πολίτες, παρά το γεγονός ότι η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ βάσει του ρυθμιστικού πλαισίου ενσωματώνουν στα τιμολόγια τους και το ανταποδοτικό κόστος των έργων που απαιτούνται, με άμεσα οφέλη για τους πελάτες τους (επενδύσεις σε νέα δίκτυα, νέες τεχνολογίες, καλύτερη εξυπηρέτηση, κλπ.).

Ποιες είναι οι βασικές ρυθμίσεις του νομοσχεδίου;

Με το νομοσχέδιο επεκτείνεται η χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΔΑΠ σε όλη την ηπειρωτική Αττική, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια. Ταυτόχρονα, ανατίθεται στην ΕΥΔΑΠ για πρώτη φορά και η ευθύνη της άρδευσης, προκειμένου να υπάρχει ολοκληρωμένη διαχείριση του νερού, ώστε να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακος και να υπάρχει στρατηγική διαχείριση του πόρου που είναι επωφελής για όλους τους χρήστες. Αντίστοιχα, στη Θεσσαλονίκη, διευρύνεται η χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΑΘ σε ολόκληρες τις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, με σκοπό την αντιμετώπιση των οξύτατων προβλημάτων της τελευταίας, τόσο σε νερό ύδρευσης όσο και άρδευσης.

Η διεύρυνση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ συνοδεύεται από την απορρόφηση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης-Αποχέτευσης, των τμημάτων Ύδρευσης / Αποχέτευσης των ΟΤΑ, και των ΟΕΒ, με την οριστική διευθέτηση των χρεών των απορροφούμενων ΔΕΥΑ προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ΕΥΔΑΠ απορροφά 26 τμήματα Δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης, 7 ΔΕΥΑ και 8 ΤΟΕΒ και την αρμοδιότητά άρδευσης που ασκεί η Περιφέρεια (πρώην Οργανισμός Κωπαΐδας). Το σύνολο των παρόχων που ενσωματώνονται στην ΕΥΔΑΠ είναι 43.

Συμπληρωματικά, οι ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ αναλαμβάνουν το σύνολο του ενεργητικού και του παθητικού των παρόχων που απορροφούν (με την εξαίρεση τυχόν νομικών και φορολογικών υποχρεώσεων που αφορούν περίοδο προ της απορρόφησης). Το κράτος καλύπτει τουλάχιστον το 75% των χρεών των ΔΕΥΑ προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, δηλ. για τις περιοχές της Βοιωτίας, της Φωκίδας, της Εύβοιας και των περιοχών εντός της Αττικής τουλάχιστον 34,59 εκατ. ευρώ από τα συνολικά χρέη των 40,69 εκατ. ευρώ και για την περιοχή της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής τουλάχιστον 20,16 εκατ. ευρώ από τα συνολικά χρέη των 23,71 εκατ. ευρώ (υπόλοιπα με ημερομηνία 31/3/2026). Για την κάλυψη των αναγκών θα διατεθούν συνολικά 200 εκατ. ευρώ, ανεβάζοντας τον λογαριασμό σε ένα πακέτο συνολικά 400 εκατ. ευρώ που διατίθενται προς Δήμους και ΔΕΥΑ.

Τέλος, η ΕΥΑΘ απορροφά σε 5 τμήματα Δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης, 8 ΔΕΥΑ, 11 ΤΟΕΒ και 1 ΓΟΕΒ. Το σύνολο των παρόχων που ενσωματώνονται στην ΕΥΑΘ είναι 25.

Έτσι κινδυνεύει να ιδιωτικοποιηθεί το νερό;

Ακριβώς το αντίθετο. Η περαιτέρω ενίσχυση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ και η μετεξέλιξή τους στους δύο βασικούς, δημόσιους πυλώνες παροχής υπηρεσιών ύδατος είναι στρατηγική επιλογή της Κυβέρνησης, που διαφυλάσσει και ενισχύει τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού και, εν τέλει, τα συμφέροντα και την ποιότητα των υπηρεσιών που λαμβάνουν οι Έλληνες πολίτες.

Η επιλογή της ενίσχυσης της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ αποτελεί έμπρακτη ψήφο εμπιστοσύνης στους δημόσιους παρόχους και τους εργαζομένους τους, δημόσιους λειτουργούς, που έχουν ανταποκριθεί σε όλες τις δύσκολες προκλήσεις που αντιμετώπισαν έως τώρα και στον δημόσιο χαρακτήρα του νερού, ο οποίος είναι αδιαπραγμάτευτος.

Επιπρόσθετα, με το νομοσχέδιο θωρακίζεται ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού, αφού περιοχές που σήμερα εξυπηρετούνται από ιδιωτικά δίκτυα και ιδιώτες παρόχους θα αποκτήσουν επιτέλους δημόσιες υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης και πόσιμο νερό άριστης ποιότητας που υπόκειται σε όλους τους προβλεπόμενους ελέγχους.

Το Κράτος επενδύει σε δημόσια δίκτυα και υποδομές. Τέλος, ενισχύεται ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού με την κάλυψη από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ περιοχών που σήμερα εξυπηρετούνται από ιδιωτικά δίκτυα με πολύ υψηλό κόστος με νερό η ποιότητα του οποίου δεν ελέγχεται με τον συστηματικό τρόπο που εφαρμόζουν οι δύο μεγάλοι δημόσιοι πάροχοι.

Εξαντλείται με το νομοσχέδιο η προσπάθεια της κυβέρνησης για τη μεταρρύθμιση σχετικά με το νερό;

Η προσέγγιση της Κυβέρνησης είναι ολιστική και περιλαμβάνει, επιπλέον της μεταρρύθμισης για τους παρόχους, την πρώτη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, καθώς και ένα ευρύτατο πλέγμα 103 έργων υποδομής, σε 62 Δήμους της χώρας, αξίας 141,927 εκατ. ευρώ. Αυτά αφορούν, μεταξύ άλλων, έργα αφαλατώσεων, επισκευής και αναβάθμισης παλαιών δικτύων, κατασκευής νέων δικτύων, γεωτρήσεων, μονάδων επεξεργασίας νερού, δεξαμενών ύδρευσης κ.ά. Παράλληλα, θα υπάρξει και τρίτος κύκλος χρηματοδότησης έργων αντιμετώπισης της λειψυδρίας, με το ποσό συνολικής χρηματοδότησης να αγγίζει 200 εκατ. ευρώ.

Η σοβαρότητα του ζητήματος της διαχείρισης του νερού απαιτεί προσεκτικά βήματα που θα φέρουν άμεσο αποτέλεσμα. Για αυτόν τον λόγο προχωράμε με προσεκτικά βήματα, βασιζόμενοι στους δύο υφιστάμενους πλέον πετυχημένους δημόσιους παρόχους, την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, ως βασικούς πυλώνες της σταδιακής μεταρρύθμισης που απαιτεί χρόνο για να ολοκληρωθεί. Η εμπειρία που θα αποκτήσουμε από τη γεωγραφική επέκτασή τους (καλύπτοντας πάνω από το 50% της ύδρευσης της χώρας) καθώς και τη, συνολική ή μερική ή, επέκτασή τους στην άρδευση, θα αποτελέσουν πολύτιμο οδηγό για τα επόμενα βήματα.

Η μεταρρύθμιση αυτή αποτελεί τμήμα μιας μακροπρόθεσμης προσπάθειας για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων της χώρας. Στόχος είναι η διασφάλιση ποιοτικών υπηρεσιών ύδρευσης για όλους τους πολίτες, με ανθεκτικές υποδομές και αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης. Με σταθερά και τεκμηριωμένα βήματα, θα συνεχιστεί η εφαρμογή πολιτικών που ενισχύουν την ασφάλεια του νερού για τις επόμενες γενιές.

Γιατί χρειάζεται η μεταρρύθμιση και δεν επιλύονται τα προβλήματα με τις ΔΕΥΑ και την υφιστάμενη κατάσταση;

Η χώρα έχει ανάγκη από μια συνολική και αποτελεσματική διαχείριση υδάτων, την οποία ο υφιστάμενος κατακερματισμός δεν μπορεί να υπηρετήσει. H παρούσα μεταρρύθμιση εξασφαλίζει:

Τεχνογνωσία: παρέχεται σημαντικά μεγαλύτερη διοικητική, διαχειριστική και τεχνική επάρκεια από τους δύο μεγάλους εθνικούς παρόχους υπηρεσιών ύδατος, ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, η οποία σε συνδυασμό με την τοπική γνώση και εμπειρία θα συνδράμει αποφασιστικά στην επίλυση χρόνιων προβλημάτων.

Οικονομίες κλίμακας: Μέσω της ενιαίας διαχείρισης του νερού, επιτυγχάνονται οικονομίες κλίμακος και προτεραιοποιούνται τα έργα εκείνα που πραγματικά είναι απαραίτητα και ωφελούν συνδυαστικά τις περιοχές που καλύπτονται από την μεταρρύθμιση, λαμβάνοντας υπόψιν τόσο τις υδρευτικές όσο και τις αρδευτικές ανάγκες των περιοχών αυτών.

Χρηματοδοτικά εργαλεία: απελευθερώνονται σημαντικοί πόροι για την υλοποίηση όλων των απαραίτητων έργων υποδομής αφού και οι δύο αυτοί δημόσιοι πάροχοι έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση σε διεθνή και ευρωπαϊκά κεφάλαια, μέσω της δυνατότητας πρόσβασης σε χρηματοοικονομικά μέσα άντλησης δανειακών κεφαλαίων με ευνοϊκούς όρους.

Ανθρώπινο κεφάλαιο: ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ έχουν τη δυνατότητα να προσλαμβάνουν τα απαραίτητα στελέχη και εργαζομένους με πολύ πιο ευέλικτες διαδικασίες, μετά τις πρόσφατες νομοθετικές ρυθμίσεις.

Νέες προκλήσεις: μεγαλύτερη ευχέρεια αντιμετώπισης των νέων απαιτήσεων της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για το Πόσιμο Νερό (ΕΕ) 2020/2184 και της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα Λύματα (ΕΕ) 2024/3019.

Τιμολόγηση: Ενιαία τιμολόγηση με διαφάνεια, στην βάση της ανταποδοτικότητας των έργων και υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ.

Ποιο το όφελος τοπικών κοινωνιών και πολιτών από τη μεταρρύθμιση;

Η μεταρρύθμιση είναι πολιτικά, νομικά και λειτουργικά ώριμη: πολιτικά η προσέγγιση αυτή έχει συζητηθεί και δημοσιοποιηθεί, υπήρξε εκτεταμένη διαβούλευση με τους δήμους και φορείς, εξασφαλίζοντας σύγκλιση. Υπάρχει νομική ασφάλεια, συνταγματική τεκμηριωμένη με σεβασμό στην σχετική απόφαση ΣτΕ και την αρχή της οικονομικής αυτοτέλειας.

Επιπλέον, οδηγεί σε χαμηλότερα τιμολόγια, αφού η στρατηγική διαχείριση, ο ενιαίος προγραμματισμός και ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός των επενδύσεων οδηγεί σε είναι βελτιστοποίηση των κεφαλαιουχικών επενδύσεων και κατ’ επέκταση της οικονομικής επιβάρυνσης των ωφελούμενων (π.χ. όχι δύο φράγματα σε δύο γειτονικές περιοχές, αλλά ένα μεγαλύτερο που καλύπτει και τις δύο).

Παράλληλα, έχει δρομολογηθεί η ομαλή μετάβαση με την ενεργό συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη νέα διοικητική δομή των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Κάθε Δήμος εκτός Αττικής, καθώς και οι Δήμοι της Π.Ε. Χαλκιδικής, και οι Δήμοι Λαγκαδά και Βόλβης ορίζουν Ειδικό Συντονιστή ως σύνδεσμο με τις ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Η ΠΕΔ Στερεάς Ελλάδας ορίζει ένα μέλος στο ΔΣ της ΕΥΔΑΠ. Η επιλογή αυτή εξασφαλίζει την ενσωμάτωση της τοπικής τεχνογνωσίας στα νέα δεδομένα και τη συναινετική διαδικασία αποφάσεων μεταξύ ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ και τοπικών κοινωνιών.

Η αμεσότητα και η τοπικότητα των υπηρεσιών ύδρευσης παραμένουν και ενισχύονται. Αρχικά το προσωπικό που θα μεταφερθεί με την μεταρρύθμιση στην ΕΥΔΑΠ / ΕΥΑΘ θα συνεχίσει να προσφέρει τις υπηρεσίες που προσφέρει μέχρι σήμερα εντός της Περιφερειακής Ενότητα που ανήκει, διασφαλίζοντας από την πρώτη ημέρα την ομαλή συνέχιση της λειτουργίας και την μεταφορά τεχνογνωσίας σχετικά με τα τοπικά δίκτυα. Παράλληλα θα δημιουργηθούν επιμέρους διευθύνσεις και τμήματα της ΕΥΔΑΠ για την ύδρευση και την άρδευση και θα ενισχυθεί η παρουσία της εταιρείας στις περιοχές που επεκτείνεται. Θα δημιουργηθεί ένα λειτουργικό σύστημα με τοπική παρουσία ώστε η παροχή των υπηρεσιών που θα λαμβάνουν οι πολίτες, να συμβαδίζει με τα επίπεδα ποιότητας που ορίζει η ΡΑΑΕΥ.

Τι γίνεται με τους εργαζόμενους των παρόχων;

Όλοι οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ, ανεξαρτήτως εργασιακού καθεστώτος, μεταφέρονται σε ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ με το μισθολογικό καθεστώς των εργαζομένων στις δύο εταιρείες. Ως προς τους δημοτικούς υπαλλήλους, ο Δήμος θα αποφασίσει ποιοι υπάλληλοι θα μετακινηθούν, καθώς κάποιοι εξ αυτών εξυπηρετούν ευρύτερες ανάγκες του Δήμου. Ο τόπος εργασίας των υπαλλήλων παραμένει εντός των ορίων της Περιφερειακής Ενότητας στην οποία εργάζονταν πριν από την απορρόφηση, με εξαίρεση την περίπτωση συναίνεσης του υπαλλήλου.

Τι θα γίνει με την τιμή του νερού;

Η τιμή του νερού της ΕΥΔΑΠ στην Αττική, σήμερα, είναι, μαζί με της Βουδαπέστης, η χαμηλότερη σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η ΕΥΑΘ έχει μία από τα πιο χαμηλές τιμές επίσης. Οι οικονομίες κλίμακας, η αυξημένη τεχνογνωσία που θα οδηγήσει σε μείωση των διαρροών και του μη τιμολογούμενου νερού, καθώς και ο στρατηγικός προγραμματισμός των απαιτούμενων έργων, αποτελούν εχέγγυα για τη διασφάλιση χαμηλής τιμής για όλους, μαζί με υψηλού επιπέδου υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης. Η ενίσχυση των υποδομών, η μείωση των απωλειών και η καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων συμβάλλουν στη συγκράτηση του κόστους, διασφαλίζοντας ότι το νερό θα παραμείνει ένα προσιτό, ποιοτικό και αξιόπιστο δημόσιο αγαθό για όλους.

Γιατί, εκτός από ιδιαίτερα ανταγωνιστική τιμή, το νερό της ΕΥΔΑΠ είναι και το ποιοτικότερο στην Ευρώπη.

Τι θα γίνει με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών;

Η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ παρέχουν εξαιρετικής ποιότητας πόσιμο νερό μέσα από την κατάλληλη επεξεργασία του σε σύγχρονες Μονάδες Επεξεργασίας Νερού, υπό την επίβλεψη εξαιρετικά κατηρτισμένου επιστημονικά και τεχνικά προσωπικού και μέσα από τους συνεχείς ελέγχους της ποιότητας, σύμφωνα με τις προβλέψεις της αναθεωρημένης Οδηγίας για το πόσιμο νερό.

Παράλληλα, οι εταιρείες αυτές έχουν μεγάλη εμπειρία και τεχνογνωσία στη διαχείριση εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, διασφαλίζοντας τη συνεχή ορθή λειτουργία τους που είναι αναγκαία για την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Λειτουργία που απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό και τεχνογνωσία, η προσέλκυση και η πρόσληψη των οποίων δεν είναι εύκολη λόγω του υφιστάμενου πλαισίου.

Εάν, δε, ληφθεί υπόψιν ότι σε πολλές περιοχές υπάρχουν έργα βιολογικού καθαρισμού που υπολειτουργούν και η ποιότητα του νερού ύδρευσης δεν είναι ιδιαιτέρως καλή με αποτέλεσμα πολλοί πολίτες να χρησιμοποιούν εμφιαλωμένο νερό στην καθημερινότητα τους, παρά το ότι είναι συνδεδεμένοι με δίκτυα ύδρευσης, τότε γίνεται αμέσως κατανοητό ότι η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ θα είναι ασύγκριτα βελτιωμένες.

Τι γίνεται με την άρδευση; Πώς διασφαλίζεται ότι η ύδρευση της Αθήνας δεν θα γίνει εις βάρος των αναγκών άρδευσης των περιοχών στις οποίες επεκτείνεται η ΕΥΔΑΠ;

Η τεχνική γνώση και εμπειρία της ΕΥΔΑΠ, η οποία και σήμερα συνεργάζεται με τους ΟΕΒ της περιοχής, τους Δήμους και την Περιφέρεια, καθώς και οι πολλαπλάσιοι οικονομικοί πόροι που διαθέτει, αποτελούν πρόσθετα εχέγγυα αξιοπιστίας. Το παράδειγμα της άμεσης αποτελεσματικής παρέμβασης της ΕΥΔΑΠ για τη διασφάλιση της άρδευσης του Κωπαϊδικού πεδίου με πλωτά αντλιοστάσια αποδεικνύει ότι η τεχνογνωσία της ΕΥΔΑΠ αποτελεί την καλύτερη ασφαλιστική δικλείδα για τους αγρότες της περιοχής. Παράλληλα η μεταρρύθμιση προβλέπει την ανάδειξη ειδικών συντονιστών από κάθε Δήμο, ο οποίος θα συμμετέχει σε συντονιστικές επιτροπές με όργανα και στελέχη της ΕΥΔΑΠ προκειμένου να αναδεικνύονται και να εισακούγονται τα οποιαδήποτε τοπικά θέματα ύδρευσης και άρδευσης.

Ποια θα είναι η επίπτωση στην τιμή του αρδευτικού νερού της περιέλευσης της αρμοδιότητας της άρδευσης στην ΕΥΔΑΠ σε πολύ σημαντικές γεωργικές περιοχές όπως π.χ. η Βοιωτία;

Σήμερα η τιμολόγηση του αρδευτικού νερού αντανακλά και καλύπτει το λειτουργικό κόστος των δικτύων άρδευσης. Δεν αναμένουμε κάποια αλλαγή στην ακολουθούμενη πρακτική, παρά μόνο εξοικονόμηση νερού -δηλαδή έμμεση μείωση του κόστους- από τη βελτίωση της διαχείρισής του. Επιπρόσθετα, το νομοσχέδιο προβλέπει ρητά ότι για 3 χρόνια δεν θα αυξηθεί η τιμή του αρδευτικού νερού.

Τι γίνεται με την αξία των δικτύων που έχουν δαπανήσει δημότες και δήμοι;

Τα δίκτυα, όπως και τα υπόλοιπα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού του Δήμου (είτε πρόκειται για ΔΕΥΑ, είτε για τμήματα ύδρευσης και αποχέτευσης εντός των ΟΤΑ), αποτιμώνται και απορροφώνται από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ. Η μεθοδολογία αποτίμησης και το τίμημα που θα προκύψει από την αποτίμηση, θα εγκρίνεται από την ΡΑΑΕΥ και θα καταβάλλεται στον Δήμο.

Σε περίπτωση που ένας Δήμος δεν θέλει να παραχωρήσει τα πάγια που έχει στα βιβλία του, διατηρεί το δικαίωμα του opt out, δηλαδή να διατηρήσει την κυριότητα των παγίων του και θα οριστεί ένα τέλος χρήσης που θα καταβάλλεται από την ΕΥΔΑΠ στον εκάστοτε Δήμο. Η δραστηριότητα όμως της ύδρευσης, της αποχέτευσης, της άρδευσης και όλα τα υπόλοιπα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού που σχετίζονται με τα ύδατα θα περάσουν στην ΕΥΔΑΠ / ΕΥΑΘ.