Στο τραπέζι δύο σενάρια για το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών που επηρέασε και τα αεροδρόμια στην Κρήτη

Το πώς ακριβώς προκλήθηκε το αιφνιδιαστικό μπλακ άουτ στις συχνότητες του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών – Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ), την περασμένη Κυριακή επιχειρεί να αποσαφηνίσει η ειδική επιτροπή που έχει συσταθεί για τη διερεύνηση του περιστατικού, το οποίο οδήγησε στο κλείσιμο του ελληνικού εναέριου χώρου για τουλάχιστον τέσσερις ώρες. Το «τι έγινε» έχει πλέον ξεκαθαρίσει, απομένει όμως να φωτιστεί το «πώς», σύμφωνα με όσα ανέφερε χθες στην ΕΡΤ ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, Μιχάλης Μπλέτσας, ο οποίος συμμετέχει στην επιτροπή διερεύνησης υπό την προεδρία του διοικητή της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας, Χρήστου Τσίτουρα.

Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, το σοβαρό συμβάν αποδίδεται σε τεχνικό πρόβλημα στο κεντρικό σύστημα, το οποίο οδήγησε τους πομπούς, που είναι εγκατεστημένοι σε διάφορα βουνά της χώρας, να εκπέμπουν ανεξέλεγκτα. Κάποιοι εξέπεμπαν χωρίς ήχο, άλλοι παρήγαν συνεχές βουητό ή ευρυζωνικό θόρυβο, καταλαμβάνοντας πλήρως τις συχνότητες. Το αποτέλεσμα ήταν να «μπλοκάρουν» όλοι οι υπόλοιποι πομποί και δέκτες, οδηγώντας σε πλήρη απώλεια της τηλεφωνικής επικοινωνίας ανάμεσα στο κέντρο ελέγχου και στους πιλότους όλων των αεροσκαφών που βρίσκονταν στο FIR Αθηνών.

«Οταν πολλοί πομποί εκπέμπουν ταυτόχρονα στην ίδια συχνότητα, αυτή καθίσταται πρακτικά άχρηστη», εξήγησε ο κ. Μπλέτσας, δίνοντας απάντηση και στο γιατί δεν λειτούργησε το εφεδρικό δίκτυο. «Το backup δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί όταν το φάσμα είναι ήδη κατειλημμένο. Παράλληλο φάσμα, δυστυχώς, δεν υπάρχει».

Με απλά λόγια, το ίδιο το σύστημα έκανε παρεμβολές στον εαυτό του. Κατά τις πρώτες κρίσιμες ώρες του μπλακ άουτ, μία από τις λύσεις που συζητήθηκαν ήταν να ανέβει κάποιος στα βουνά και να απενεργοποιήσει τους πομπούς χειροκίνητα. Αυτό ωστόσο προϋπέθετε μια τεράστια και σύνθετη διαδικασία, ενώ μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε καθοριστεί με ακρίβεια από πού προερχόταν το πρόβλημα.

Τελικά, το ζήτημα αποκαταστάθηκε όταν κάποιος ή κάποιοι αντιλήφθηκαν το λάθος και, πιθανότατα, προχώρησαν σε επανεκκίνηση (reset) του συστήματος για να επανέλθει σε κανονική λειτουργία, όπως σημειώνουν πηγές με γνώση του θέματος στην «Κ». Η παλαιότητα του εξοπλισμού, όμως, προκαλεί δισταγμό για τέτοιο reset, καθώς υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να μην ενεργοποιηθεί ποτέ ξανά.

Από την αρχή αποκλείστηκε το σενάριο της κυβερνοεπίθεσης, μια και τα συστήματα είναι παλαιά και αναλογικά. Η αρχική εκδοχή περί εξωγενών παρεμβολών εγκαταλείφθηκε γρήγορα από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, η οποία στη συνέχεια ανακοίνωσε ότι πρόκειται για τεχνικό πρόβλημα στον τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό. Χθες, ο κ. Μπλέτσας απέρριψε και το ενδεχόμενο δολιοφθοράς. «Από ό,τι φαίνεται, δεν πρόκειται για αποτέλεσμα κακόβουλης ενέργειας», είπε και πρόσθεσε ότι τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά, αλλά «τα σενάρια όσο περνούν οι μέρες μειώνονται».

Η έρευνα επικεντρώνεται στο κατά πόσον η βλάβη προκλήθηκε από την παλαιότητα των συστημάτων ή από ανθρώπινο λάθος, με το ενδεχόμενο τα παρωχημένα συστήματα να συνέβαλαν στην ανθρώπινη αμέλεια να παραμένει ανοικτό.

Πηγές υποστηρίζουν ότι ενδέχεται η βλάβη να μην προέκυψε αναγκαστικά από εξοπλισμό της ΥΠΑ αλλά από το κύκλωμα διασύνδεσης του ΟΤΕ. Από την πλευρά του, ο ΟΤΕ, που παρέχει τα κυκλώματα μέσω των οποίων μεταφέρονται τα δεδομένα από τους πομποδέκτες στο κέντρο, αρνείται κατηγορηματικά κάθε υπόνοια δυσλειτουργίας στο τμήμα που τον αφορά. Οπως ξεκαθαρίζουν στην «Κ» πηγές προσκείμενες στην τηλεπικοινωνιακή εταιρεία, οι ενδελεχείς έλεγχοι έδειξαν ότι τα κυκλώματα είναι πλήρως λειτουργικά, ενώ διαψεύδονται και οι πληροφορίες περί αναβάθμισης μόντεμ.

Αν και ακόμη γίνεται συλλογή στοιχείων, σύμφωνα με πληροφορίες, μέσα στις επόμενες ημέρες ενδέχεται η επιτροπή να καταλήξει σε κάποιο συμπέρασμα και να δοθεί στη δημοσιότητα το τελικό πόρισμα.