Τραγωδία Ηλιούπολη: Πώς δύο κορίτσια 17 ετών έφτασαν στην αυτοκτονία;-Τα ερωτήματα που ζητούν απάντηση

Μια δίδυμη, μια σχεδόν σιαμαία απόπειρα αυτοκτονίας δύο 17χρονων μαθητριών λυκείου -πόσο σπάνιο, πόσο δύσκολο να το πιστέψει κανείς, πόσο τραυματικό; Πόσο τραγικό, αν σκεφτεί κανείς ότι ως την τελευταία στιγμή η μία θα πρέπει να έδινε κουράγιο στην άλλη, να μην κάνουν πίσω, να μην το ξανασκεφτούν, να μη δειλιάσουν.

Όπως έχει γίνει γνωστό από χθες, η μια 17χρονη έχασε τη ζωή της, ενώ η άλλη δίνει μάχη στο ΚΑΤ σε εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση.

Το ότι έπεσαν και οι δύο μαζί πιασμένες χέρι-χέρι, έχοντας μοιραστεί την ίδια μακάβρια τελετουργία, προσπαθώντας να μεθύσουν, ακούγοντας μουσική, αφήνοντας σημειώματα, ίσως δείχνει ότι, έστω και υποσυνείδητα, ήθελαν να εμποδίσουν τον εαυτό τους να το ξανασκεφτεί. Δεν τους αρκούσε μια απόπειρα για να εκβιάσουν, ενδεχομένως, την προσοχή των οικείων πάνω τους. Ήθελαν να σκοτωθούν οπωσδήποτε.

Και πόσο προμελετημένο όλο αυτό όμως; Πόσο καιρό το σκέφτονταν, πότε πήραν την απόφαση, πότε το σχεδίασαν; Και γιατί, για ποιον λόγο κατά βάθος; Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι τα σημειώματα που άφησαν πίσω τους οδηγούν στην αλήθεια. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, στα γραπτά των κοριτσιών γίνεται λόγος για κατάθλιψη. Μέχρι στιγμής και ενώ η προανάκριση τελεί εν εξελίξει, τίποτα περισσότερο δεν έχει γίνει γνωστό για την ψυχική κατάσταση τους.

Η αυτοδιάγνωση -εάν ήταν εν τέλει τέτοια- μπορεί να αποδειχθεί παραπλανητική για την έρευνα και τη διαλεύκανση του κινήτρου. Από την άλλη, εάν όντως δεν υπήρχε ιατρική διάγνωση για την ισορροπία και την ψυχική υγεία τους, τότε οι δύο 17χρονες μάλλον πλανήθηκαν οι ίδιες: Εφηβική κρίση ψυχοπνευματικής σύγχυσης και απώλειας προσανατολισμού; Ένα ισοπεδωτικό άγχος επίδοσης, ένας θανάσιμος υπαρξιακός τρόμος με τη σκέψη μιας ενδεχόμενης αποτυχίας στις Πανελλαδικές εξετάσεις;

Το ότι οι ίδιες δεν έδιναν εξετάσεις εφέτος, έχει -και ταυτόχρονα δεν έχει- σημασία. Διότι αρκεί που βίωναν εκείνες τον παραλυτικό φόβο εν όψει της δοκιμασίας που τις περίμενε την επόμενη χρονιά. Σε κάθε περίπτωση, με την αυτοχειρία τους, οι δύο φίλες, κυριολεκτικά ως το θάνατο όπως είχαν επιλέξει, μετέτρεψαν σε πραγματικότητα τον χειρότερο εφιάλτη κάθε γονέα με παιδί στην εφηβεία, κάθε γονέα μαθητή που οδεύει προς τις Πανελλαδικές.

Τον εφιάλτη ότι το παιδί δεν θα αντέξει στην πίεση, μια πίεση διάχυτη και ως του βαθμού της υστερίας ενίοτε στην ελληνική κοινωνία, συχνά πίεση από την οικογένεια που φετιχοποιεί άκριτα το Πανεπιστήμιο, πίεση από το σχολείο που λειτουργεί σαν γραμμή παραγωγής υποψηφίων για τα ΑΕΙ, πίεση από το φροντιστήριο, πίεση από τους συνομηλίκους και τις δικές τους φιλοδοξίες -πίεση ασφυκτική και από παντού.

Ασφαλώς, τα μέχρι στιγμής στοιχεία απαγορεύουν οποιαδήποτε εικασία για το τι περνούσε από το μυαλό των δύο μαθητριών πριν βουτήξουν στο κενό από τον 6ο όροφο μιας πολυκατοικίας στην Ηλιούπολη. Δεν είναι γνωστό εάν είχαν μοιραστεί με τρίτους τις σκέψεις τους, εάν είχαν προκαλέσει, ηθελημένα ή και όχι, ανησυχία ότι κάτι πολύ σοβαρό και επικίνδυνο συνέβαινε μέσα τους.

Το άτομο που είναι αποφασισμένο να αυτοκτονήσει, συνήθως δεν προειδοποιεί κανέναν -ή ίσως μόνο την απολύτως τελευταία στιγμή απλώς ενημερώνει κάποιον από το περιβάλλον του, συγγενή ή φίλο.

Αντιθέτως, όποιος/όποια απειλεί ότι θα αυτοκτονήσει, ερωτοτροπεί απροκάλυπτα και επιδεικτικά με την ιδέα της αυτοχειρίας, κατά κανόνα φτάνει το πολύ έως μια μελοδραματική πλην αδέξια απόπειρα. Αυτοί που σιωπούν είναι πάντα περισσότερο ευεπίφοροι και ευάλωτοι στην τελειωτική και αμετάκλητη αυτοκαταστροφή. Αλλά αυτά είναι απλώς κάποια γενικές εντυπώσεις, σε πολύ αδρές γραμμές για τα χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς ενός υποψήφιου αυτόχειρα. Χωρίς να είναι δεδομένο πως ισχύει οτιδήποτε από τα προηγούμενα για το death wish, την προς θάνατον επιθυμία, στην απρόβλεπτη και ανεξέλεγκτη φάση της εφηβείας.

Επί της ουσίας, το προφίλ των δύο 17χρονων κοριτσιών είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ελλιπές. Μέχρι στιγμής δεν είναι γνωστό το οικογενειακό περιβάλλον τους, το είδος και ο βαθμός της ενσωμάτωσής τους στον κοινωνικό περίγυρο, οι συναναστροφές τους κ.ο.κ.

Σχεδόν αμέσως μετά το συμβάν, κλιμάκιο του Υπουργείου Παιδείας, με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς από το ΚΕΔΑΣΥ μετέβη στο σχολείο τους. Ενεργοποιήθηκε το πρωτόκολλο διαχείρισης και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης της σχολικής κοινότητας, ενώ το Υπουργείο Παιδείας απηύθυνε έκκληση προς όλους, προκειμένου «να υπάρξει διαχείριση του περιστατικού με τη μέγιστη δυνατή ευαισθησία» όπως σημειώνεται σε σχετική ανακοίνωση, «με υπευθυνότητα και επίγνωση της ιδιαίτερης βαρύτητας και ευαισθησίας των πληροφοριών, με απόλυτο σεβασμό στα παιδιά, στις οικογένειές τους και στη σχολική κοινότητα».

Οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα

Το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας «ΚΛΙΜΑΚΑ» έχει δώσει στη δημοσιότητα επικαιροποιημένα δεδομένα για το έτος 2025. Πέρσι, λοιπόν, βάσει των στοιχείων της ΚΛΙΜΑΚΑΣ καταγράφηκαν συνολικά 579 περιστατικά αυτοκτονίας στην Ελλάδα. Σημειωτέον, δε, ότι στη χώρα μας δεν υπάρχει ενιαίο σύστημα καταγραφής των αποπειρών αυτοκτονίας που καταλήγουν στα νοσοκομεία.

Είναι ωστόσο γνωστό, βάσει επιστημονικών δεδομένων, ότι πίσω από κάθε αυτοκτονία αντιστοιχούν 20 έως 30 απόπειρες. Πρέπει, επίσης, να επισημανθεί ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, ένα ποσοστό που κυμαίνεται από 12% έως 16% στις ηλικίες 14 έως 19 ετών προβαίνει σε αυτοτραυματισμό, ενώ γνωρίζουμε επιστημονικά ότι μέρος αυτού του πληθυσμού είναι πολύ πιθανό να οδηγηθεί μελλοντικά σε αυτοκτονική συμπεριφορά.

Στις νεότερες ηλικίες, η ομάδα 20–24 ετών αντιστοιχεί σε περίπου 8,3% του συνόλου των καταγεγραμμένων αυτοκτονιών, ενώ οι ηλικίες 15–19 ετών σε περίπου 2,9%, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για έγκαιρη πρόληψη και ψυχική υποστήριξη ήδη από την εφηβεία και τη νεαρή ενήλικη ζωή.

Στην ΕΕ

Το Σεπτέμβριο του 2025 η Eurostat ανακοίνωσε ότι 1 στους 6 θανάτους νέων ανθρώπων στη διάρκεια του 2022 οφειλόταν σε αυτοκτονία, αναδεικνύοντας την αυτοχειρία ως τη δεύτερη πιο διαδεδομένη αιτία θανάτου για νέους, μετά από τα δυστυχήματα. Εκείνη τη χρονιά έχασαν τη ζωή τους 5.017 άτομα ηλικίας 15-29 στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όμως, το ποσοστό αυτό σε σχέση με προηγούμενη μέτρηση, του 2011, εμφανίζεται σημαντικά μειωμένο, κατά 20%. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι στην ηλικιακή ομάδα των 15-29 ετών, περισσότεροι από 1 στους 6 θανάτους αποδίδονται σε εσκεμμένη απόπειρα αυτοκαταστροφής, ενώ για τον υπόλοιπο πληθυσμό, το ποσοστό είναι κατά πολύ μικρότερο: Μόλις 1 στους 100 θανάτους οφείλεται σε αυτοχειρία.

Η κρατική μέριμνα

Το Υπουργείο Υγείας έχει αναπτύξει, το τελευταίο διάστημα, μια συστηματική πρωτοβουλία για την ψυχική υγεία των νέων. Πρόκειται για την εθνική δράση προαγωγής υγείας παιδιού και οικογένειας (https://paidikaipsihikiigeia.gov.gr). Με κεντρικό σύνθημα τη λέξη «Ρισπέκτ!», το Υπουργείο εστιάζει σε ζητήματα όπως η εξοικείωση με την έμμηνο ρύση και την άρση της ενοχής, του ταμπού κ.λπ. για την περίοδο. Ένας άλλος τομέας ενδιαφέροντος, είναι η αντιμετώπιση του αυτοτραυματισμού, ένα φαινόμενο που σπανίως συζητείται δημοσίως, αλλά που είναι πολύ πιο διαδεδομένο από όσο τείνει κανείς να πιστεύει.

Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα σήμερα, τουλάχιστον ένα στα έξι παιδιά αυτοτραυματίζεται. Τα στοιχεία του Υπουργείου Υγείας δείχνουν ότι το 17,6% των νέων στη χώρα μας έχουν αυτοτραυματιστεί τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται στην περίπτωση των κοριτσιών, το 20,3% των οποίων αυτοτραυματίζεται.

Αν, στο πλαίσιο της διερεύνησης της τραγικής, διπλής αυτοκτονίας των 17χρονων μαθητριών στην Ηλιούπολη, αποδειχθεί ότι τα δύο κορίτσια αυτοτραυματίζονταν, αφ' ενός θα επιβεβαιωθεί η εκτίμηση της οργάνωσης ΚΛΙΜΑΚΑ, για τη στενή συσχέτιση του αυτοτραυματισμού με την αυτοκτονία. Αφ' ετέρου, όμως, όσοι δεν είχαν παρατηρήσει ή δεν είχαν δώσει τη δέουσα προσοχή στα ίχνη του αυτοτραυματισμού στα κορμιά των δύο μαθητριών, πιθανότατα θα χρειαστούν βοήθεια για να αντιμετωπίσουν τις ενοχές τους.