Βασίλης Λεβέντης: Από την cult τηλεόραση στο Κοινοβούλιο -Το παράδοξο πορτρέτο ενός αντισυμβατικού πολιτικού

Για περισσότερες από δύο δεκαετίες ο Βασίλης Λεβέντης παρέμενε στο περιθώριο της πολιτικής ζωής.

Η οικονομική κρίση, όμως, ανέτρεψε τα δεδομένα, μετατρέποντας μια καλτ τηλεοπτική φιγούρα σε κοινοβουλευτικό αρχηγό και μία από τις πιο αντισυμβατικές πολιτικές παρουσίες της Μεταπολίτευσης.

Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, ο Βασίλης Λεβέντης έμοιαζε να κινείται στο περιθώριο της ελληνικής πολιτικής ζωής. Για άλλους ήταν ένας επίμονος πολιτικός που δεν εγκατέλειψε ποτέ τις ιδέες του. Για άλλους, μια ιδιότυπη τηλεοπτική φιγούρα των μικρών καναλιών, που έγινε αντικείμενο σάτιρας και αργότερα μέρος της διαδικτυακής κουλτούρας. Κι όμως, το φθινόπωρο του 2015, μέσα στη δίνη της οικονομικής κρίσης και της αναδιάταξης του πολιτικού σκηνικού, ο ίδιος άνθρωπος πέρασε το κατώφλι της Βουλής, συμμετέχοντας σε ένα από τα πιο απρόβλεπτα κεφάλαια της Μεταπολίτευσης.

Γεννημένος το 1951 στη Μεσσήνη και μεγαλωμένος στον Πειραιά, σπούδασε Πολιτικός Μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στη Γερμανία. Ως φοιτητής συμμετείχε στην αντιδικτατορική δράση, ενώ μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας υπήρξε ιδρυτικό μέλος του ΠΑΣΟΚ. Οι πολιτικές του διαφωνίες, ωστόσο, τον οδήγησαν σχετικά νωρίς στην αποχώρηση και, έπειτα από διάφορες πολιτικές πρωτοβουλίες, το 1992 ίδρυσε την Ένωση Κεντρώων, ένα κόμμα που για πολλά χρόνια κινούνταν σταθερά εκτός κοινοβουλευτικού χάρτη.

Βασίλης Λεβέντης: Η τηλεόραση και η θρυλική «έκρηξη» με τους «αρκουδέηδες»

Το όνομά του, ωστόσο, έγινε ευρύτερα γνωστό όχι μέσα από τις εκλογικές του επιδόσεις, αλλά από την τηλεοπτική του παρουσία. Επί σειρά ετών παρουσίαζε πολιτικές εκπομπές σε μικρής εμβέλειας τηλεοπτικούς σταθμούς, συχνά με ελάχιστα τεχνικά μέσα και σχεδόν χωρίς διακοπή. Οι πολύωροι μονόλογοί του, οι τηλεφωνικές παρεμβάσεις των τηλεθεατών, οι καταγγελίες κατά της διαπλοκής και η διαρκής κριτική προς το πολιτικό σύστημα συνέθεσαν μια εικόνα μοναδική για τα ελληνικά τηλεοπτικά δεδομένα της εποχής. Από εκείνη την περίοδο έμειναν στην ιστορία και ορισμένες χαρακτηριστικές φράσεις του, όπως το «Τώρα θα με πιστέψουν και τα ζώα», που επαναλάμβανε όταν θεωρούσε ότι οι εξελίξεις επιβεβαίωναν τις προβλέψεις του.

Θρυλική έμεινε επίσης η έκρηξή του τον Μάρτιο του 1993, όταν από τον τηλεοπτικό αέρα του Καναλιού 67 παρακολουθούσε συνεργεία να αποξηλώνουν την κεραία του σταθμού, στο πλαίσιο της επιχείρησης για το κλείσιμο των ιδιωτικών σταθμών που εξέπεμπαν χωρίς άδεια. Τότε εκστόμισε για πρώτη φορά το περίφημο «Αρκουδέηδες», έναν νεολογισμό εμπνευσμένο από το επώνυμο του Νίκωνα Αρκουδέα, του αξιωματικού της Ελληνικής Αστυνομίας που είχε ταυτιστεί με τις επιχειρήσεις απομάκρυνσης παράνομων κεραιών και πομπών από τις βουνοκορφές στα χρόνια της σύγκρουσης για το τέλος του κρατικού μονοπωλίου της ΕΡΤ. Η λέξη έμελλε να ταυτιστεί όσο καμία άλλη με την τηλεοπτική περσόνα του και να γίνει μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της ελληνικής καλτ τηλεόρασης.

Αυτή ακριβώς η ιδιαιτερότητα τον κατέστησε, ήδη από τη δεκαετία του 1990, αντικείμενο σατιρικών εκπομπών και σχολιασμού. Χρόνια αργότερα, με την εξάπλωση του YouTube και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αποσπάσματα από τις εκπομπές του απέκτησαν δεύτερη ζωή. Για μια ολόκληρη γενιά νέων ανθρώπων, ο Βασίλης Λεβέντης έγινε αρχικά γνωστός ως διαδικτυακό meme και χαρακτηριστική φιγούρα της ελληνικής καλτ κουλτούρας. Οι εκφράσεις, το ύφος και οι προβλέψεις του αναπαράγονταν μαζικά, πάντα με χιουμοριστική διάθεση.

Η είσοδος του Λεβέντη στη Βουλή

Η οικονομική κρίση, όμως, άλλαξε σε έναν βαθμό τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπιζόταν η δημόσια παρουσία του. Καθώς η χώρα βυθιζόταν στη δημοσιονομική περιπέτεια, αρκετοί παρατηρούσαν ότι ορισμένες από τις επίμονες προειδοποιήσεις που διατύπωνε επί δεκαετίες για το δημόσιο χρέος, τον υπερδανεισμό, το πελατειακό κράτος και τις παθογένειες του πολιτικού συστήματος έμοιαζαν, εκ των υστέρων, να αποκτούν διαφορετική βαρύτητα. Έτσι, χωρίς να πάψει να αποτελεί μια αντισυμβατική προσωπικότητα, άρχισε να αντιμετωπίζεται από μέρος της κοινής γνώμης με μεγαλύτερη σοβαρότητα.

Η κορύφωση αυτής της πορείας ήρθε στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015. Η Ένωση Κεντρώων εξασφάλισε την είσοδό της στη Βουλή, συγκεντρώνοντας περίπου το 3,4% των ψήφων και εκλέγοντας εννέα βουλευτές. Ήταν μια εξέλιξη που ελάχιστοι προέβλεπαν λίγα χρόνια νωρίτερα. Η επιτυχία αυτή δεν αποδόθηκε μόνο στην προσωπική επιμονή του Λεβέντη, αλλά και στο κλίμα βαθιάς αμφισβήτησης του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος που επικρατούσε εκείνη την περίοδο, μετά τα μνημόνια, το δημοψήφισμα και τη διάρρηξη των παλιών κομματικών ισορροπιών.

Η κοινοβουλευτική παρουσία της Ένωσης Κεντρώων δεν εξελίχθηκε τελικά σε καθοριστικό παράγοντα των πολιτικών εξελίξεων. Οι εσωτερικές αποχωρήσεις και οι διασπάσεις περιόρισαν τη δυναμική της, ενώ το κόμμα σταδιακά έχασε την εκλογική του επιρροή. Ωστόσο, η είσοδός του στη Βουλή καταγράφηκε ως μία από τις χαρακτηριστικές εκφράσεις της ρευστότητας που επικράτησε στο ελληνικό πολιτικό σύστημα στα χρόνια της κρίσης.

Ο Βασίλης Λεβέντης υπήρξε μια προσωπικότητα που δύσκολα χωρούσε σε στερεότυπα. Υπήρξε ταυτόχρονα πολιτικός του περιθωρίου και κοινοβουλευτικός αρχηγός,εμβληματική φιγούρα της καλτ τηλεόρασης και πρόσωπο της διαδικτυακής κουλτούρας, άνθρωπος που για δεκαετίες αντιμετωπίστηκε με δυσπιστία αλλά κατάφερε, έστω και αργά, να βρεθεί στο επίκεντρο των πολιτικών εξελίξεων. Με τον θάνατό του κλείνει ένα ιδιόμορφο κεφάλαιο της Μεταπολίτευσης, που αποτυπώνει όχι μόνο τη διαδρομή ενός ανθρώπου, αλλά και τις αντιφάσεις μιας ολόκληρης εποχής.

iefimerida.gr