Περπατώντας στο μαλιώτικο μονοπάτι...

Την Κυριακή 18 Δεκεμβρίου με εντελώς καλοκαιρινές συνθήκες, ζέστη, άπνοια κι ανέφελο ουρανό, ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου πραγματοποίησε την τελευταία πεζοπορία του για το 2022. Είκοσι πεζοπόροι μαζευτήκαμε στο σημείο συνάντησης, στα Μάλια, και στις 8.45 ξεκινούσαμε ήδη την ανηφορική πορεία μας.

Δεν περιμένει κανείς ότι στην πιο αναπτυγμένη τουριστικά περιοχή της Κρήτης σώζονται ακόμα τόσο καλά μονοπάτια προηγούμενων εποχών, όταν δεν υπήρχαν ακόμα τα σύγχρονα μέσα μεταφοράς.  Κι όμως ετούτο εδώ το καλντερίμι, που ένωνε παλιά τον Μοχό με τα Μάλια,  είναι ένα μικρό αριστούργημα μαστορικής τέχνης, στρωμένο πυκνά με μικρές σχετικά πέτρες, που δημιουργούν  φαρδιά ‘σκαλοπάτια’. Ακόμα και οι ασκελετούρες –στο φόρτε τους αυτή την εποχή, πλησιάζει Πρωτοχρονιά, που θα κρεμαστούν στα ανώφλια των σπιτιών για γούρι- επιβιώνουν  μόνο στις άκρες του, σαν πράσινο παρτέρι. Πολλές από τις πέτρες είναι από αλάβαστρο κι εντυπωσιάζουν με τα ‘νερά’ τους, αλλά και τους κρυστάλλους τους, που λαμπιρίζουν στον ήλιο.

Κοντά στην αφετηρία βρίσκεται το σπήλαιο της Μαριάς. Το άνοιγμα του είναι στενό, μπαίνεις έρποντας.  Αν και μικρό, έχει το ενδιαφέρον του με τα ανοίγματα, τα πετρώματα και τα σκόρπια κόκαλα ζώων. Δεν προχωρήσαμε πολύ βαθιά, λόγω έλλειψης εξοπλισμού. Θαυμάσαμε λίγο το διάκοσμο του και συνεχίσαμε.

Ανεβαίνοντας πιο ψηλά μάς προσφέρεται μια απίστευτη θέα της περιοχής. Όσο κι αν για ένα φυσιολάτρη, η άναρχη οικιστική δόμηση λόγω τουρισμού, φαντάζει εφιαλτική, εδώ ψηλά «όπου μοιάζουν οι πύργοι με κουκλόσπιτα και μυρμήγκια οι ανθρώποι», χάνεται η ματιά στο απέραντο γαλάζιο μιας θάλασσας, που έχει πήξει απ’ το νοτιά, και στις ακτές, που απλώνονται, όπου φτάνει το μάτι σου. Όσο ανεβαίνουμε βρίσκουμε πλήθος άγρια βρώσιμα χόρτα, που λιμπίζονται οι ειδήμονες της παρέας: «Να ‘χαμε χρόνο κι ένα μαχαιράκι»! Μυρμήγκια αδειάζουν από τις φωλιές τους το χαρακτηριστικό κοκκινόχωμα των Μαλίων, που κάνει τις καλές πατάτες.

Στο διάσελο δυο βουνών, όπου φυσά δυνατός ο άνεμος, ατενίζουμε το Μυλοτόπι του Μοχού, πέντε ανεμόμυλους στη σειρά για το άλεσμα.  Σε ένα γυμνό τοπίο, όταν υπάρχει ένα μεγάλο δέντρο, ξέρεις ότι στη σκιά του έχουν ξεκουραστεί γενιές και γενιές περιπατητών. Έτσι κι εμείς κάτω απ’ τη μεγάλη χαρουπιά, δίπλα στα ερείπια παλιού καμινιού, θα κάνουμε μια μικρή στάση, να θαυμάσουμε τη θέα, πριν την εγκαταλείψουμε για τα ενδότερα. Ο αρχηγός μας, ο Γιάννης, θα κεράσει κονιακάκι. Το κόκκινο υγρό, που αντανακλά τις αχτίνες του ήλιου, δίνει γιορτινό κλίμα στην πρόποση της παρέας: ¨Καλές γιορτές, παιδιά»!

Ο Μοχός

Από δω και πάνω το μονοπάτι σχεδόν ‘σωπατίζει’. Αποχαιρετούμε τον σύγχρονο πολιτισμό των παραλίων και διεισδύουμε στην παραδοσιακή Κρήτη. Το αντιλαμβανόμαστε αμέσως μόλις ακούμε τα κουδούνια ενός κοπαδιού αιγοπροβάτων, που κατεβαίνουν την πλαγιά. Στο βάθος βλέπουμε τα πρώτα σπίτια του Μοχού. Αφηγούμαι στους συνοδοιπόρους μου για το «Το κακό συναπάντημα» του Ιωσήφ Κονδυλάκη, όπου ο φτωχός κρητικός χωρικός αναγκάστηκε να αλλαξοπιστήσει  από τον οξύθυμο αγά του Μοχού (Μόχογλου), επειδή πήγε Κυριακή του Πάσχα στη δουλειά και δε σεβάστηκε την αργία. «Για να ‘χει Αγά ο Μοχός, θα ήταν πλούσιο κεφαλοχώρι!». Τέτοιο παραμένει και σήμερα.

Μπαίνουμε στο χωριό από την πλευρά του νεκροταφείου. Δίπλα ένα μεγάλο μαντρί και πιο κάτω το ελαιουργείο δουλεύει με φούριες. Μεγάλοι σωροί τσουβάλια περιμένουν τη σειρά τους. Είμαστε στο αποκορύφωμα του λιομαζώματος κι έχει βεντέμα. Στρίβουμε αριστερά παίρνοντας το δρόμο για τη λίμνη της Λυγαράς. Πρόκειται για μια μεγάλη ‘κολύμπα’, με λιμνάζοντα νερά, που δε μας εντυπωσιάζει και πολύ, όμως η περιοχή ήταν περίφημη –ήδη από την αρχαιότητα- για τον εξαιρετικής ποιότητας πηλό της.

Περνώντας ανάμεσα από ελαιώνες, άλλους φορτωμένους ακόμα από καρπό, άλλους ήδη ραβδισμένους, χαιρετάμε τα συνεργεία, που αφήνουν για λίγο δίχτυα και βέργες, για να μας ευχηθούν. Παρακάτω τα κτίρια Γυμνασίου-Λυκείου, πιο πέρα του Δημοτικού, «μα έχει τόσα πολλά παιδιά;». Ωραία σπίτια, πολλά μαγαζιά, τράπεζα, ταχυδρομείο, κοινότητα –απ’ όλα έχει, μεγάλο χωριό- και φτάνουμε στην όμορφη παραδοσιακή πλατεία, που φορά ήδη τα γιορτινά της. Εδώ θα κάνουμε ένα μικρό διάλειμμα για καφεδάκι. «Γι’ αυτό είμαι Κρήτη, μου λέει η Μόνικα, που μας έρχεται απ’ τη Γερμανία, αυτά τα Χριστούγεννα κάτω απ’ τον ήλιο δεν τα αλλάζω με τίποτα». Κι εμείς στολίζουμε …..έλατα, ταράνδους κι Άγιο Βασίλη με γούνες! Ο καθένας ότι του λείπει…

Επιστροφή από το βουλγάρικο μονοπάτι

Μέσα από ωραίους χωματόδρομους, ελαιώνες, μαντριά, κοτέτσια και περβόλια, παίρνουμε το δρόμο της επιστροφής. Μια σύντομη στάση στο φιλόξενο γυναικείο μοναστήρι της Παναγίας της Θεογεννήτορος, όπου διαμένουν οκτώ μοναχές. Ανάβουμε ένα κεράκι ένεκα των ημερών, θαυμάζουμε τη θέα και κατηφορίζουμε πάλι παίρνοντας αυτή τη φορά το ‘βουλγάρικο’ μονοπάτι. Το όνομά του το οφείλει στους Βούλγαρους αιχμαλώτους του Α’ παγκοσμίου πολέμου, που αποτέλεσαν το φθηνό εργατικό δυναμικό για την ανοικοδόμησή του. Κατεβαίνει ζωγραφίζοντας στην πλαγιά  ένα ατέλειωτο ζιγκ ζαγκ. Που και που διακόπτεται στα σημεία, όπου έχει ανοιχτεί ο σύγχρονος ασφαλτοστρωμένος δρόμος. Αγροτικά φορτωμένα με τσουβάλια μάς χαιρετούν κορνάροντας. Ο ήλιος πέφτει προς τη δύση. Η χειμωνιάτικη μέρα δε διαρκεί πολύ και απ’ τα χωράφια έχουν αρχίσει να τα μαζεύουν.

Το μονοπάτι, αν και γενικά καλοδιατηρημένο,  σε μερικά σημεία θέλει συντήρηση, καθώς πέτρες έχουν κυλήσει απ’ τις πλαγιές και το νερό της βροχής το έχει διαβρώσει. Όμως σε γενικές γραμμές είναι μια ακόμα στέρεη κατασκευή όμοια με το γειτονικό της, το μαλιώτικο. Στο τελείωμά του διασχίζουμε μεταλλική πεζογέφυρα πάνω απ’ την εθνική οδό. Μπαίνουμε τώρα στα πρώτα σπίτια της Σταλίδας. Κινούμαστε παράλληλα με την εθνική οδό, που διασχίζει την τουριστική περιοχή,  περνώντας ανάμεσα από έρημα ξενοδοχεία και βίλες, ώσπου φτάνουμε στο σημείο εκκίνησης.

Συνολικά περπατήσαμε 17,5 χιλιόμετρα σε 6,5 ώρες με τις στάσεις. Μ’ άλλα λόγια –συνεπικουρούμενου και του ζεστού καιρού- την ‘ιδρώσαμε’ την φανέλα! Ευχαριστούμε πολύ τον αρχηγό μας, Γιάννη Ψαλλιδάκη από τα Μάλια, που στην πρώτη του πεζοπορία αποδείχτηκε άψογος. Ευχηθήκαμε «Καλές Γιορτές» ο ένας στον άλλο κι αποχαιρετιστήκαμε για το διάστημα των επόμενων εορταστικών δύο βδομάδων. Όμως ο καινούριος χρόνος, ευχόμαστε να μας βρει πάλι εδώ,  υγιείς και συνεπείς στο κυριακάτικο ραντεβού μας! Χρόνια πολλά σε όλους!!!