Στη Μονή Αρετίου, σε μια μοναδική τοποθεσία στην Κρήτη (φωτογραφίες)

Η Μονή της Αγίας Τριάδας Αρετίου βρίσκεται κοντά στο χωριό Καρύδι, σε μια ξηρή και απομονωμένη περιοχή της επαρχίας Μιραμπέλου. Μαζί με τη γειτονική μονή Καρδαμούτζας αποτελούσαν τις σημαντικότερες μονές της περιοχής που στην περιφέρειά της βρίσκονται τα περισσότερα μοναστήρια από κάθε άλλο μέρος στην Κρήτη. Μάλιστα κατάφερε να αγοράσει εφτά άλλα μοναστήρια της περιοχής.
Χτίστηκε περίπου στο 1600 σε υψόμετρο 530μ. και σε απόσταση έντεκα χιλιομέτρων βορειοανατολικά της Νεάπολης, όταν ο ευγενής τιμαριούχος Μάρκος Παπαδόπουλος αφιέρωσε σε αυτήν αγρούς 40 μουζουριών.

Η Μονή Αρετίου είναι ανδρική και αφιερωμένη στο όνομα της Αγίας Τριάδος, ενώ διοικητικά ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Πέτρας και Χερρονήσου.
H ιστορική πορεία της ξεκινάει στα τέλη του 16ου αιώνα, τότε ακόμα που η Κρήτη βρισκόταν υπό Ενετική κατοχή. Εκείνη την εποχή παρουσιάστηκε σημαντική άνθιση του μοναχισμού στην Κρήτη.
Αυτό αποδίδεται, κατά κύριο λόγο, στην αλλαγή της πολιτικής της Βενετίας απέναντι στους Ορθόδοξους Κρητικούς.

Οι Ενετοί βλέποντας αναπόφευκτη μια τουρκική εισβολή στο νησί ήθελαν να εξασφαλίσουν την υποστήριξη των Κρητικών κι έτσι έκαναν πολλές παραχωρήσεις.Κατά την Επανάσταση του 1821 οι Τούρκοι του Χουμεριάκου εισέβαλαν στη Μονή καταστρέφοντας και την πλούσια βιβλιοθήκη που διατηρούνταν εκεί από την εποχή της Ενετοκρατίας.
Ενώ στην Επανάσταση του 1878 οι ενοικιαστές των κτημάτων της Μονής παρέδιδαν τρόφιμα και άλλα προϊόντα στους επαναστάτες και στους πρόσφυγες.
Το 1881-1882 έγινε μια εκτεταμένη συντήρηση στα κτίρια της Μονής. Και πάλι το 1940 καταστράφηκε από τα Γερμανικά στρατεύματα κατοχής, για να ανακαινισθεί περίπου στο 2000 από τον Μητροπολίτη Πέτρας και Χερρονήσου Μακαριστό Νεκτάριο και παραδόθηκε ξανά στην λατρεία.

Ο μύθος για την ίδρυση της Μονής
Στα μέσα της Ενετοκρατίας στην Κρήτη και ενώ οι σχέσεις με τους κατακτητές είχαν ομαλοποιηθεί κάπως, ένας κάτοικος της περιοχής που εργάζονταν σε κάποιο από τα Ενετικά λιμάνια της Κρήτης, έμαθε τα Ιταλικά και έκανε πολλούς φίλους Ενετούς. Ένας από αυτούς τον κάλεσε στην Βενετία στον γάμο της κόρης του κι εκεί άκουσε μια παρέα Ενετών να συζητούν για τον τόπο του. Μη γνωρίζοντας οι Ενετοί ότι μιλάει την γλώσσα τους, συνομιλούσαν άνετα και κατέστρωναν ένα σχέδιο για να πάνε στην περιοχή της Μονής Αρετίου και να ξεθάψουν ένα θησαυρό που ήταν εκεί κρυμμένος, αναφέροντας μάλιστα ότι αυτός ο θησαυρός έχει κατάρα και όποιος τραβήξει το καπάκι από το καζάνι που είναι μέσα οι λίρες θα πεθάνει. Ο Κρητικός που τα είχε ακούσει όλα και γνωρίζοντας την περιοχή που ήταν κρυμμένο το καζάνι με τις λίρες, πήγε πρώτος, βρήκε το καζάνι κι έδεσε το καπάκι του καζανιού σε ένα γάιδαρο, μόλις το ζώο περπάτησε και ξέσυρε το καπάκι, έπεσε νεκρό και έτσι ο ίδιος έγινε πολύ πλούσιος. Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης στον θεό, έκτισε τη μονή μέσα σε αυτό το πετρώδες και άγονο μέρος.  

Ως προς την ονομασία της μονής, οι απασχοληθέντες με το ζήτημα έχουν διατυπώσει διάφορες εκδοχές. Κατά τον Λογαριαστάκη, η ονομασία οφείλεται στην πρόωρα αποβιώσασα αδελφή του κτίτορος Μάρκου Παπαδόπουλου, Αρετή. Κατά τον Γ. Κουρμούλη, η μονή έλαβε το όνομα από τον κτήτορα της ή τον πρώτο οικιστή, ενώ κατά τον Σπανάκη η μονή πήρε το όνομα της από το γνωστό κατά της Ενετοκρατία όνομα Αρέτης.

Εξωτερικά θυμίζει μικρό φρούριο, καθώς μέρος του είναι περιτειχισμένο από τείχος. Για κάποιους ανήκει στην πεντάδα των πιο σημαντικών κτιριακά μονών στην Κρήτη. Η είσοδος σε αυτό γίνεται μέσω στοάς, η οποία οδηγεί στις μεγάλες θολωτές αποθήκες, το στάβλο και την πύλη της εσωτερικής αυλής. Στον κυρίως περίβολο εσωκλείονται δεξαμενές και τα περισσότερα ενδιαιτήματα. Στις διώροφες πτέρυγες βρίσκονται τα κελιά, το μαγειρείο, το αρτοποιείο, η τράπεζα, οι αποθήκες, το σιδηρουργείο και άλλες εγκαταστάσεις. Εκτός του κλειστού περιβόλου βρίσκονται δύο μεγάλες ανοιχτές δεξαμενές, το ελαιοτριβείο, το τυροκομείο και 12 αιωνόβια κυπαρίσσια που συμβολίζουν τους 12 Αποστόλους.