Ανάλυση CNN: Το ρίσκο που παίρνει ο Τραμπ με το τελεσίγραφο προς το Ιράν και τη νέα «κόκκινη γραμμή»

Την Παρασκευή, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι εξετάζει το ενδεχόμενο «να τερματίσει» τον πόλεμό του με το Ιράν. Μια μέρα αργότερα βέβαια, απείλησε να «εξαλείψει» τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας της χώρας, σε μια κλιμάκωση που θα μπορούσε να θέσει τη σύγκρουση εκτός ελέγχου.

Τα συνεχή μηνύματα για τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν που εισέρχεται στην τέταρτη εβδομάδα του, γίνονται πλέον συνηθισμένο φαινόμενο, με τον Τραμπ να στέλνει μηνύματα μέσω του Truth Social και τους Φρουρούς της Επανάστασης να απαντάνε με απειλητικά μηνύματα.

Ο Τραμπ είχε προηγουμένως ζητήσει από τους συμμάχους να στείλουν πλοία για να ανοίξουν ξανά το Στενό του Ορμούζ – ένα ζωτικό σημείο συμφόρησης στις εξαγωγές πετρελαίου. Όταν εκείνοι δίστασαν, είπε ότι δεν ήθελε βοήθεια και τους χαρακτήρισε δειλούς επειδή δεν συμμετείχαν σε έναν πόλεμο στον οποίο αντιτάχθηκαν. Και πριν απαιτήσει από το Ιράν να ανοίξει ξανά το στενό εντός 48 ωρών ή να αντιμετωπίσει επίθεση στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας του, επέμεινε ότι κάποια στιγμή θα «ανοίξει μόνο του».

Το πλήγμα υπογραμμίζει τη ζωτική σημασία του Στενού και τον αντίκτυπο ενός κλεισίματος που έχει καθηλώσει δεκάδες πετρελαιοφόρα, έχει δημιουργήσει κρίση τιμών ενέργειας και απειλεί να ωθήσει την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση που θα μπορούσε να βλάψει εκατομμύρια ανθρώπους.

Αλλά ο Τραμπ έχει φτάσει σε μια στιγμή όπου η ρητορική σύγχυση και οι αντιφατικές απειλές δεν μπορούν να επισκιάσουν τις συνέπειες των επιλογών του. Μπορεί να πρόκειται να δοκιμάσει αν η κλιμάκωση της σύγκρουσης μπορεί με κάποιο τρόπο να οδηγήσει σε μια διέξοδο ή αν θα επιδεινώσει τις οικονομικές και πολιτικές συνέπειες που ήδη αγωνίζεται να ελέγξει.

Στο άμεσο μέλλον, ο πρόεδρος έχει χαράξει μια τεράστια νέα «κόκκινη γραμμή» για τον εαυτό του, χωρίς να υπάρχει καμία ένδειξη ότι το Ιράν θα υποχωρήσει μέχρι την προθεσμία του στην απειλή του να στοχεύσει πλοία που διέρχονται από το στενό – το κύριο σημείο μόχλευσης που διαθέτει στη σύγκρουση.

Εάν ο πρόεδρος διατάξει επίθεση στα εργοστάσια, είναι πιθανό να προκαλέσει τα πιο έντονα ιρανικά αντίποινα μέχρι σήμερα, τα οποία θα μπορούσαν να δυσκολέψουν ακόμα περισσότερο τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου. Εάν δεν δράσει και το στενό παραμείνει κλειστό, θα επιτρέψει στους ηγέτες του Ιράν να αποδείξουν ότι μπορούν να αψηφήσουν την αμερικανική και ισραηλινή στρατιωτική ισχύ, παρά το γεγονός ότι είναι σοβαρά λιγότερο οπλισμένοι.

Η επίθεση σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας θα μπορούσε να ασκήσει νέα πίεση στις επαναστατικές ένοπλες δυνάμεις του Ιράν, οι οποίες ελέγχουν μεγάλο μέρος των πολιτικών υποδομών. Αλλά θα έθετε επίσης τον κίνδυνο να πυροδοτήσει μια ανθρωπιστική κρίση σε μια χώρα που ήδη αντιμετωπίζει βαθιά στέρηση. Τα νοσοκομεία, η ύδρευση και η αποχέτευση απαιτούν αξιόπιστη παροχή ρεύματος.

Με μια ευρύτερη έννοια, το νέο δίλημμα του Τραμπ τροφοδοτεί ανησυχία και κριτική ότι του λείπει μια στρατηγική ή ένα τελικό αποτέλεσμα για έναν πόλεμο που ξεκίνησε χωρίς να συμβουλευτεί το Κογκρέσο ή να πείσει τον αμερικανικό λαό για το κόστος του.

«Δεν έχουν κανένα όραμα, κανένα σχέδιο, καμία στρατηγική εξόδου. Προφανώς δεν είχαν προβλέψει ορισμένα από τα πράγματα που συνέβησαν, συμπεριλαμβανομένου του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ», δήλωσε ο ηγέτης της Δημοκρατικής μειοψηφίας στη Βουλή των Αντιπροσώπων, Χακίμ Τζέφρις, στην εκπομπή «State of the Union» του CNN την Κυριακή.

Ο Τραμπ δεν «παίζει»

Μια ακόμη κλιμάκωση σχεδόν σίγουρα θα επιδείνωνε τις παγκόσμιες επιπτώσεις από την σύγκρουση. Ενώ ο πόλεμος μπορεί να θεωρηθεί στρατηγική νίκη για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, δεδομένης της καταστροφής που προκλήθηκε από εβδομάδες πυραυλικών και αεροπορικών επιθέσεων, οι δύο σύμμαχοι κινδυνεύουν να χάσουν την πολιτική και οικονομική διάσταση της σύγκρουσης.

«Ο πρόεδρος δεν ασχολείται με ό,τι συμβαίνει», δήλωσε την Κυριακή στο Fox News ο Μάικ Βαλτς, πρεσβευτής των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη.

«Σε αντίθεση με τους προκατόχους του, τηρεί τις κόκκινες γραμμές του και δεν πρόκειται να επιτρέψει σε αυτό το γενοκτονικό καθεστώς να κρατά ομήρους τα ενεργειακά αποθέματα ή τις οικονομίες του κόσμου».

Εν τω μεταξύ, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε στην εκπομπή «Meet the Press» του NBC ότι «μερικές φορές πρέπει να κλιμακώσεις για να αποκλιμακώσεις». Το σχόλιό του έφερε ανατριχιαστικές παραλληλίες με τις σύγχρονες συγκρούσεις των ΗΠΑ, από το Βιετνάμ μέχρι το Ιράκ, που ξεκίνησαν μικρές αλλά εκφυλίστηκαν σε τεράστιους και ηττημένους πολέμους φθοράς.

Η ρητορική επέκτασης της κυβέρνησης προσέφερε επίσης ένα πολιτικό άνοιγμα στους Δημοκρατικούς σε μια ημέρα που μια δημοσκόπηση του CBS News/YouGov έδειξε ότι σχεδόν 6 στους 10 Αμερικανούς πιστεύουν ότι ο πόλεμος πηγαίνει άσχημα.

«Αυτή η κυβέρνηση έχει χάσει εντελώς την επαφή με την πραγματικότητα», δήλωσε στο NBC ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι από το Κονέκτικατ. «Αυτός ο πόλεμος ξεφεύγει από τον έλεγχο. Οι τιμές εκτοξεύονται στα ύψη για εκατομμύρια Αμερικανούς… Δεν υπάρχει τέλος στο μάτι».

Ωστόσο, οι υποστηρικτές της στρατηγικής της κυβέρνησης επιμένουν ότι η αεροπορική επίθεση έχει αποδυναμώσει την στρατιωτική απειλή του Ιράν και ότι οι επιθέσεις του Ισραήλ κατά της ηγεσίας -συμπεριλαμβανομένης της δολοφονίας του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ- σύντομα θα αρχίσουν να αποδίδουν.

«Όσο περισσότερο συνεχίζεται αυτό, τόσο περισσότερο συμβολίζεται η (ελαττωματικότητα) της κυβέρνησης και η στρατηγική της να επιβιώσει από τον Τραμπ, κάτι που δεν νομίζω ότι θα συμβεί», δήλωσε την Παρασκευή ο απόστρατος αντιναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Χάργουορντ, στον Άντερσον Κούπερ του CNN.

Ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι ο Τραμπ μπορεί να προσπαθήσει να κάμψει την ιρανική αντίσταση με μια επίθεση στο επίκεντρο των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, στο νησί Χαργκ, ή επιδιώκοντας να εξαλείψει πυραύλους και θέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών κατά μήκος του Στενού του Ορμούζ. Αλλά τέτοιες επιχειρήσεις μπορεί να απαιτούν τη χρήση χερσαίων στρατευμάτων, σε ένα στοίχημα ακόμη μεγαλύτερο από τις απειλητικές επιθέσεις του Τραμπ σε ιρανικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας.

Και μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το καθεστώς του Ιράν καταρρέει. Το Ιράν έδειξε ότι εξακολουθεί να διατηρεί θανατηφόρα ικανότητα αυτό το Σαββατοκύριακο, όταν ένας πύραυλος χτύπησε ένα κτίριο στην ισραηλινή πόλη Αράντ , τραυματίζοντας τουλάχιστον 84 άτομα. Επίσης, εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς στην κοινή αμερικανο-βρετανική βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό. Κανένας από τους δύο πυραύλους δεν έπληξε τον στόχο, αλλά η διαδρομή πτήσης των 2.000 μιλίων υποδηλώνει ότι βάσεις και πλοία που οι ΗΠΑ πιστεύεται ότι βρίσκονται εκτός εμβέλειας θα μπορούσαν να είναι ευάλωτα.

Αυτά τα σημάδια συνεχιζόμενης ικανότητας καθιστούν την απόφαση του Τραμπ σχετικά με την απειλή του να χτυπήσει σταθμούς παραγωγής ενέργειας ακόμη πιο βαθιά. Ο στρατός του Ιράν προειδοποίησε την Κυριακή ότι θα κλείσει επ’ αόριστον το Στενό του Ορμούζ και θα πλήξει τις ενεργειακές και επικοινωνιακές υποδομές στο Ισραήλ και σε χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις.

Οι αυξανόμενες εντάσεις ώθησαν την τιμή του αργού πετρελαίου Brent, του παγκόσμιου δείκτη αναφοράς για το πετρέλαιο, να αυξηθεί κατά 1,69% στα 114,09 δολάρια το βαρέλι. Αυτό θα επιβαρύνει περαιτέρω τους Αμερικανούς καταναλωτές, οι οποίοι ήδη αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές βενζίνης στα πρατήρια.

«Μόνο κακές επιλογές»

Οι επόμενες κινήσεις του Τραμπ θα είναι κρίσιμες. Θα μπορούσε να τηρήσει το τελεσίγραφό του, αλλά τελικά να επεκτείνει τον πόλεμο. Θα μπορούσε να επιδιώξει μια συμφωνία με το Ιράν, αλλά το ήδη ριζοσπαστικό καθεστώς του έχει ριζοσπαστικοποιηθεί περαιτέρω από τον πόλεμο.

«Πλησιάζουμε σε ένα σημείο απόφασης. Και για τις ΗΠΑ, δυστυχώς, δεν έχουμε καλές επιλογές, μόνο κακές επιλογές», δήλωσε την Κυριακή στον Φαρίντ Ζακαρία του CNN ο Ντάνι Κιτρινόβιτς, πρώην επικεφαλής του ιρανικού τμήματος των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών.

Ο Τραμπ αντιμετωπίζει μια στενή εξίσωση. Μπορεί να χρειαστεί να κλιμακώσει τον πόλεμο για να διατηρήσει την αξιοπιστία του και να αναζητήσει μια διέξοδο. Αλλά κάτι τέτοιο θα εντείνει μια ολοένα και πιο δύσκολη σύγκρουση, την οποία ισχυρίζεται ότι έχει ήδη κερδίσει.