Ανατολική Μεσόγειος: Ισχυρός παραμένει ο δεσμός Ελλάδας-Αιγύπτου

Την απόλυτη δέσμευση της Ελλάδας και της Αιγύπτου στη διμερή τους σχέση συνεργασίας και κατανόησης στα θέματα της Ανατολικής Μεσογείου επανεπιβεβαίωσε η χθεσινή επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην βορειοαφρικανική χώρα. Μια επίσκεψη που ακολούθησε μια περίοδο εμφανούς εξομάλυνσης των σχέσεων του Καΐρου με την Άγκυρα και επαναπροσέγγισης με την Τουρκία.

Μάθετε όλα όσα θέλετε να ξέρετε για την γεωπολιτική της Αιγύπτου μέσα από τα podcasts του Newshub

Ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντελφατάχ Αλ Σίσι, τόσο κατά την θερμή συνάντησή του με τον Έλληνα πρωθυπουργό στο ιστορικό Ελ Αλαμέιν, όσο και στην τριμερή συνάντηση που ακολούθησε με τη συμμετοχή του Κύπριου ομολόγου του, Νίκου Χριστοδουλίδη, έδειξε με κάθε τρόπο ότι για την Αίγυπτο δεν έχει αλλάξει τίποτα σε σχέση με την συναντίληψη των τριών χωρών για τα ζητήματα κυριαρχίας στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως έγινε σαφές και μέσα από την κοινή διακήρυξη που εκδόθηκε αμέσως μετά τη λήξη της, παρά το γεγονός ότι η συνάντηση ήταν άτυπη.

Στη διακήρυξη υπάρχει ρητή αναφορά ότι "οποιεσδήποτε Συμφωνίες ή Μνημόνια Συνεργασίας σχετικά με την οριοθέτηση της θαλάσσιας δικαιοδοσίας θα πρέπει να συμφωνούνται με βάση το διεθνές δίκαιο, περιλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)", ενώ στηλιτεύονται ενέργειες "που θα ενίσχυαν την ένταση και που θα υπονόμευαν την περιφερειακή σταθερότητα ή που θα απειλούσαν την ειρήνη της περιοχής", δείχνοντας εμμέσως πλην σαφώς στη μεριά της Τουρκίας.

Η Κύπρος έχει οριοθετημένη ΑΟΖ με την Αίγυπτο, ενώ η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε μερική οριοθέτηση, με σαφή ακύρωση στην πράξη του παράνομου τουρκολυβικού μνημονίου και ρήτρα συμφωνίας για την περίπτωση οριοθέτησης με τρίτη χώρα, όρος που εξασφαλίζει την Ελλάδα έναντι πιθανής εξομάλυνσης της Αιγύπτου με την Τουρκία. Η εξομάλυνση αυτή όπως όλα δείχνουν, έχει έρθει, αλλά η πραγματικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο δεν έχει αλλάξει ούτε στο ελάχιστο υπέρ της Τουρκίας.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μάλιστα, έχει προσπαθήσει με κάθε τρόπο να τραβήξει την Αίγυπτο μέσα στο τριμερές μέχρι στιγμής αμυντικό "Σύμφωνο της Μέκκας" με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, χωρίς ωστόσο να έχει καταφέρει κάτι, καθώς είναι σαφές ότι οι Αιγύπτιοι προτιμούν να έχουν καλές σχέσεις με όλους, αλλά να μην μπουν σε ομάδες και συμφωνίες που μπορεί να λάβουν χαρακτήρα αντίθεσης με τρίτες χώρες, δηλαδή κυρίως με το Ισραήλ.

Επίσης, ιδιαίτερη σημασία έχει η πολυεπίπεδη ενεργειακή συνεργασία μεταξύ των τριών χωρών που τις συνδέει και τις φέρνει πιο κοντά. Σχετικά με αυτό, είναι αποκαλυπτικά όσα έγραψε η πρέσβειρα επί τιμή Δανάη Κουμανάκου:

"Πολύ καλή εξέλιξη η σημερινή συνάντηση Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου στο Ελ Αλαμέιν. Κυρίως επειδή αυτή η τριμερής συνεργασία αποκτά πλέον πραγματικό, χειροπιαστό περιεχόμενο -περιεχόμενο που προϋπήρχε της σημερινής συνόδου και προχωρά με δικό του ρυθμό, ανεξάρτητα από την πολιτική στιγμή που το πλαισιώνει. [...]

Η λύση είναι έξυπνη και συμφέρει όλους. Η Κύπρος αποκτά πρόσβαση στις διεθνείς αγορές χωρίς να χρειαστεί να κατασκευάσει δικό της, πανάκριβο σταθμό LNG. Η Αίγυπτος ξαναδίνει ζωή στις μεγάλες ενεργειακές υποδομές της, οι οποίες υπολειτουργούν καθώς η δική της παραγωγή φυσικού αερίου έχει μειωθεί σημαντικά, ύστερα από την πολύ γρήγορη εκμετάλλευση του Ζορ και άλλων κοιτασμάτων.[...]

Έτσι αρχίζει να σχηματίζεται κάτι πραγματικά ενδιαφέρον. Η Κύπρος προσφέρει φυσικό αέριο. Η Αίγυπτος προσφέρει υποδομές, ενέργεια και γεωγραφικό βάρος. Η Ελλάδα προσφέρει την πρόσβαση στα ευρωπαϊκά δίκτυα. Και μαζί, Ελλάδα και Κύπρος έχουν πρωταγωνιστήσει στην αναβάθμιση των σχέσεων της Αιγύπτου με την Ευρωπαϊκή Ένωση και στην ένταξή της στον ευρωπαϊκό πολιτικό και χρηματοδοτικό σχεδιασμό.

Η σημερινή Κοινή Διακήρυξη του Ελ Αλαμέιν ένωσε πολιτικά και ενέταξε σε μια κοινή στρατηγική δύο έργα που βρίσκονται ήδη σε πορεία υλοποίησης: την εξαγωγή του κυπριακού φυσικού αερίου μέσω των αιγυπτιακών εγκαταστάσεων και την ηλεκτρική διασύνδεση GREGY. Οι συμφωνίες, οι εταιρικές επενδυτικές αποφάσεις και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση είχαν προηγηθεί. Η σύνοδος προσέφερε στα έργα τη σταθερή πολιτική δέσμευση των τριών κρατών και τα ανέδειξε σε βασικά στοιχεία μιας ευρύτερης σχέσης που συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με την Ευρώπη. Η ίδια Διακήρυξη αποτυπώνει το εύρος της κοινής ατζέντας πέρα από την ενέργεια: η ελληνοκυπριακή έμφαση στο σεβασμό της UNCLOS συνυπάρχει, στο ίδιο κείμενο, με ρητή στήριξη στην αιγυπτιακή θέση για την υδατική ασφάλεια του Νείλου και το Αιθιοπικό Φράγμα — ζήτημα εκτός του άμεσου γεωγραφικού ενδιαφέροντος Αθήνας και Λευκωσίας.

Στην ίδια εικόνα ανήκει και η έμφαση που έδωσε ο Π/Θ στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ανακοινώνοντας πρωτοβουλία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, εν όψει της νέας ελληνικής Προεδρίας τον Οκτώβριο. Το Σουέζ, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το Ορμούζ και η Ανατολική Μεσόγειος αποτελούν τμήματα της ίδιας θαλάσσιας διαδρομής από την οποία εξαρτώνται η ενέργεια και το εμπόριο της Ευρώπης."