Ερντογάν-Στάρμερ: Τι φέρνει η συμφωνία για τα τουρκικά Eurofighter

Μια πολυπόθητη στιγμή έφτασε σήμερα για την Τουρκία. Μετά από αγωνία που σύρθηκε τα τελευταία έξι χρόνια κατάφερε να εξασφαλίσει μερικά μαχητικά αεροσκάφη με τα οποία ελπίζει ότι θα καταφέρει έστω και εν μέρει να γεφυρώσει την διαφορά με την ελληνική τεχνολογική υπεροχή στους αιθέρες. Με το ταξίδι του Βρετανού πρωθυπουργού Κηρ Στάρμερ στην Τουρκία και τη συνάντησή του στο «Ακ Σαράι» με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν άνοιξε επίσημα ο δρόμος για την απόκτηση 20 καινούργιων αεροσκαφών Eurofighter-Typhoon.

Μια συμφωνία ανάγκης

Η Τουρκία ξεκίνησε να βολιδοσκοπεί τις τέσσερις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις των χωρών που από κοινού αναπτύσσουν και παράγουν το Eurofighter (Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία) εδώ και σχεδόν δύο χρόνια. Στην αρχή αντιμετώπισε απροθυμία, ιδίως από την προηγούμενη γερμανική κυβέρνηση, όπου οι Πράσινοι ως κυβερνητικοί εταίροι είχαν στάση ιδιαίτερα επικριτική για την πολιτική της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή. Ωστόσο μετά τις πρόωρες εκλογές και από την αλλαγή κυβέρνησης στη Γερμανία φαίνεται ότι είχαν αρθεί όλες οι επιφυλάξεις από τους Ευρωπαίους συμπαραγωγούς των μαχητικών.

Η Τουρκία σύμφωνα με όσα είναι γνωστά μέχρι στιγμής πρόκειται να προμηθευτεί 20 νέα μαχητικά Eurofighter Tranch 5 με κόστος περί τα 8 δισεκατομμύρια λίρες, δηλαδή κάτι λιγότερο από 9,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Το πρώτο από τα αεροσκάφη υπολογίζεται να παραδοθεί εντός του 2030, με τις παραδόσεις να ολοκληρώνονται σε λιγότερο από πέντε χρόνια. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι με ρεαλιστικούς σε κάθε περίπτωση η Τουρκία δεν πρόκειται να έχει ένα στοιχειώδη αριθμό αυτών των αεροσκαφών σε καθεστώς αρχικής επιχειρησιακής ικανότητας πριν το 2033.

Ωστόσο, η Τουρκία τώρα αναζητά και μια δεύτερη πηγή προσπορισμού μαχητικών Eurofighter, τις αεροπορίες χωρών του Περσικού Κόλπου και συγκεκριμένα του Κατάρ και του Ομάν. Πρόκειται για μεταχειρισμένα -ελαφρά ασφαλώς- αεροσκάφη παλαιότερων εκδόσεων. Το Κατάρ διαθέτει συνολικά 24 Eurofighter Tranche 3A που παραδόθηκαν μέχρι το 2022 και το Ομάν 12 Eurofighter Tranche 3 που παραδόθηκαν μέχρι το 2019. 

Τα καταριανά αεροσκάφη είναι πιο προηγμένα από τα ομανικά και τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά, ωστόσο η ίδια η αεροπορία του Κατάρ θεωρεί ότι υστερούν έναντι των γαλλικής κατασκευής Rafale που επίσης διαθέτει. Είναι άγνωστο πότε και πόσα από αυτά θα αποκτήσει τελικά η τουρκική αεροπορία (Turk Hava Kuvetleri), με τις πληροφορίες να συγκλίνουν στα 24 συνολικά (12 από το Κατάρ και 12 από το Ομάν). Επίσης δεν είναι γνωστό ακόμα το τίμημα αλλα΄και αν θα πρόκειται για αγορά ή για ενοικίαση. Ο εκσυγχρονισμός των αεροσκαφών αυτών στο επίπεδο 5 που θα παραλάβει καινούργια η THK κρίνεται ιδιαίτερα απίθανος.

Μένοντας μία και δύο γενιές πίσω

Μέχρι το 2019 η κατάσταση στον αέρα του Αιγαίου προδιαγραφόταν πολύ διαφορετική από αυτή που ισχύει σήμερα. Η ελληνική Πολεμική Αεροπορία έβγαινε από μια δεκαετή οικονομική κρίση που της είχε κοστίσει μεγάλες καθυστερήσεις στην προώθηση προγραμμάτων εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων μαχητικών της. Καμία σκέψη ή έστω δυνατότητα δεν υπήρχε ως τότε για αγορά καινούργιων βέβαια. Αντίθετα η Τουρκία ήταν ήδη συμμέτοχος με ποσοστό συμπαραγωγής στο πρόγραμμα των F-35 Joint Strike Fighter και προχωρούσε και το δικό της μελλοντικό αεροσκάφος. Κάπου εκεί όμως τα πράγματα άλλαξαν.

Η προμήθεια του αντιβαλλιστικού και αντιαεροπορικού πυραυλικού συστήματος S-400 από τη Ρωσία έκανε την Τουρκία κόκκινο πανί για την Ουάσιγκτον, με αποτέλεσμα την υπαγωγή της από το Κογκρέσο στις διατάξεις του περίφημου νόμου CAATSA. Αυτομάτως η Τουρκία εξοβελίστηκε από το πρόγραμμα των F-35, αλλά έχασε και τη δυνατότητα να κλείσει συμφωνίες με την εταιρεία Lockheed Martin για την συμπαραγωγή κινητήρων για τα δικά της αεροσκάφη και για τον εκσυγχρονισμό των F-16 της στο επίπεδο Viper. Με λίγα λόγια, από εκεί που προετοιμαζόταν να υποδεχτεί τα πρώτα της αεροσκάφη 5ης γενιάς, έμεινε εγκλωβισμένη σε μαχητικά 3ης γενιάς.

Αντίθετα, η Ελλάδα, χάρη στην εκδήλωση της τουρκικής επιθετικότητας και του αναθεωρητισμού με το τουρκολυβικό μνημόνιο και την ελληνοτουρκική κρίση του καλοκαιριού του 2020, κινήθηκε πολύ γρήγορα. Με άξονα την συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας με τη Γαλλία έκλεισε συμφωνία για την απόκτηση μεταχειρισμένων και νέων αεροσκαφών Rafale, 4ης γενιάς. Ταυτόχρονα, προχώρησε το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ελληνικών F-16 σε επίπεδο Viper. 

Το αποτέλεσμα είναι σήμερα η ΠΑ να διαθέτει μια πλήρη ενισχυμένη μοίρα με 24 Rafale και περισσότερα από 40 Viper, τα οποία θα ξεπεράσουν τα 80. Σημειωτέον ότι αυτό το επίπεδο εκσυγχρονισμού προσδίδει στα F-16 ικανότητες αντίστοιχες των αεροσκαφών 4ης γενιάς. Η Τουρκία ακόμα και τώρα προσπαθεί να εξασφαλίσει το συμβόλαιο για τον εκσυγχρονισμό των δικών της μαχητικών και αυτό παραμένει κολλημένο κάπου στους διαδρόμους του Κογκρέσου…

Τι χρειάζεται προσοχή

Προφανώς η συμφωνία για τα Eurofighter αλλάζει τα πράγματα και βγάζει την τουρκική αεροπορία από την τεχνολογική της απομόνωση. Η ελληνική πλευρά οφείλει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και επιπρόσθετα οφείλει να πυκνώσει τις συνεκπαιδεύσεις της με συμμαχικές αεροπορίες που διαθέτουν τον συγκεκριμένο τύπο αεροσκάφους, πρέπει δηλαδή οι Έλληνες πιλότοι να το «μάθουν» καλύτερα. 

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα νέα όπλα που θα προστεθούν στο τουρκικό οπλοστάσιο, όπως είναι ο εξαιρετικός πύραυλος΄αέρος-αέρος μακρού πλήγματος (Beyond Visual Range - BVR) Meteor, που εξοπλίζει ήδη τα ελληνικά Rafale. Τα γαλλικά μαχητικά διαθέτουν καλύτερο ραντάρ και οι Έλληνες χειριστές έχουν παραδοσιακά μεγάλο ταλέντο στην εναέρια μάχη, ωστόσο τίποτα δεν πρέπει να αφεθεί στην τύχη.

Ήταν επόμενο ότι η εναγώνια αναζήτηση αεροσκαφών από την Τουρκία θα απέδιδε κάποια στιγμή, ήταν αδύνατο να μείνει τόσο πίσω επ’ άπειρον. Η ΠΑ θα συνεχίσει να απολαμβάνει τεχνολογικής υπεροχής και εμπειρίας, αλλά και αριθμητικής υπεροχής ξεκάθαρα στα σύγχρονα αεροσκάφη. Δεν επιτρέπεται όμως κανένας εφησυχασμός, η εμπειρία της προηγούμενης εικοσαετίας το έχει αποδείξει. 

Τέλος, και αυτό αξίζει να υπογραμμιστεί, η ελληνική εξωτερική πολιτική απέτυχε να ακυρώσει την συμφωνία των Ευρωπαίων εταίρων μας με την Τουρκία, τη στιγμή που είναι μαθηματικώς βέβαιο ότι αυτά στρέφονται κατά της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ. Αυτό πρέπει να μας διδάξει για το μέλλον και να φροντίσουμε με ενεργητικούς και παθητικούς τρόπους οι δυτικές κυβερνήσεις που πωλούν εξελιγμένα οπλικά συστήματα στην Τουρκία να υφίστανται πολιτικό κ΄σοτος για αυτή τους την επιλογή.