Γεωπολιτική μάχη στο Μόναχο: Κίνα και ΗΠΑ διεκδικούν τον ρόλο τους στη νέα παγκόσμια τάξη

H διπλή εμφάνιση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και του Κινέζου ομολόγου του Γουάνγκ Γι στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου ανέδειξε τον ανταγωνισμό για τη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας στο διεθνές σύστημα, σε μια περίοδο που οι σχέσεις των ΗΠΑ με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους δοκιμάζονται, σύμφωνα με ανάλυση του CNN.

Λίγα λεπτά αφότου ο Μάρκο Ρούμπιο διακήρυξε από το βήμα της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη «ανήκουν μαζί», ο Γουάνγκ Γι πήρε τον λόγο με τη δική του πρόταση.

«Η Κίνα και η ΕΕ είναι εταίροι, όχι αντίπαλοι», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι τα προβλήματα του σημερινού διεθνούς συστήματος δεν οφείλονται κυρίως στον ΟΗΕ, αλλά σε «ορισμένες χώρες που μεγεθύνουν τις διαφορές, υιοθετούν μια προσέγγιση “η χώρα πρώτα”, εμπλέκονται σε μπλοκ αντιπαράθεσης και αναβιώνουν τη λογική του Ψυχρού Πολέμου».

Κατά την ανάλυση του CNN, η «διπλή παράσταση» Ρούμπιο – Γουάνγκ καταγράφηκε σε μια συγκυρία όπου η αναμόρφωση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής έχει κλονίσει τις παραδοσιακές συμμαχίες της Ουάσιγκτον, με Ευρωπαίους αξιωματούχους να μιλούν ανοιχτά για το τέλος της εποχής της αμερικανικής εγγύησης ασφάλειας.

H προσπάθεια καθησυχασμού της Eυρώπης

Ο Ρούμπιο επιχείρησε να καθησυχάσει τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ παραμένει προσηλωμένη στη διατλαντική συμμαχία, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης και ότι το υφιστάμενο διεθνές σύστημα χρειάζεται «αναδόμηση».

Από την πλευρά του, ο Γουάνγκ Γι κάλεσε την Ευρώπη να απορρίψει «μονομερείς πρακτικές», να διαφυλάξει το ελεύθερο εμπόριο και να αντιταχθεί στη λογική των μπλοκ, σε μια έμμεση αιχμή κατά της αμερικανικής πολιτικής.

H λεπτή ισορροπία στις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας

Το Πεκίνο, ωστόσο, επιδιώκει παράλληλα να διατηρήσει σταθερές τις σχέσεις του με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενόψει πιθανής επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα αργότερα την άνοιξη. Το διακύβευμα θεωρείται υψηλό, καθώς μια τέτοια συνάντηση θα μπορούσε να παγιώσει τη σχετική σταθερότητα που διαμορφώθηκε μετά την προηγούμενη συνάντηση των δύο ηγετών.

Ο Γουάνγκ εμφανίστηκε «βέβαιος» για τις προοπτικές των σινοαμερικανικών σχέσεων, προειδοποίησε όμως ότι υπάρχουν «δύο διαφορετικές προοπτικές»: μία συνεργασίας, εφόσον οι ΗΠΑ «κατανοήσουν λογικά την Κίνα», και μία σύγκρουσης, εάν επιδιώξουν αποσύνδεση και υπερβούν «κόκκινες γραμμές», όπως το ζήτημα της Ταϊβάν.

Ο Ρούμπιο, απαντώντας σε ερωτήσεις, σημείωσε ότι θα ήταν «γεωπολιτικό σφάλμα» να μην επικοινωνούν οι δύο μεγαλύτερες δυνάμεις του πλανήτη, ώστε να διαχειρίζονται τις διαφορές τους.

Πόσο ακούει η Ευρώπη;

Κατά το CNN, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο η Ευρώπη είναι διατεθειμένη να ακούσει το κινεζικό άνοιγμα. Το Πεκίνο προωθεί εδώ και χρόνια το όραμά του για μια παγκόσμια τάξη λιγότερο εξαρτημένη από τις αμερικανικές συμμαχίες και πιο φιλική προς τα δικά του συμφέροντα, βλέποντας την Ευρώπη ως αυτόνομο πόλο ισχύος.

Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές ανησυχίες παραμένουν έντονες: το εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, η εξάρτηση από κινεζικές εφοδιαστικές αλυσίδες, η στήριξη του Πεκίνου προς τη Ρωσία στον πόλεμο της Ουκρανίας, αλλά και οι στρατιωτικές κινήσεις στην Νότια Σινική Θάλασσα και γύρω από την Ταϊβάν.

Την ίδια στιγμή, η αναφορά των διοργανωτών ότι η μεταπολεμική διεθνής τάξη υπό αμερικανική ηγεσία «βρίσκεται υπό αποδόμηση» αποτυπώνει το εύρος της αβεβαιότητας. Παρά την «ανακούφιση» που προκάλεσε η ομιλία Ρούμπιο, οι πρόσφατες δηλώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η Κίνα επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό της ως «σταθερή δύναμη ειρήνης» και «αξιόπιστο παράγοντα σταθερότητας», επιδιώκοντας να αξιοποιήσει το κενό που ενδεχομένως δημιουργείται στη διατλαντική σχέση.