Η ιστορία των θρυλικών μαχητικών αεροσκαφών F-4 Phantom της Πολεμικής Αεροπορίας

Η τραγική πτώση του μαχητικού F-4E Phantom II στην Τανάγρα, καθώς εξελισσόταν η αεροπορική επίδειξη Athens Flying Week 2026, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα αεροσκάφος που έχει συνδέσει το όνομά του με ολόκληρες δεκαετίες της ελληνικής αεροπορικής ιστορίας.

Για περισσότερα από πενήντα χρόνια, το θρυλικό Phantom – όπως ήταν και αυτό που συνετρίβη στην Τανάγρα, παρασύροντας στον θάνατο τους δύο χειριστές – αποτέλεσε έναν από τους βασικούς πυλώνες της αποτρεπτικής ισχύος της Πολεμικής Αεροπορίας, υπηρετώντας σε περιόδους έντασης, κρίσεων και μεγάλων γεωπολιτικών ανακατατάξεων στην περιοχή. Όσον αφορά τις αεροπορικές επιδείξεις, τα Phantom συμμετείχαν κάθε χρόνο στην Athens Flying Week εντυπωσιάζοντας και συγκινώντας το κοινό.

Από την άφιξή του στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1970 μέχρι και σήμερα, το δικινητήριο μαχητικό-βομβαρδιστικό ξεχώρισε για τις επιδόσεις, την αξιοπιστία και την ισχυρή οπλική του ισχύ, κερδίζοντας τον σεβασμό τόσο των χειριστών του όσο και των αντιπάλων του. Παρά την προχωρημένη ηλικία του, το F-4E Phantom II εξακολουθεί να υπηρετεί στους ελληνικούς ουρανούς, αποτελώντας ένα ζωντανό κομμάτι της ιστορίας της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η 338 Μοίρα «ΑΡΗΣ» της 117 Πτέρυγας Μάχης είναι η τελευταία επιχειρησιακή Μοίρα Phantom της ΠΑ, τα οποία θα συνεχίσουν να επιχειρούν μέχρι να έρθουν τα πρώτα stealth μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35.

Τα πρώτα έξι F-4E Phantom προσγειώθηκαν στην 117 ΠΜ την Παρασκευή 5 Απριλίου 1974. Το πρώτο που προσγειώθηκε ήταν αυτό με αύξοντα αριθμό της USAF 72-01500. Το 1977 η ΠΑ παράγγειλε επιπλέον 18 αεροσκάφη F-4E και 6 αναγνωριστικά αεροσκάφη RF-4E αναβαθμίζοντας την ποιότητα καθώς και τον στόλο των φωτοαναγνωριστικών αεροσκαφών που διέθετε μέχρι τότε.

Το 1990 στο πλαίσιο μείωσης των αμυντικών δαπανών, η USAF προχώρησε σε μείωση του στόλου των αεροσκαφών της και έτσι παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα, 28 αεροσκάφη F-4E της εθνοφρουράς της Ιντιάνα με την ονομασία Southeastern Regional Agreement (SRA).

Η αναβάθμιση

Tα αεροσκάφη αυτά είχαν αναβαθμιστεί πρόσφατα και διέθεταν το προηγμένο σύστημα βομβαρδισμού και ναυτιλίας Navigation & Weapons Delivery System (NWDS) καθιστώντας τα σχεδόν εφάμιλλα, σε δυνατότητες προσβολής επίγειων στόχων, με αεροσκάφη τρίτης γενιάς. Τα αεροσκάφη αυτά εντάχθηκαν στην 338 Μ.

Στα τέλη του 1997 και μετά από 23 χρόνια υπηρεσίας στην ΠΑ αποφασίστηκε η αναβάθμιση των αεροσκαφών που αγοράστηκαν στο πλαίσιο των προγραμμάτων Peace Icarus I και Peace Icarus IΙ. Η αναβάθμιση προέβλεπε τη δομική ενίσχυση των αεροσκαφών και την ποιοτική αναβάθμιση των ηλεκτρονικών τους.

Στόχος ήταν η εφαρμογή ενός προγράμματος Structure Life Extension Program (SLEP) στα 72 F-4E/RF-4E που είχαν απομείνει σε υπηρεσία και η αναβάθμιση των μαχητικών ικανοτήτων Avionics Upgrade Program (AUP) 39 F-4 (29 αεροσκαφών Ρeace Ιcarus Ι και 10 Ρeace Ιcarus ΙΙ). Τον Δεκέμβριο του 1998, υπογράφηκε η σύμβαση μεταξύ της Γερμανικής Αεροδιαστημικής Βιομηχανίας (DASA) και της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ).

Η αναβάθμιση των ηλεκτρονικών περιλάμβανε την εγκατάσταση του σύγχρονου Radar AN/APG-65 GR, νέου υπολογιστή αποστολής, ΗUD, έγχρωμων οθόνων πολλαπλής λειτουργίας, GΡS/ΙΝS, ΙFF Ιnterrogator, ασύρματου V/UΗF, υψομέτρου-Radar, καταγραφέα εικόνας-βίντεο κα. Οι αλλαγές αυτές επέτρεψαν τη δυνατότητα μεταφοράς πυραύλων ΑΙΜ-120 AMRAAM καθώς και άλλων προηγμένων όπλων αέρος/εδάφους. Το συνολικό κόστος του προγράμματος ανήλθε σε 315 εκατομμύρια δολάρια και μετά την ολοκλήρωση τα αναβαθμισμένα αεροσκάφη έλαβαν τον τίτλο F-4E Peace Icarus 2000 (PI2000). Το πρωτότυπο αναβαθμισμένο F-4Ε πέταξε στις 28 Απριλίου 1999.

Το F-4E AUP δεν είναι ένα γερασμένο αεροσκάφος που διατηρείται για τυπικούς λόγους. Είναι ένα ισχυρό μαχητικό πολλαπλών ρόλων που μπορεί να βοηθήσει ακόμα και σήμερα. Οι δυνατότητές του σε αποστολές αέρος-αέρος με AIM-120 AMRAAM και AIM-9 Sidewinder παραμένουν αξιόπιστες. Παράλληλα, στον ρόλο αέρος-εδάφους, το Phantom μπορεί να εκτελέσει αποστολές κρούσης με AGM-65 Maverick και κατευθυνόμενες βόμβες, αξιοποιώντας τα Litening targeting pods.

Η 338 Μοίρα «ΑΡΗΣ»

Η 338 Μοίρα, με έδρα την Ανδραβίδα, είναι ταυτισμένη με το Phantom. Το χαρακτηριστικό της έμβλημα με τον θεό Άρη και το σύνθημα «Η Ταν ή Επί Τας» την αποφασιστικότητα των ιπταμένων της. Εδώ και δεκαετίες, οι «Φάντομαδες» της 338 σήκωσαν το βάρος της αποτροπής και των ασκήσεων.

Η 338 Μοίρα έχει ως αποστολή τη διατήρηση υψηλού βαθμού ετοιμότητας και αποτελεσματικότητας, την κατάλληλη οργάνωση, την εκπαίδευση του προσωπικού και τη συντήρηση των μέσων και συστημάτων που διατίθενται με σκοπό την ανάληψη και την επιτυχή διεξαγωγή αεροπορικών επιχειρήσεων, οποτεδήποτε απαιτηθεί. Το 2004 η Μοίρα συμμετείχε για πρώτη φορά στο Tactical Leadership Program στο Βέλγιο με τα εκσυγχρονισμένα F-4E Phantom II.

Η Μοίρα παραμένει ενεργή και αξιόμαχη. Με καλές διαθεσιμότητες δεδομένης της παλαιότητας του τύπου συνεχίζει να εκτελεί καθημερινά αποστολές στο Αιγαίο, αλλά και εκπαιδευτικές πτήσεις που διατηρούν υψηλό επίπεδο ετοιμότητας. Οι τεχνικοί, με την εμπειρία δεκαετιών, κρατούν το Phantom «ζωντανό», παρά τις δυσκολίες που δημιουργεί η μεγάλη ηλικία του.

Τα επόμενα χρόνια τα ιστορικά Phantom θα παραχωρήσουν τη θέση τους στα μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35, ολοκληρώνοντας έναν κύκλο που ξεκίνησε πριν από περισσότερες από πέντε δεκαετίες. Μέχρι τότε, όμως, θα συνεχίσουν να υπηρετούν στους ελληνικούς ουρανούς, διατηρώντας αναλλοίωτο τον ξεχωριστό χαρακτήρα και την ισχυρή παρουσία που τα κατέστησαν θρύλο της Πολεμικής Αεροπορίας.

πηγή: OnAlert.gr