Η Ουάσινγκτον ανοίγει τη στρόφιγγα στο ρωσικό πετρέλαιο, η Ευρώπη αντιστέκεται

Σε κλίμα έντονης ανησυχίας και διπλωματικής αναταραχής, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιστέκεται στην απόφαση της διοίκησης Τραμπ για μερική άρση κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο, και προκαλεί ενιαίο μέτωπο αντιδράσεων από τις Βρυξέλλες, το Βερολίνο, το Παρίσι και το Κίεβο.

Συγκεκριμένα, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε την Πέμπτη 12 Μαρτίου άδεια 30 ημερών (έως τις 11 Απριλίου) που επιτρέπει σε χώρες να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα που βρίσκονται ήδη σε πλοία στη θάλασσα, φορτωμένα πριν τις 12 Μαρτίου. Σύμφωνα με τον Ρώσο απεσταλμένο Κιρίλ Ντμίτριεφ, η εξαίρεση αφορά περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού αργού πετρελαίου — ισοδύναμα με μία ημέρα παγκόσμιας κατανάλωσης.

Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ περιέγραψε την κίνηση ως «στενά στοχευμένο, βραχυπρόθεσμο μέτρο» που αφορά μόνο πετρέλαιο ήδη εν πλω και «δεν θα παράσχει σημαντικό οικονομικό όφελος στη ρωσική κυβέρνηση». Η Ουάσιγκτον επικαλείται την ανάγκη σταθεροποίησης των παγκόσμιων αγορών ενέργειας, οι οποίες έχουν συγκλονιστεί από τον πόλεμο στο Ιράν και τον ουσιαστικό αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ — κρίσιμου διαδρόμου για το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Η απόφαση ήρθε μετά από τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ-Πούτιν στις 9 Μαρτίου και επίσκεψη του Ντμίτριεφ στη Φλόριντα, όπου συναντήθηκε με τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ. Ήδη την προηγούμενη εβδομάδα, οι ΗΠΑ είχαν χορηγήσει αντίστοιχη εξαίρεση στην Ινδία για αγορά ρωσικού πετρελαίου.

Αντόνιο Κόστα: «Πολύ ανησυχητική απόφαση»

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, αντέδρασε άμεσα και με αιχμηρό τόνο μέσω ανάρτησής του στο ‘X’. «Η μονομερής απόφαση των ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου είναι πολύ ανησυχητική, καθώς επηρεάζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια», δήλωσε ο Κόστα, προσθέτοντας ότι «η αυξανόμενη οικονομική πίεση στη Ρωσία είναι καθοριστική για να αποδεχτεί μια σοβαρή διαπραγμάτευση για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη».

Ο Αντόνιο Κόστα προειδοποίησε ότι «η αποδυνάμωση των κυρώσεων αυξάνει τους ρωσικούς πόρους για να διεξάγει τον επιθετικό πόλεμο κατά της Ουκρανίας».

Η Κομισιόν κρατά σταθερή γραμμή

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε πιο μετρημένο αλλά εξίσου σαφή τόνο. Εκπρόσωπός της δήλωσε πως «η εξαίρεση που έχει δώσει η ΗΠΑ είναι περιορισμένη χρονικά και ως προς το πεδίο εφαρμογής» και αφορά μόνο πλοία ήδη εν πλω. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραμένει πεπεισμένη ότι το ανώτατο όριο τιμής πετρελαίου και οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας είναι σωστά στοχευμένες και παραμένουν σε ισχύ», και ότι «η Ρωσία σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να επωφεληθεί από τον πόλεμο στο Ιράν».

Νωρίτερα, ο Αντιπρόεδρος της Κομισιόν για την Οικονομία, Βάλντις Ντομπρόβσκις, είχε χαρακτηρίσει «αυτοκαταστροφική» μια τέτοια κίνηση, τονίζοντας ότι θα «ενίσχυε τη δυνατότητα της Ρωσίας να συνεχίσει τον πόλεμο, υπονομεύοντας την Ουκρανία αλλά και τους στόχους που επιδιώκουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν». Ο ίδιος επέμεινε ότι «πρέπει να συνεχίσουμε να ασκούμε μέγιστη πίεση στη Ρωσία» και να εφαρμόζεται αυστηρά το ανώτατο όριο τιμών.

Η Γερμανία πρωτοστατεί στο ενιαίο ευρωπαϊκό μέτωπο

Ο Γερμανός Καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, ήταν ιδιαίτερα οξύς. Μιλώντας από τη Νορβηγία, δήλωσε ότι η Γερμανία πληροφορήθηκε την απόφαση μόλις το πρωί της Παρασκευής, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. «Θεωρούμε ότι αυτό είναι λάθος. Υπάρχει πρόβλημα τιμών αλλά όχι προσφοράς. Θέλω να καταλάβω τι άλλοι παράγοντες οδήγησαν την αμερικανική κυβέρνηση σε αυτή την απόφαση», τόνισε ο Μερτς. Αξίζει να σημειωθεί ότι έξι από τις επτά χώρες των G7 είχαν ξεκαθαρίσει σε τηλεδιάσκεψη λίγο πριν ότι «η κατάσταση δεν δικαιολογεί καμία χαλάρωση κυρώσεων κατά της Ρωσίας».

Ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, είχε ήδη προειδοποιήσει ότι ο αποκλεισμός του Ορμούζ «σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογεί την άρση κυρώσεων κατά της Ρωσίας», ενώ η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε «στρατηγικό λάθος» οποιαδήποτε επιστροφή στα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.

Η Μόσχα πανηγυρίζει – Το Κίεβο καταγγέλλει

Η αντίδραση της Μόσχας ήταν θριαμβευτική. Ο Κιρίλ Ντμίτριεφ δήλωσε στο Telegram ότι «οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν στην πράξη το προφανές: χωρίς ρωσικό πετρέλαιο, η παγκόσμια αγορά ενέργειας δεν μπορεί να παραμείνει σταθερή», προσθέτοντας ότι «περαιτέρω χαλάρωση φαίνεται αναπόφευκτη, παρά την αντίσταση μέρους της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών». Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ σημείωσε ότι «τα συμφέροντά μας συμπίπτουν» με τις ΗΠΑ στη σταθεροποίηση των αγορών.

Στον αντίποδα, ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε την άρση κυρώσεων «σοβαρό πλήγμα» για την Ουκρανία και «πλήγμα στη φήμη» του δυτικού κόσμου. «Πώς μπορούν να αρθούν κυρώσεις από τη Ρωσία αν είναι ο επιτιθέμενος;» αναρωτήθηκε δημόσια.

Το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο

Η αμερικανική απόφαση εντάσσεται σε ένα ιδιαίτερα περίπλοκο ενεργειακό τοπίο. Από τις 28 Φεβρουαρίου, ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν έχει ουσιαστικά παραλύσει τα Στενά του Ορμούζ, αποκόπτοντας σχεδόν 15-20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από τις παγκόσμιες αγορές. Το Brent crude εκτοξεύτηκε σε $119 ανά βαρέλι στις 9 Μαρτίου πριν σταθεροποιηθεί γύρω στα $101.

Ως αντίμετρο, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) αποφάσισε την ιστορική αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα των μελών του. Παράλληλα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν αποδέσμευση 172 εκατομμυρίων βαρελιών από το δικό τους στρατηγικό απόθεμα. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι τα μέτρα αυτά δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τη διαταραχή του Ορμούζ.

Η απόφαση των ΗΠΑ, ακόμη κι αν τεχνικά είναι «περιορισμένη», ανοίγει ένα επικίνδυνο προηγούμενο. Και στις Βρυξέλλες, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η Ευρώπη δεν θα ακολουθήσει.

Πηγη: ertnews