ΗΠΑ: Έτοιμο για «λουκέτο» το ομοσπονδιακό κράτος

Για μια ακόμα φορά, πολλοστή τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού και η λειτουργία του κράτους των Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκεται με το ένα πόδι στο κενό. Το Οικονομικό Έτος 2026 ξεκινά την 1η Οκτωβρίου και αν ως αύριο το βράδυ δεν έχει ψηφιστεί από το Κογκρέσο ο νέος προϋπολογισμός, τότε η ερχόμενη Τετάρτη θα βρει τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες… κλειστές.

Αιτία του αδιεξόδου στο οποίο έχουν φτάσει οι διαβουλεύσεις ανάμεσα στην κυβέρνηση από τη μια μεριά και τις κοινοβουλευτικές ομάδες των Ρεπουμπλικανών και των Δημοκρατικών στη Βουλή και τη Γερουσία από την άλλη, είναι φυσικά η διαχείριση των δημοσίων δαπανών. Πιο συγκεκριμένα, ο νέος προϋπολογισμός προβλέπει σημαντικές περικοπές στις δαπάνες για τη δημόσια υγεία και την υγειονομική περίθαλψη των κοινωνικά αδύναμων, περικοπές στο πρόγραμμα Medicaid και άλλα. Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί ζητούν να αποκατασταθούν δαπάνες που έχουν κοπεί, όπως η χρηματοδότηση για τα δημόσια μέσα ενημέρωσης, όπως το δίκτυο C-SPAN.

Μέχρι στιγμής δεν διαφαίνεται σημείο σύγκλισης μεταξύ των δύο κομμάτων. Η τελευταία ελπίδα για πολλούς βρίσκεται στην επικείμενη συνάντηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τους επικεφαλής των εκατέρωθεν παρατάξεων στα δύο νομοθετικά σώματα το απόγευμα της Δευτέρας. 

Αξίζει να σημειωθεί ωστόσο, ότι οι σχέσεις του Ντόναλντ Τραμπ με την κοινοβουλευτική ηγεσία των Δημοκρατικών είναι ιδιαίτερα κακές. Είναι ενδεικτικό ότι ο πρόεδρος, αντίθετα με ό,τι συνηθίζεται, οκτώ και πλέον μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του δεν έχει καλέσει στον Λευκό Οίκο ούτε εθιμοτυπικά τους δύο επικεφαλής των Δημοκρατικών, τον Τσακ Σούμερ από τη Γερουσία και τον Χακήμ Τζέφρις από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ έχει καταφερθεί εναντίον τους αρκετές φορές με οξείς χαρακτηρισμούς. Είναι προφανές ότι αυτό το κλίμα δεν βοηθά ιδιαίτερα στο να ξεπεραστεί η εμπλοκή με την ψήφιση του νέου προϋπολογισμού.

Συνολικά 21 φορές έχει προκύψει αναστολή λειτουργίας του ομοσπονδιακού κράτους λόγω αδιεξόδου στην ψήφιση του τακτικού προϋπολογισμού ή κάποιας αναπροσαρμογής του, τα τελευταία πενήντα χρόνια που ισχύει αυτός ο τρόπος έγκρισης στο Κογκρέσο. Η μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων αφορά αναστολή μιας έως τριών ημερών. Λίγες φορές έχουν σημειωθεί μακροχρόνιες παύσεις λειτουργίας και η μεγαλύτερη με διαφορά σημειώθηκε και πάλι με Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών τον Ντόναλντ Τραμπ, στη διάρκεια της πρώτης προεδρίας του. Τότε χρειάστηκαν 35 ολόκληρες ημέρες «λουκέτου» στην ομοσπονδιακή διοίκηση προκειμένου το Κογκρέσο να καταλήξει σε συμφωνία με την κυβέρνηση.

Στη μεγάλη εικόνα, τα τελευταία τριάντα χρόνια σταδιακά ο ανταγωνισμός και το χάσμα συνεννόησης μεταξύ των δύο κομμάτων μεγαλώνει και το κλίμα πολώνεται. Ήδη από τα χρόνια της προεδρίας Κλίντον είχαν αρχίσει να γίνονται εντονότερες τέτοιες συγκρούσεις, που εντάθηκαν στη διάρκεια της περιόδου που κάτοικος του Λευκού Οίκου ήταν ο Μπαράκ Ομπάμα. Τίποτα όμως δεν συγκρίνεται με την ένταση που έχει κορυφωθεί τα τελευταία χρόνια, απ’ όταν μπήκε στο προσκήνιο της διακυβέρνησης ο Ντόναλντ Τραμπ. Αξίζει να σημειωθεί ότι αντίστοιχη εξέλιξη λίγο έλειψε να προκύψει και στη διάρκεια της προεδρίας του Τζο Μπάιντεν, κάτι που απετράπη την τελευταία στιγμή, παρά το ότι ο Τραμπ τότε πίεζε τους Ρεπουμπλικανούς να μη συμβιβαστούν.

Σήμερα και ενόψει ενός ακόμα «λουκέτου» οι δύο πλευρές μοιάζει να είναι ανυποχώρητες όσο ποτέ. Η αναστολή λειτουργίας δεν θα επηρεάσει σύντομα υπηρεσίες όπως οι ένοπλες δυνάμεις ή οι πρεσβείες των ΗΠΑ σε όλο τον κόσμο, αλλά οι συνέπειές της θα είναι άμεσες σε μια σειρά από τομείς που αφορούν άμεσα τους πολίτες. Το επιτελείο του προέδρου θέλει οπωσδήποτε να αποφύγει μια επανάληψη της περιόδου Δεκεμβρίου 2018-Ιανουαρίου 2019, ωστόσο λιγότερο από δύο μέρες πριν το “shutdown”, το «κατέβασμα του διακόπτη» δηλαδή στην αργκό της Ουάσιγκτον, τίποτα δεν φανερώνει τη διέξοδο.