«Καμπανάκι» με νέα δημογραφική έκθεση ΕΕ: Ο πληθυσμός γερνά, οι γεννήσεις μειώνονται και ένας στους τρεις θα είναι άνω των 65 ετών έως το 2050

Ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που σήμερα ανέρχεται σε 450,6 εκατομμύρια κατοίκους, βρίσκεται πολύ κοντά στο ιστορικά υψηλότερο επίπεδό του.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας έκθεσης του Κοινού Κέντρου Ερευνών (Joint Research Centre - JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αναδεικνύει τις σημαντικές προκλήσεις που συνεπάγεται η δημογραφική γήρανση για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες και οικονομίες.

Μικρή αύξηση έως το 2029 και στη συνέχεια σταδιακή μείωση

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της έκθεσης, ο πληθυσμός της ΕΕ θα συνεχίσει να αυξάνεται οριακά έως το 2029, όταν αναμένεται να φτάσει τα 453,3 εκατομμύρια άτομα.

Από εκεί και μετά θα ξεκινήσει μια αργή αλλά σταθερή πληθυσμιακή συρρίκνωση. Μέχρι το 2050 ο πληθυσμός εκτιμάται ότι θα μειωθεί στα 445 εκατομμύρια, ενώ έως το τέλος του αιώνα θα περιοριστεί στα 398,8 εκατομμύρια, επιστρέφοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί στα μέσα της δεκαετίας του 1970.

Οι Ευρωπαίοι ζουν περισσότερο από ποτέ

Την ίδια στιγμή, το προσδόκιμο ζωής των Ευρωπαίων συνεχίζει να αυξάνεται, αντανακλώντας τη σημαντική πρόοδο της ιατρικής, της πρόληψης και της ποιότητας ζωής.

Το 2024 το προσδόκιμο ζωής στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώθηκε στα 81,5 έτη, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ότι έως το 2050 σχεδόν ένας στους τρεις κατοίκους της ΕΕ θα είναι ηλικίας 65 ετών και άνω. Σήμερα η αντίστοιχη αναλογία είναι περίπου ένας στους πέντε.

Μέχρι το 2100, το προσδόκιμο ζωής εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 90 έτη για τις γυναίκες και τα 86 έτη για τους άνδρες.

Παράλληλα, ένα παιδί που γεννήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2023 αναμένεται να ζήσει κατά μέσο όρο 75,3 χρόνια χωρίς σοβαρά προβλήματα υγείας, στοιχείο που αποτυπώνει τη βελτίωση των συνθηκών υγιούς διαβίωσης.

Οι επιπτώσεις στην οικονομία και την αγορά εργασίας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι οι δημογραφικές εξελίξεις δημιουργούν σημαντικές προκλήσεις για τα κράτη-μέλη.

Η σταδιακή μείωση του ενεργού πληθυσμού αναμένεται να εντείνει τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού, να αυξήσει τις πιέσεις στα δημόσια οικονομικά και στα ασφαλιστικά συστήματα, να επιβαρύνει τις υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας, αλλά και να δημιουργήσει νέες προκλήσεις για την εκπαίδευση και την εδαφική συνοχή.

«Η δημογραφική αλλαγή μπορεί να γίνει ευκαιρία»

Παρά τις δυσκολίες, η δημογραφική γήρανση δημιουργεί και νέες αναπτυξιακές προοπτικές.

Η λεγόμενη «οικονομία των λευκών μαλλιών» (Silver Economy) αφορά την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών που απευθύνονται στους ηλικιωμένους, από καινοτόμες υπηρεσίες υγείας και υποβοηθούμενης διαβίωσης μέχρι νέες τεχνολογικές εφαρμογές που ενισχύουν την ανεξαρτησία και την ποιότητα ζωής τους.

Η Ευρωπαία επίτροπος Ντουμπράβκα Σούιτσα υπογραμμίζει ότι η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες της Ευρώπης.

«Ζούμε περισσότερο και με καλύτερη υγεία από ποτέ - μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες μας. Όμως η δημογραφική αλλαγή μεταμορφώνει τις κοινωνίες, τις οικονομίες και τις αγορές εργασίας μας και οφείλουμε να δράσουμε από τώρα, ώστε αυτή η μετάβαση να μετατραπεί σε ευκαιρία», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Η ανάγκη ενίσχυσης της απασχόλησης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι η αύξηση της παραγωγικότητας και η ενίσχυση της απασχόλησης αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της δημογραφικής συρρίκνωσης.

Σήμερα, περίπου το 20% των ατόμων που βρίσκονται σε ηλικία εργασίας δεν συμμετέχει στην αγορά εργασίας, ενώ το χάσμα στην απασχόληση μεταξύ ανδρών και γυναικών εξακολουθεί να ανέρχεται στις 10 ποσοστιαίες μονάδες.

Παράλληλα, περίπου οκτώ εκατομμύρια νέοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή επαγγελματικής κατάρτισης.

Ο ρόλος της μετανάστευσης

Η έκθεση καταλήγει ότι η μετανάστευση θα διαδραματίσει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη δημογραφική εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς συμβάλλει στην άμβλυνση των επιπτώσεων της γήρανσης και της μείωσης του εργατικού δυναμικού.

Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι, από μόνη της, δεν αρκεί για να αναστρέψει τη μακροπρόθεσμη δημογραφική πορεία της Ευρώπης, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη λήψη συνδυαστικών πολιτικών για την ενίσχυση της απασχόλησης, της παραγωγικότητας και της κοινωνικής συνοχής.

iefimerida.gr