Κύπρος στον ΟΗΕ: Παράνομος ο αγωγός φυσικού αερίου Τουρκίας και κατεχομένων

Με επίσημη επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, η Κυπριακή Δημοκρατία καταγγέλλει ως παράνομο το σχέδιο της Τουρκίας για την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου, ο οποίος θα συνδέει τις τουρκικές ακτές με το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.

Την επιστολή απέστειλε η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κύπρου στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβης Μαρία Μιχαήλ, έπειτα από την υπογραφή στις 10 Ιουλίου 2026 του λεγόμενου «μνημονίου συναντίληψης» μεταξύ της Άγκυρας και του ψευδοκράτους.

Η Λευκωσία χαρακτηρίζει το μνημόνιο άκυρο και χωρίς οποιαδήποτε νομική ισχύ, υπογραμμίζοντας ότι το ψευδοκράτος δεν διαθέτει διεθνή νομική προσωπικότητα και συνεπώς δεν μπορεί να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες ή να εγκρίνει έργα που επηρεάζουν το έδαφος, τα χωρικά ύδατα, την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Άρχισαν οι προκαταρκτικές εργασίες

Σύμφωνα με την καταγγελία, η Τουρκία έχει ήδη αρχίσει την προετοιμασία για την υλοποίηση του έργου. Στις 21 Ιουλίου εξέδωσε NAVTEX για δραστηριότητες των ερευνητικών σκαφών «Oruç Reis», «Denar Explorer», «Denar Pathfinder» και «Denar Surveyor».

Οι πρώτες έρευνες φέρονται να πραγματοποιούνται εντός των τουρκικών χωρικών υδάτων. Η Λευκωσία επισημαίνει, ωστόσο, ότι η ανάπτυξη των πλοίων επιβεβαιώνει την πρόθεση της Άγκυρας να προχωρήσει στην κατασκευή του αγωγού, παρά τις αντιδράσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ο αγωγός, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε το τουρκικό υπουργείο Ενέργειας, σχεδιάζεται να έχει μήκος περίπου 101 χιλιομέτρων και να συνδέει το Αναμούρ της νότιας Τουρκίας με το κατεχόμενο χωριό Τράπεζα, όπου βρίσκεται ο ηλεκτροπαραγωγός σταθμός του ψευδοκράτους.

Τα 97 χιλιόμετρα θα είναι υποθαλάσσια και τα υπόλοιπα τέσσερα χερσαία. Το έργο προβλέπει δύο αγωγούς διαμέτρου 22 ιντσών και σχεδιάζεται για μεταφορά φυσικού αερίου και προς τις δύο κατευθύνσεις.

Παραβίαση κυριαρχίας και Δικαίου της Θάλασσας

Η κυπριακή κυβέρνηση τονίζει ότι η κατασκευή και λειτουργία του αγωγού, όπως και κάθε συναφούς χερσαίας ή θαλάσσιας εγκατάστασης, επιχειρείται χωρίς την έγκριση και τη συγκατάθεσή της.

Κατά τη Λευκωσία, η διέλευση του έργου από τα χωρικά ύδατα, την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας συνιστά παραβίαση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, όπως αυτά καθορίζονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Στην επιστολή γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στα ψηφίσματα 541 του 1983 και 550 του 1984 του Συμβουλίου Ασφαλείας. Τα συγκεκριμένα ψηφίσματα χαρακτηρίζουν νομικά άκυρη την ανακήρυξη του ψευδοκράτους και καλούν όλα τα κράτη να μην το αναγνωρίσουν και να μην το διευκολύνουν.

Η Κυπριακή Δημοκρατία ζητά από τον Αντόνιο Γκουτέρες να μεταφέρει σαφές μήνυμα προς την Τουρκία, ώστε να σεβαστεί τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου, να εγκαταλείψει το σχέδιο του αγωγού και να τερματίσει κάθε σχετική δραστηριότητα.

Αγωγός διπλής κατεύθυνσης

Η Λευκωσία αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι ο αγωγός σχεδιάζεται για λειτουργία και προς τις δύο κατευθύνσεις. Ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ είχε δηλώσει κατά την υπογραφή του μνημονίου ότι μέσω του έργου θα μπορεί να μεταφέρεται φυσικό αέριο από την Τουρκία προς την Κύπρο, αλλά και από την Κύπρο προς την Τουρκία και στη συνέχεια προς την Ευρώπη.

Στην επιστολή της Κυπριακής Δημοκρατίας στον ΟΗΕ, εκφράζεται η εκτίμηση ότι η υποδομή μπορεί να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά για τη μεταφορά φυσικού αερίου από κοιτάσματα σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα.

Η αναφορά συνδέεται και με τις παράνομες γεωτρητικές και σεισμικές δραστηριότητες που πραγματοποίησε η Τουρκία στην κυπριακή ΑΟΖ κατά την περίοδο 2019 και 2020.

Μόνιμη σύνδεση με την Τουρκία

Η κυπριακή κυβέρνηση θεωρεί ότι ο αγωγός εντάσσεται στην πολιτική δημιουργίας μόνιμων υποδομών που συνδέουν τα κατεχόμενα με την Τουρκία. Είχε προηγηθεί η κατασκευή του υποθαλάσσιου αγωγού μεταφοράς νερού, ο οποίος λειτουργεί από το 2015.

Κατά τη Λευκωσία, τα έργα αυτά αυξάνουν την οικονομική και πολιτική εξάρτηση των κατεχομένων από την Άγκυρα και συμβάλλουν στην παγίωση του διαχωρισμού της Κύπρου.

Η καταγγελία γίνεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για το Κυπριακό, λίγες ημέρες πριν από τη συνάντηση του Κύπριου Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 26 Αυγούστου υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Στόχος της συνάντησης είναι η προετοιμασία νέας διευρυμένης διάσκεψης και η επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.

Η Μαρία Μιχαήλ ζητά η επιστολή να κυκλοφορήσει ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και να δημοσιευθεί από τη Διεύθυνση Υποθέσεων Ωκεανών και Δικαίου της Θάλασσας.

protothema.gr