New York Times: Το μυστικό σχέδιο ΗΠΑ και Ισραήλ για την αντικατάσταση των μουλάδων από τον Αχμαντινετζάντ-Ο βομβαρδισμός που το ανέτρεψε

Τον πρώην πρόεδρο του Ιράν, Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, φαίνεται, σύμφωνα με τους New York Times, ότι είχε στο μυαλό του ο Ντόναλντ Τραμπ όταν τις πρώτες ημέρες του πολέμου στη Μέση Ανατολή δήλωνε ότι θα ήταν καλύτερο αν «κάποιος από το εσωτερικό» του Ιράν αναλάμβανε τη διακυβέρνηση της χώρας.

Ωστόσο το σχέδιο αυτό, που, κατά το δημοσίευμα, είχε εκπονηθεί από τους Ισραηλινούς και για το οποίο ο Αχμαντινετζάντ είχε ενημερωθεί, γρήγορα πήγε στραβά, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.

Ο λόγος; Ένας βομβαρδισμός από το Ισραήλ την πρώτη ημέρα του πολέμου στο σπίτι του στην Τεχεράνη, το οποίο είχε σχεδιαστεί ώστε να τον απελευθερώσει από τον κατ’ οίκον περιορισμό που είχε επιβάλει το καθεστώς της Τεχεράνης στον πρώην πρόεδρο του Ιράν.

Ο Αχμαντινετζάντ επέζησε «αλλά μετά από αυτή την οριακή εμπειρία απογοητεύτηκε από το σχέδιο αλλαγής καθεστώτος», γράφουν οι ΝΥΤ, με τον ίδιο έκτοτε να μην έχει εμφανιστεί δημόσια και την σημερινή του τοποθεσία και κατάσταση να παραμένουν άγνωστες.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η επίθεση —που πραγματοποιήθηκε από την ισραηλινή πολεμική αεροπορία— είχε στόχο να σκοτώσει τους φρουρούς που τον επιτηρούσαν, στο πλαίσιο ενός σχεδίου απελευθέρωσής του από τον κατ’ οίκον περιορισμό.

Η επίθεση δεν προκάλεσε σημαντικές ζημιές στο σπίτι του, που βρισκόταν στο τέλος ενός αδιέξοδου δρόμου. Όμως το φυλάκιο ασφαλείας στην είσοδο του δρόμου χτυπήθηκε και δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι καταστράφηκε.

Τις επόμενες ημέρες, επίσημα πρακτορεία ειδήσεων διευκρίνισαν ότι είχε επιζήσει, αλλά ότι οι «σωματοφύλακές» του —στην πραγματικότητα μέλη των Φρουρών της Επανάστασης που και τον φρουρούσαν και τον κρατούσαν σε κατ’ οίκον περιορισμό— σκοτώθηκαν.

Άρθρο στο The Atlantic τον Μάρτιο, επικαλούμενο ανώνυμους συνεργάτες του, ανέφερε ότι ο πρώην πρόεδρος είχε απελευθερωθεί από τον κυβερνητικό περιορισμό μετά την επίθεση στο σπίτι του, περιγράφοντας την επιχείρηση ως «ουσιαστικά μια απόδραση από φυλακή».

Μετά από εκείνο το άρθρο, συνεργάτης του επιβεβαίωσε στους The New York Times ότι ο Αχμαντινετζάντ αντιλήφθηκε την επίθεση ως προσπάθεια απελευθέρωσής του. Ο ίδιος συνεργάτης είπε ότι οι Αμερικανοί τον έβλεπαν ως πρόσωπο ικανό να ηγηθεί του Ιράν και να διαχειριστεί «την πολιτική, κοινωνική και στρατιωτική κατάσταση της χώρας».

Το σκεπτικό του σχεδίου

Η επιχείρηση, η οποία μέχρι σήμερα παρέμενε άγνωστη αποτελούσε μέρος του σχεδίου του Ισραήλ για την ανατροπή της θεοκρατικής κυβέρνησης του Ιράν, αλλά στην πραγματικότητα τονίζει το πώς ο Τραμπ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου μπήκαν στον πόλεμο όχι μόνο υποτιμώντας το πόσο γρήγορα θα πετύχαιναν τους στόχους τους, αλλά και ποντάροντας σε κάποιο βαθμό σε ένα επικίνδυνο σχέδιο αλλαγής ηγεσίας στο Ιράν, το οποίο ακόμη και ορισμένοι συνεργάτες του προέδρου των ΗΠΑ θεωρούσαν απίθανο. Μερικοί Αμερικανοί αξιωματούχοι ήταν, κατά τους New York Times, ιδιαίτερα δύσπιστοι σχετικά με το κατά πόσο ήταν εφικτό να επανέλθει ο Αχμαντινετζάντ στην εξουσία.

Αμερικανοί αξιωματούχοι μιλούσαν κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου για σχέδια που είχαν αναπτυχθεί με το Ισραήλ ώστε να εντοπιστεί ένας πραγματιστής που θα μπορούσε να αναλάβει τη χώρα. Υποστήριζαν ότι υπήρχαν πληροφορίες πως ορισμένοι μέσα στο ιρανικό καθεστώς θα ήταν πρόθυμοι να συνεργαστούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμη κι αν αυτοί δεν μπορούσαν να χαρακτηριστούν «μετριοπαθείς».

Όπως θυμίζουν οι New York Times, ήταν η περίοδος που ο Τραμπ απολάμβανε την επιτυχία της επιχείρησης των αμερικανικών δυνάμεων για τη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλα, Νίκολας Μαδούρο, καθώς και την προθυμία του προσωρινού αντικαταστάτη του να συνεργαστεί με τον Λευκό Οίκο — ένα μοντέλο που ο Τραμπ φαινόταν να πιστεύει ότι θα μπορούσε να επαναληφθεί και αλλού.

Ασυνήθιστη επιλογή

Όπως παρατηρούν οι New York Times, «το να πει κανείς ότι ο κ. Αχμαντινετζάντ ήταν μια ασυνήθιστη επιλογή θα ήταν τεράστιος ευφημισμός. Αν και τα τελευταία χρόνια συγκρουόταν όλο και περισσότερο με τους ηγέτες του καθεστώτος των μουλάδων και τελούσε υπό στενή παρακολούθηση από τις ιρανικές αρχές, ήταν γνωστός κατά τη διάρκεια της προεδρίας του (2005–2013) για τις εκκλήσεις του να «σβηστεί το Ισραήλ από τον χάρτη». Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, σφοδρός επικριτής των Ηνωμένων Πολιτειών και γνωστός για τη βίαιη καταστολή της εσωτερικής αντιπολίτευσης στη χώρα του.

Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, ο Αχμαντινετζάντ είχε προχωρήσει, επίσης, σε ακραίες δηλώσεις όπως ότι «δεν υπάρχει ούτε ένας ομοφυλόφιλος στο Ιράν», είχε αρνηθεί το Ολοκαύτωμα ενώ είχε μιλήσει σε συνέδριο στην Τεχεράνη με τίτλο «Ένας κόσμος χωρίς Σιωνισμό».

Ήταν επίσης πρόεδρος σε μια περίοδο κατά την οποία το Ιράν επιτάχυνε τον εμπλουτισμό ουρανίου που θα μπορούσε μελλοντικά να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας, εφόσον αποφάσιζε να στρατιωτικοποιήσει το πρόγραμμά του.

Ωστόσο τα τελευταία χρόνια ο Αχμαντινετζάντ κατηγορούσε την ηγεσία του Ιράν για διαφθορά, με το καθεστώς της Τεχεράνης να τον αποκλείει από πολλές προεδρικές εκλογές, συνεργάτες του να συλλαμβάνονται και τις μετακινήσεις του να περιορίζονται όλο και περισσότερο στο σπίτι του στην περιοχή Ναρμάκ της ανατολικής πρωτεύουσας του Ιράν. Αν και ποτέ δεν έγινε ανοιχτά αντικαθεστωτικός, το καθεστώς άρχισε να τον αντιμετωπίζει ως δυνητικά αποσταθεροποιητικό παράγοντα.

Οι δηλώσεις για Τραμπ και τα ταξίδια στη Δύση

Σε συνέντευξή του στους New York Times το 2019, επαίνεσε τον Τραμπ και υποστήριξε μια προσέγγιση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.

«Ο κ. Τραμπ είναι άνθρωπος της δράσης», είχε πει. «Είναι επιχειρηματίας και άρα μπορεί να υπολογίζει το κόστος και το όφελος και να παίρνει αποφάσεις. Του λέμε: ας υπολογίσουμε το μακροπρόθεσμο κόστος και όφελος των δύο εθνών μας και ας μην είμαστε κοντόφθαλμοι.»

Άτομα κοντά στον Αχμαντινετζάντ έχουν κατηγορηθεί για υπερβολικά στενές σχέσεις με τη Δύση ή ακόμη και για κατασκοπεία υπέρ του Ισραήλ με τα ταξίδια που έκανε τα τελευταία χρόνια να ενισχύουν αυτές τις θεωρίες συνωμοσίας.

Το 2023 ταξίδεψε στη Γουατεμάλα και το 2024 και 2025 στην Ουγγαρία, δύο χώρες με στενούς δεσμούς με το Ισραήλ.

Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του στην Ουγγαρία, ο Αχμαντινετζάντ μίλησε σε πανεπιστήμιο που συνδέεται με τον Όρμπαν ενώ επέστρεψε στο Ιράν λίγες ημέρες πριν την επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Έκτοτε έχει διατηρήσει χαμηλό δημόσιο προφίλ έχοντας κάνει ελάχιστες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τη σιωπή του αυτή για τον πόλεμο με μια χώρα που επί χρόνια θεωρούσε τον κύριο εχθρό του Ιράν να σχολιάζεται έντονα στα ιρανικά social media.