Ο Τραμπ και η Γροιλανδία: Γιατί θέλει να την αποκτήσει και πώς σκοπεύει να το πετύχει

Μέχρι την επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα και την επιχείρηση σύλληψης του πρώην προέδρου της χώρας Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, όλοι σχεδόν πίστευαν ότι δεν πρέπει να παίρνουμε στα σοβαρά όσα έχει πει κατά καιρούς ο Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία. Έμοιαζαν άλλωστε -και είναι!- εξωφρενικά μέσα στα πλαίσια της διεθνούς πολιτικής και δη για το μέχρι τώρα εμπεδωμένο πλαίσιο σχέσεων των ΗΠΑ με τη Δανία και τους άλλους συμμάχους τους.

Τα πράγματα όμως έχουν πλέον αλλάξει και αυτό το έχουν καταλάβει όλοι. Κανείς δεν αμφιβάλλει πλέον ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θα διστάσει να προχωρήσει σε οποιαδήποτε ενέργεια θεωρήσει χρήσιμη για τα σχέδιά του, όσο ακραία κι αν φαίνονται αυτά στους συμμάχους και όσο μεγάλη μόχλευση κι αν επιφέρουν στις διεθνείς σχέσεις, άρα και ρίσκα στην διεθνή πολιτική της Ουάσιγκτον. Ωστόσο, εδώ υπάρχει μια υπερβολή ίσως. 

Ο Τραμπ φέρεται οριακά και συχνά εξτρεμιστικά σε σχέση με τις καθιερωμένες νόρμες της διεθνούς πολιτικής, όμως φαίνεται ότι προσπαθεί σε κάθε περίπτωση να μην αδιαφορεί για την αναλογικότητα και την δοκιμασία των υπαρχόντων δεσμών. Κοινώς, πιέζει τις διεθνείς σχέσεις για να λυγίσουν, δεν θέλει όμως να σπάσουν.

Η τακτική του εν προκειμένω είναι η άσκηση ενός σταθερού εκβιασμού: “θέλουμε τη Γροιλανδία, τη χρειαζόμαστε, και αν δεν την αποκτήσουμε με το καλό, θα την πάρουμε με κάθε μέσο”. Τι σημαίνει αυτό; Αφήνει τον καθένα να συμπληρώσει τα κενά με τη φαντασία του. Και έχει καταφέρει να τον θεωρούμε όλοι ικανό σχεδόν για τα πάντα, μας έχει πείσει ότι είναι τόσο απρόβλεπτος που πρέπει να περιμένουμε το χειρότερο. Ακόμα κι ο Ντόναλντ Τραμπ όμως δεν είναι τόσο τρελός, ώστε να διαλύσει με μια τέτοια κίνηση όσα έχει χτίσει η αμερικανική ισχύς επί ογδόντα χρόνια.

Τα επιχειρήματά του ωστόσο δεν είναι σοβαρά. Έχει δίκιο σε ένα πράγμα, οι Ρώσοι και οι Κινέζοι πολύ θέλουν να αποκτήσουν σοβαρές προσβάσεις στη Γροιλανδία, αυτό είναι αλήθεια. Εδώ και χρόνια εκτυλίσσεται ένας σιωπηλός και αργός, αλλά υπαρκτός αγώνας για διεύρυνση των πεδίων επιρροής των δυνάμεων στην Αρκτική. Επίσης, οι Αμερικανοί έχουν δίκιο ότι η Γροιλανδία έχει στο παρελθόν “παραχωρηθεί” στις ΗΠΑ ως χώρος ασφαλείας, δύο φορές στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και στη δεκαετία του ‘50, έναντι της γερμανικής και της σοβιετικής αντίστοιχα απειλής.

Τότε όμως δεν υπήρχε ή δεν λειτουργούσε πλήρως το ΝΑΤΟ. Η Γροιλανδία σήμερα προστατεύεται από το ΝΑΤΟ, συνεπώς κάθε επιβουλή της Ρωσίας ή της Κίνας απέναντί της συνιστά επίθεση κατά της συμμαχίας, άρα συνεπάγεται υποχρέωση των ΗΠΑ να την υπερασπιστούν. Όταν λοιπόν ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι αν δεν την πάρουν οι ΗΠΑ, θα την πάρουν οι ανταγωνιστές τους, ψεύδεται, καθώς οι ανταγωνιστές γνωρίζουν ότι ήδη η Γροιλανδία ανήκει στην νατοϊκή αμυντική ομπρέλα.

Μάθετε περισσότερα για τον ανταγωνισμό ΗΠΑ-Κίνας μέσα από τα podcast του Newshub

Τα λοιπά που λέει ο Αμερικανός πρόεδρος και κάποιοι στενοί του συνεργάτες, ότι σε μια τέτοια περίπτωση “θα έχουν γείτονες τους Ρώσους ή τους Κινέζους” είναι ασόβαρα κυριολεκτικά. Η Γροιλανδία δεν γειτνιάζει με τις ΗΠΑ, αλλά με τον Καναδά, ενώ οι ΗΠΑ γειτνιάζουν ήδη με τη Ρωσία, στην Αλάσκα. Όλη η ουσία για την εμμονή του Τραμπ να αποκτήσει την Γροιλανδία η Αμερική -και όχι απλώς να αυξήσει τη στρατιωτική της παρουσία εκεί, όπου έχει ήδη βάσεις- αφορά την δυνατότητα για αξιοποίηση όλων των φυσικών πόρων της περιοχής.

Η Γροιλανδία διαθέτει πλούσιους φυσικούς πόρους, αυτό είναι κάτι κοινώς παραδεκτό. Το γεγονός ότι δεν έχουν τύχει εκμετάλλευσης ως σήμερα οφείλεται στο ότι διαχρονικά υπήρξε εξαιρετικά δυσχερής και χρονοβόρα η χαρτογράφηση και έρευνα των γεωλογικών της δεδομένων από τους επιστήμονες, καθώς το 80% του εδάφους της καλύπτεται από παγετώνα. 

Ωστόσο είναι σαφές ότι διαθέτει κοιτάσματα υδρογονανθράκων (πετρελαίου και φυσικού αερίου), αλλά κυρίως διαθέτει κρίσιμα για τη σύγχρονη βιομηχανία μέταλλα και ορυκτά, όπως νικέλιο, χρυσό, χαλκό, ψευδάργυρο, αλλά και λίθιο και άλλες σπάνιες γαίες. Δεν χρειάζεται να θυμίσουμε τι ανταγωνισμός υπάρχει αυτή τη στιγμή μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας για τις σπάνιες γαίες… Αυτά θέλει να αποκτήσει ο Ντόναλντ Τραμπ και φυσικά δεν είναι καθόλου εύκολο να αποκτήσει πλήρη πρόσβαση σε αυτές τις ύλες απλά με μια αυξημένη στρατιωτική παρουσία στην περιοχή. Γι’ αυτό και επιμένει στην ανάγκη οι ΗΠΑ να κατέχουν ολοκληρωτικά τη Γροιλανδία, να την αποκτήσουν.

Δείτε τον επίσημο χάρτη γεωλογικών αποθεμάτων της Γροιλανδίας εδώ.

Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που οι Αμερικανοί σκέφτονται κάτι τέτοιο. Αντίθετα, η πρώτη φορά που η αμερικανική κυβέρνηση σκέφτηκε να αποκτήσει τη Γροιλανδία ήταν το 1867! Έκτοτε μάλιστα υπήρξαν κατ’ επανάληψη τέτοιες προτάσεις, ενώ το 1946 οι ΗΠΑ πρότειναν στη Δανία την εξαγορά της για κάτι πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια, κάτι που δεν προχώρησε βέβαια.

Αυτό στο οποίο ρεαλιστικά υπολογίζει ο Τραμπ είναι να ασκήσει τέτοια πίεση στη Δανία, ώστε στη συνέχεια να υπάρξει μια λεόντεια συμφωνία υπέρ των ΗΠΑ, που θα αφορά όχι την πλήρη προσάρτηση της Γροιλανδίας, αλλά την παραχώρησή της στις ΗΠΑ υπό μορφή ίσως ενοικίασης δικαιωμάτων για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, πιθανότατα με την πρόβλεψη για ένα τοπικό δημοψήφισμα στη συνέχεια για να καθορίσουν οι ίδιοι οι 56.000 κάτοικοι το μέλλον της χώρας.

Η τακτική του Τραμπ έχει ήδη επιτύχει μετρήσιμα αποτελέσματα. Όλοι πλέον θεωρούν ότι η Γροιλανδία είναι ζήτημα σοβαρού ενδιαφέροντος για την Ουάσιγκτον, αλλά και όλοι στοιχηματίζουν ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι διατεθειμένος να κάνει ακραία πράγματα για να την αποκτήσει. Και αυτό το πλαίσιο είναι ιδανικό για να επιτευχθεί μια συμφωνία “βελούδινης” εκχώρησης από τη Δανία, μια εκχώρηση που θα ντυθεί με κάποια προσχήματα και ένα νομικό κάλυμμα, αλλά όλοι θα ξέρουν περί τίνος πρόκειται.