Όσα έγιναν στις μαραθώνιες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν στο Πακιστάν: Οι «κόκκινες γραμμές», η αδιαφορία Τραμπ και η σιγή για τα Στενά του Ορμούζ

Εικοσιμία ώρες διήρκησαν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν – ΗΠΑ στο Πακιστάν, με φόντο τον τερματισμό του πολέμου που ήδη έχει κοστίσει τη ζωή σε χιλιάδες κόσμου. Η Τεχεράνη είχε δηλώσει από την πρώτη στιγμή πως «μπαίνει» στη φάση των συνομιλίων με δυσπιστία καθώς και οι δύο πλευρές είχαν ξεκαθαρίσει τις κόκκινες γραμμές τους. Εν τέλει, καμία χώρα δεν έκανε πίσω και έτσι, οι πρώτες συνομιλίες αποδείχθηκαν άκαρπες.

Λίγο πριν ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς αναχωρήσει από το Πακιστάν, ανακοίνωσε πως δεν «βγήκε λευκός καπνός» κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Τόνισε πως αυτή η εξέλιξη επηρεάζει περισσότερο το Ιράν παρά τις ΗΠΑ ενώ αναφέρθηκε και στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης – αφορμή του οποίου ξέσπασε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

«Θα επιστρέψουμε στις ΗΠΑ χωρίς να έχουμε κλείσει συμφωνία. Νομίζω πως είναι κακό νέο για το Ιράν περισσότερο απ’ ό,τι για τις ΗΠΑ», ανέφερε αρχικά προσθέτοντας πως οι ΗΠΑ παραχώρησαν την τελική και την καλύτερη τους προσφορά.

Ξεκαθάρισε μάλιστα πως το Ιράν δεν δεσμεύτηκε να εγκαταλείψει το πυρηνικό πρόγραμμά του, κάτι που απαιτεί τόσο ο Ντόναλντ Τραμπ όσο και ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου.

«Φεύγουμε αφού υποβάλαμε πολύ απλή πρόταση, προσέγγιση που αποτελεί την τελική μας πρόσφορά και την καλύτερη που μπορούσαμε να κάνουμε. Θα δούμε αν οι Ιρανοί θα επιλέξουν να αποδεχτούν τους όρους μας ή όχι», συμπλήρωσε ο Τζέι Ντι Βανς τονίζοντας πως «κάναμε πολύ σαφές ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές μας».

«Παράλογες οι απαιτήσεις τους»

Από την άλλη, η Τεχεράνη κατηγόρησε τις ΗΠΑ για «παράλογες απαιτήσεις» και επιβεβαίωσε τον τερματισμό των συνομιλιών. Λίγες ώρες μετά, ιρανικά μέσα μετέδωσαν πως το ιρανικό ΥΠΕΞ ανακοίνωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με Πακιστάν και γείτονες χώρες δεν πρόκειται να σταματήσουν.

Οι συνομιλίες των δυο χωρών, με μεσολάβηση του Πακιστάν, έγιναν σε επίπεδο άνευ προηγουμένου από την ισλαμική επανάσταση στο Ιράν, το 1979.

Μετά την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός για δυο εβδομάδες την Τετάρτη, σκοπό είχαν να εξευρεθεί συμφωνία για διαρκή ανακωχή.

Σχετικά με τις αποστολές, ο Τζέι Ντι Βανς συνοδεύτηκε από τον Στιβ Γουίτκοφ, ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου, και τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό και συνεργάτη του Ντόναλντ Τραμπ.

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ με τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ / Pakistan’s Prime Minister Office/Handout via REUTERS

Το Ιράν αντιπροσώπευσαν ιδίως ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, πολιτικός με επιρροή, κι ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Η αποστολή είχε κάπου 70 μέλη.

Προτού ανακοινωθεί η αποτυχία και ο τερματισμός των διαπραγματεύσεων, ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ τόνισε ότι οι συνομιλίες αφορούσαν «διάφορες συνιστώσες των βασικών ζητημάτων υπό διαπραγμάτευση, συμπεριλαμβανομένων των Στενών του Ορμούζ, του πυρηνικού προγράμματος, της άρσης των κυρώσεων και του οριστικού τέλους του πολέμου εναντίον του Ιράν και στην περιοχή».

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Βανς άφησε να εννοηθεί πως η Ουάσιγκτον θα δώσει κάποιο χρόνο στο Ιράν για να εξετάσει την «προσφορά» των ΗΠΑ.

Καμιά «επίσημη δέσμευση» του Ιράν

«Το γεγονός είναι απλά ότι χρειαζόμαστε επίσημη δέσμευση από την πλευρά τους ότι δεν θα επιδιώξουν να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα και δεν θα επιδιώξουν να προμηθευτούν τα μέσα που θα τους επέτρεπαν να κατασκευάσουν (πυρηνικά όπλα) γρήγορα», επέμεινε ο Τζέι Ντι Βανς.

«Το ερώτημα είναι απλό: θα δούμε επίσημη δέσμευση από πλευράς των Ιρανών ότι δεν θα αναπτύξουν πυρηνικά όπλα – όχι μόνο σήμερα, όχι μόνο τα επόμενα χρόνια, αλλά μακροπρόθεσμα; Δεν την έχουμε δει ακόμη. Ελπίζουμε να τη δούμε», επέμεινε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ.

Ο Τζέι Ντι Βανς έθεσε το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν στο επίκεντρο εξηγώντας γιατί απέτυχαν οι συνομιλίες, χωρίς να αναφερθεί στο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ στη συνέντευξη Τύπου.

Η θαλάσσια αρτηρία αυτή του Κόλπου, στρατηγικής σημασίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με υδρογονάνθρακες, είναι de facto κλειστή αφότου άρχισε ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος εναντίο του Ιράν, με σοβαρές αλυσιδωτές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία — ελλείψεις, αυξήσεις τιμών.

Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε χθες ότι δυο αντιτορπιλικά του μπήκαν στα Στενά για προπαρασκευαστικές επιχειρήσεις πριν από την άρση των θαλάσσιων ναρκών που έχουν ποντιστεί. «Σκουπίζουμε το στενό», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ απευθυνόμενος στον Τύπο.

Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, διεμήνυσαν πως θα αναλάβουν δράση με «σκληρότητα» εναντίον οποιουδήποτε πολεμικού πλοίου αποπειραθεί να διασχίσει τα Στενά.

«Το ίδιο μου κάνει», είτε κλειστεί είτε όχι συμφωνία με το Ιράν, δήλωσε παράλληλα στον Τύπο χθες ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ, ενώ ακόμη η διαπραγμάτευση βρισκόταν σε εξέλιξη στο Πακιστάν.

«Τους νικήσαμε στρατιωτικά» και ό,τι κι αν γίνει «οι ΗΠΑ έχουν νικήσει», συνέχισε.

Πάνω από 2.000 νεκροί στον Λίβανο

Σε έξι εβδομάδες, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο.

Αφού τέθηκε σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός, το Ισραήλ υποστήριξε ότι ο Λίβανος, όπου συνεχίζει τον πόλεμο εναντίον του σιιτικού κινήματος Χεζμπολάχ, προσκείμενου στην Τεχεράνη, δεν συμπεριλαμβανόταν στη συμφωνία.

Οι αρχές του Λιβάνου ανακοίνωσαν χθες πως πλέον καταμετρούν 2.020 νεκρούς και 6.436 τραυματίες αφότου ο πόλεμος εξαπλώθηκε στη χώρα τη 2η Μαρτίου.

Χθες, οι ισραηλινοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί στον νότιο Λίβανο σκότωσαν συνολικά 18 ανθρώπους, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας. Από την πλευρά του ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε χθες πως έπληξε τις τελευταίες 24 ώρες πάνω από «200 στόχους της Χεζμπολάχ».

Την Τετάρτη το Ισραήλ εξαπέλυσε στον Λίβανο τους πιο σφοδρούς και πολυαίμακτους βομβαρδισμούς αυτού του πολέμου, με 357 νεκρούς μέσα σε μερικές ώρες, κατά τον πιο πρόσφατο επίσημο απολογισμό.

Σύμφωνα με την προεδρία του Λιβάνου, θα διεξαχθούν συνομιλίες την Τρίτη στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ με το Ισραήλ. Η Χεζμπολάχ τις απέρριψε.

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου είπε χθες ότι σκοπός του είναι να εξασφαλίσει ειρήνη που θα διαρκέσει «για γενιές».