Ποιοι είναι οι στόχοι των Ουκρανών στον πόλεμο με τη Ρωσία

Έχουν περάσει περισσότερες από 100 ημέρες από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Οι μάχες μαίνονται, χιλιάδες άμαχοι και στρατιώτες έχουν χάσει τη ζωή τους. Η Ουκρανία αμύνεται σε αυτόν τον απρόκλητο πόλεμο και είναι αποφασισμένη να νικήσει. Αλλά τι σημαίνει νίκη; Ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται υπέρ του Κίεβου, σύμφωνα με Ουκρανούς μαχητές και διαπραγματευτές;

Από την προηγούμενη εβδομάδα, η Ρωσία κατέχει περίπου το 20% των ουκρανικών εδαφών. Σύμφωνα με το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, ο συνολικός αριθμός των νεκρών αμάχων από τις 25 Μαΐου ανέρχεται σε 3.998 – ανάμεσά τους 260 παιδιά. Άλλοι 4.693 άνθρωποι τραυματίστηκαν. Λαμβάνοντας υπόψη, όμως, ότι δεν υπάρχει πρόσβαση στη ρωσοκρατούμενη Μαριούπολη, τη Χερσώνα και άλλες πόλεις και χωριά στην ανατολική Ουκρανία, καθώς και τους ομαδικούς τάφους που ανακαλύφθηκαν στα ανακτηθέντα εδάφη, ο πραγματικός αριθμός των νεκρών είναι αναμφίβολα πολύ μεγαλύτερος.

Οι σοροί και οι φρικαλεότητες που αποκαλύφθηκαν στις πόλεις Μπούτσα, Ίρπιν, Χοστόμελ και αλλού, δείχνουν ότι ο ρωσικός στρατός χρησιμοποιεί συστηματικά τον βιασμό και τα βασανιστήρια ως όπλα πολέμου – για να τρομοκρατήσει και να επιβάλει την κυριαρχία του. Η δολοφονία αμάχων είναι συνήθης πρακτική των Ρώσων στρατιωτών στις κατεχόμενες περιοχές – όπως και οι απαγωγές και οι φυλακίσεις.

Η Μόσχα έχει μετακινήσει δια της βίας –από τις ανατολικές περιοχές της Ουκρανίας– περισσότερους από 1,2 εκατ. Ουκρανούς με προορισμό τη Ρωσία, περνώντας τους από στρατόπεδα "φιλτραρίσματος" και "απο-ουκρανοποίησης". Στη συνέχεια στέλνονται παρά τη θέλησή τους σε απομακρυσμένες περιοχές της Ρωσίας, όπως τα Ουράλια Όρη και η Άπω Ανατολή, συχνά χωρίς μέσα υποστήριξης, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να μετεγκατασταθούν, πόσο μάλλον να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.

Σύμφωνα με την Επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Ουκρανίας, Lyudmila Denysova, από τον Απρίλιο, περισσότερα από 121.000 παιδιά έχουν απελαθεί βιαίως στη Ρωσία. Στον αριθμό αυτό περιλαμβάνονται ορφανά παιδιά είτε και από τους δύο γονείς είτε από τον έναν. Οι εισαγγελείς στην Ουκρανία ερευνούν υποθέσεις εγκλημάτων πολέμου, επιδιώκοντας να στοιχειοθετήσουν την απαγγελία κατηγοριών για γενοκτονία, σύμφωνα με την ουκρανική Εισαγγελία.

Ενώ ο τερματισμός του πολέμου δια της διπλωματικής οδού παραμένει στο τραπέζι, για τους Ουκρανούς η νίκη σε αυτόν τον πόλεμο περιλαμβάνει σαφείς όρους: Η εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας πρέπει να αποκατασταθεί στα σύνορα του 2014 – που σημαίνει την αποχώρηση της Ρωσίας από την Κριμαία. Επίσης, η Ρωσία πρέπει να αποζημιώσει την Ουκρανία για τις καταστροφές που έχει προκαλέσει στις υποδομές της και για τις απώλειες ανθρώπινων ζωών. Τρίτον, να γίνει δίκη σε διεθνές δικαστήριο κατά των υπευθύνων για τις θηριωδίες και τα εγκλήματα πολέμου που έχουν διαπραχθεί στην Ουκρανία. Τέλος, πρέπει να ανοίξει ο δρόμος για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ. Δύση και άλλοι διεθνείς σύμμαχοι της Ουκρανίας δεν έχουν απολύτως ενιαία στάση ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης της Ρωσίας. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του πρόσφατου Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός ήταν εμφανές ότι οι περισσότεροι θεωρούν τη Μόσχα σοβαρή απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια, με τον πόλεμο στην Ουκρανία να είναι το κυρίαρχο θέμα συζήτησης σε πολλά πάνελ. 

Ουκρανοί μαχητές απευθύνθηκαν στους συμμετέχοντες στο Νταβός μέσω τηλεδιάσκεψης, ορισμένοι από αυτούς κυριολεκτικά από τα χαρακώματα (χάρη στη δωρεά των συστημάτων Starlink του Elon Musk στην Ουκρανία). Σε μια εκδήλωση που διοργάνωσε το Ukraine House –σε συνεργασία με το Ίδρυμα Victor Punchuk, το Western NIS Enterprise Fund και τη Horizon Capital– ο συγγραφέας Malcolm Nance, ο κινηματογραφιστής Oleg Sentsov, η Maryna Babchynitser από την Ουκρανική Εθνική Φρουρά και ο Ουκρανός βουλευτής Yehor Cherniev, παρουσίασαν τους στόχους της Ουκρανίας σε αυτό τον πόλεμο και για το τι αγωνίζεται ο ουκρανικός λαός. 

Malcolm Nance

[Συγγραφέας, πρώην αξιωματικός των Υπηρεσίας Πληροφοριών του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, αναλυτής του MSNBC - τώρα μέλος της Λεγεώνας των Ξένων στην Ουκρανία] 

"Όταν παρακολουθείς τις ειδήσεις, ξεχνάς ότι διεξάγεται ένας πραγματικός πόλεμος με ανθρώπους που σκοτώνονται κάθε μέρα. Εμείς (σ.σ.: η Λεγεώνα των Ξένων στην Ουκρανία) εκπροσωπούμε τη διεθνή συνιστώσα του πολέμου. Έχουμε αφιερώσει τις ζωές μας, έχουμε εγκαταλείψει τις καριέρες μας. Ήρθαμε εδώ επειδή έχουμε εμπειρία από μάχες και γιατί θέλουμε να βοηθήσουμε τον ουκρανικό λαό.

"Στις ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις και στη Λεγεώνα των Ξένων –όπου εκπροσωπούνται 52 κράτη– δεσμευόμαστε να ανακτήσουμε τα εδάφη που χάσαμε από τη Ρωσία. Αυτό που συνέβη εδώ είναι ανήθικο. Δεν γίνεται να συνεχιστεί και δεν μπορεί να μείνει ατιμώρητο. Οι ρωσικές δυνάμεις πρέπει να ηττηθούν.

"Η Ρωσία θα χάσει αυτόν τον πόλεμο. Δεν πρόκειται να επικρατήσει. Αν οι ουκρανικές δυνάμεις συνεχίσουν να προμηθεύονται τα οπλικά συστήματα που χρειάζονται –συστήματα πολλαπλών εκτοξεύσεων πυραύλων υψηλής κινητικότητας, Patriot, συστήματα αεράμυνας– η έκβαση του πολέμου θα είναι μονόδρομος: έως τον Σεπτέμβριο του 2022 ο ρωσικός στρατός θα έχει διαλυθεί. Η Μόσχα πρέπει να καταλάβει ότι η εισβολή στην Ουκρανία και η παραβίαση της κυριαρχίας της θα έχουν συνέπειες.

"Πρόκειται για έναν πόλεμο και για την επιβίωση αυτού του έθνους. Ποιος είναι ο φόρος αίματος που θα πληρώσουν τα παιδιά της Ουκρανίας για να πάρουμε αυτά (σ.σ.: όπλα) που χρειαζόμαστε; Ποιο θα είναι το κόστος; Πόσοι πολίτες πρέπει να πεθάνουν; Χίλιοι; Είκοσι χιλιάδες; Πρέπει να μάθουμε πόσοι άνθρωποι βρίσκονται σε ομαδικούς τάφους στη Μαριούπολη.

"Εδώ ο πόλεμος, η σύγκρουση των πολιτισμών, είναι μεταξύ ολοκληρωτισμού και δυνάμεων της δημοκρατίας. Η δημοκρατία βρίσκεται υπό πολιορκία στην Ουκρανία. Έχετε να κάνετε με έναν δικτάτορα σαν τον Χίτλερ. Ισοδύναμο με τον Στάλιν. Αν δεν κερδίσουμε αυτόν τον πόλεμο, αν χάσουμε, θα χάσετε κι εσείς. Θα υπάρξουν και άλλα κράτη που θα παραδοθούν στον ολοκληρωτισμό".

Oleg Sentsov

[Ουκρανός σκηνοθέτης, συγγραφέας και ακτιβιστής από την Κριμαία που φυλακίστηκε στη Ρωσία για πέντε χρόνια]

"Χρειαζόμαστε βαρύ οπλισμό, συστήματα βαρέως πυροβολικού, εκτοξευτές πολλαπλών πυραύλων – ένας σύγχρονος πόλεμος δεν διεξάγεται απλά στέλνοντας ανθρώπους στο μέτωπο χωρίς εξοπλισμό. Προσπαθούμε να πολεμήσουμε έξυπνα εξοικονομώντας τους πόρους μας εδώ.

"Τι είναι νίκη; Για μένα και για τα παιδιά που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του πολέμου είναι: Πρώτον, η ανακατάληψη όλων των εδαφών που έχουν περάσει στον έλεγχο της Μόσχας από το 2014 και μετά. Η επιστροφή της Ουκρανίας στα εδάφη που αναγνωρίζονται από τη διεθνή κοινότητα. Δεύτερον, η αποζημίωση όλων των δαπανών για τις ζημιές που προκλήθηκαν στις υποδομές της Ουκρανίας και για τις ανθρώπινες απώλειες. Τρίτον, μια δίκη τύπου Νυρεμβέργης κατά των σύγχρονων ναζί με επικεφαλής τον Πούτιν και των εγκληματιών πολέμου που ξεκίνησαν αυτόν τον πόλεμο και σκότωσαν χιλιάδες Ουκρανούς.

"Καταλαβαίνω ότι υπάρχει η "realpolitik" και κάποιοι πολιτικοί μπορεί να σκέφτονται διαφορετικά. Κάποιοι από τους συμμάχους μας έχουν διαφορετική άποψη και μας λένε εδώ και οκτώ χρόνια ότι πρέπει να διαπραγματευτούμε με τη Ρωσία. Ο Πούτιν δεν θέλει διαπραγματεύσεις, θέλει να μας καταστρέψει ως έθνος. Γι’ αυτό είναι θέμα επιβίωσης.

"Να σας δώσω ένα παράδειγμα: μετά τους 100 νεκρούς στην Πλατεία Ανεξαρτησίας τον Φεβρουάριο του 2014, ο Γιανουκόβιτς βγήκε εκτός νόμου και έδωσε εντολή να ανοίξουν πυρ οι αρχές κατά των διαδηλωτών. Την επόμενη μέρα υπήρξαν διαπραγματεύσεις με τους επικεφαλής του κινήματος του Μαϊντάν και υπήρξε συμφωνία στις 21 Φεβρουαρίου. Την έδειξαν στον ουκρανικό λαό και αυτός είπε ότι "δεν θα δεχθούμε αυτή τη συμφωνία". Δεν υπάρχουν συμφωνίες με δολοφόνους – ή πρέπει να φύγει (σ.σ.: ο Γιανουκόβιτς) ή θα συνεχίσουμε να πολεμάμε. Παραιτήθηκε και οι σύμμαχοι έπρεπε να αποδεχτούν την πραγματικότητα που υπαγόρευσε ο ουκρανικός λαός. Ζούμε σε μια νέα ουκρανική πραγματικότητα που επίσης υπαγορεύεται από τον ουκρανικό λαό. Θέλουμε μια ολοκληρωτική νίκη: την καταστροφή της Ρωσίας του Πούτιν και την επιστροφή της χώρας μας στα κανονικά της σύνορα".

Maryna Babchynitser

[Αξιωματικός της Ουκρανικής Εθνικής Φρουράς] 

"Όταν επιβεβαιώθηκε ότι είχε ξεκινήσει η ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας, η μικρή μου κόρη κοιμόταν. Άρχισα να μαζεύω τα ρούχα και τα πράγματα της. Είχαμε σχέδιο για το πώς θα απομακρύναμε την κόρη μου και τους γονείς μου από το Κίεβο.

"Αυτήν τη στιγμή, στην Ουκρανία, δεν υπάρχει ασφαλές μέρος. Δεν υπάρχει ασφαλής πόλη ή χωριό. Οι ρωσικοί πύραυλοι μπορούν να χτυπήσουν οπουδήποτε. Πώς πήρα την απόφαση να μείνω και να υπηρετήσω, αντί να φύγω με την κόρη μου; Δεν ήταν εύκολο. Αλλά ποιος θα το έκανε, αν δεν το κάναμε εμείς; Η Ουκρανία είναι η χώρα μας, η γη μας. Είναι η κληρονομιά για τα παιδιά μας.

"Όλοι θέλουμε τα παιδιά μας να ζήσουν στην Ουκρανία. Με ανεξαρτησία, ελευθερία και ασφάλεια. Πολλές πόλεις και χωριά έχουν εξαφανιστεί από τον χάρτη. Άλλες πόλεις έχουν ισοπεδωθεί από τους Ρώσους: Μποροντιάνκα, Μπούτσα, Μαριούπολη, Βαλναχάβα, Σεβεροντονέτσκ, Νοβοτόσκιβκα – όλες κατεστραμμένες.

"Κάθε μέρα ακούμε για υποκλοπές συνομιλιών των κατοίκων με τις οικογένειες και τους φίλους τους. Είναι απίστευτο πώς οι οικογένειες και οι φίλοι τους υποστηρίζουν τους Ρώσους στρατιώτες στις φρικαλεότητες που διαπράττουν: σκοτώνοντας και βασανίζοντας Ουκρανούς.

"Πρόκειται για γενοκτονία των Ουκρανών. Οι Ρώσοι σκοτώνουν αμάχους. Σκοτώνουν παιδιά, άνδρες, γυναίκες. Η βία τους είναι απάνθρωπη. Ένα κοριτσάκι εννέα μηνών βιάστηκε από Ρώσο στρατιώτη μπροστά στη μητέρα του. Ένα αγόρι ενός έτους βιάστηκε από δύο Ρώσους στρατιώτες. Πέθανε. Ένα δίχρονο κορίτσι βιάστηκε από Ρώσους στρατιώτες, επέζησε. Βλέπουμε τόσα πολλά εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία. Είναι απαράδεκτο.

"Έχουμε δει πτώματα γυναικών, ανδρών, μικρών παιδιών, με τα χέρια δεμένα πίσω από την πλάτη τους. Φανταστείτε το. Απλά φανταστείτε πόσο βίαιοι και σκληροί είναι. Όπου σταμάτησαν οι Ρώσοι, υπήρχε καταστροφή, υπήρχε ερήμωση. 440 παιδιά τραυματίστηκαν.

"Δεν θα το συγχωρήσουμε ποτέ όλο αυτό. Ούτε θα το ξεχάσουμε. Και το ίδιο ζητάμε από εσάς: Σας παρακαλούμε μην ξεχάσετε τι έχει συμβεί στην Ουκρανία. Η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο τον Πούτιν. Κάθε Ρώσος που –σιωπηρά ή ανοιχτά– υποστηρίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία, υποστηρίζει τη βία, τις θηριωδίες και αυτά τα απάνθρωπα εγκλήματα πολέμου. Εμείς δεν παραδίδουμε τη γη μας. Και ζητάμε από εσάς, τον κόσμο, σας παρακαλούμε: μην εγκαταλείψετε την Ουκρανία".

Yegor Cherniev

[Ουκρανός βουλευτής, πρόεδρος της ουκρανικής αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΝΑΤΟ και έφεδρος του Στρατού Ξηράς της Ουκρανίας]

"Οι Ρώσοι προσπαθούν να δημιουργήσουν έναν χερσαίο διάδρομο προς την Κριμαία, προσπαθούν να αρπάξουν όσο το δυνατόν περισσότερα εδάφη. Οι σφοδροί βομβαρδισμοί και οι μάχες συνεχίζονται κοντά στις περιοχές του Ντονέτσκ, του Λουχάνσκ, του Χάρκοβο και της Ζαπορίζια. Οι ακτές της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα και στην Αζοφική Θάλασσα παραμένουν αποκλεισμένες. Ο ρωσικός στρατός συνεχίζει τα χτυπά τις στρατιωτικές και πολιτικές υποδομές της Ουκρανίας. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ρωσία θέλει να βάλει τέλος σε αυτό τον πόλεμο.

"Γι’ αυτό και πρέπει να κερδίσουμε τον πόλεμο. Για να το πετύχουμε, όμως, χρειαζόμαστε περισσότερα βαρέα όπλα –σύγχρονα όπλα, σύμφωνα με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ–, για να απελευθερώσουμε τα κατεχόμενα από τη Ρωσία εδάφη μας. Όσο πιο γρήγορα τα λάβουμε, τόσο πιο γρήγορα θα τελειώσει ο πόλεμος και τόσο λιγότερες απώλειες θα έχουμε.

"Ναι, παραμένουμε ανοιχτοί στο ενδεχόμενο ουσιαστικών διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία, αλλά με βάση την πλήρη αποκατάσταση της εδαφικής μας ακεραιότητας και την οικονομική ανάκαμψη της Ουκρανίας. Φυσικά, το Κρεμλίνο έχει τις δικές του βλέψεις από αυτήν τη διαπραγμάτευση. Την περασμένη εβδομάδα είδαμε πολύ περίεργες ενέργειες από πολιτικούς που κάποτε τους θεωρούσαμε αξιοσέβαστους, καθώς και από δημοσιογράφους και άλλα δημόσια πρόσωπα, που υποστήριξαν ότι ο Πούτιν πρέπει να σώσει το κύρος του και ότι εμείς πρέπει να μπούμε σε διαπραγματεύσεις με τους όρους του Ρώσου προέδρου. Δεν θα υποκύψουμε σε καμία πίεση.

"Αυτός ο πόλεμος δεν είναι απλά μια σύρραξη μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας – είναι ένας πόλεμος ανάμεσα στον δημοκρατικό και στον απολυταρχικό κόσμο. Το παράδοξο είναι ότι η Δύση συνέβαλε στη δημιουργία του τέρατος που λέγεται Ρωσική Ομοσπονδία – λόγω της παγκοσμιοποίησης, λόγω των διασυνδέσεών του με τη Μόσχα. Οι χώρες που δεν συμμερίζονται τις δημοκρατικές αξίες και δρουν ενάντια στις αξίες του ελεύθερου κόσμου, δεν μπορούν να συμμετέχουν στην παγκοσμιοποίηση και να απολαμβάνουν τα οφέλη της. Η παγκοσμιοποίηση πρέπει να στέκεται σε δύο "πόδια": στην ανοιχτή οικονομία και στις δημοκρατικές αξίες. Αν χάσει ένα από τα δύο πόδια, η παγκοσμιοποίηση –αργά ή γρήγορα– θα καταρρεύσει.

"Το βλέπετε αυτό σήμερα στην Ουκρανία. 90 εκατομμύρια τόνοι αγροτικών προϊόντων έχουν μπλοκαριστεί στην Ουκρανία λόγω της ρωσικής εισβολής. Τετρακόσια εκατομμύρια ζωές στη Βόρεια Αφρική, στη Μέση Ανατολή και στην Ασία κινδυνεύουν λόγω μιας επικείμενης επισιτιστικής κρίσης. Χρειάζεται άλλη απόδειξη για να δεχθούμε ότι οι θιασώτες του απολυταρχισμού εχθρεύονται την παγκοσμιοποίηση; Θα πρέπει να εξοστρακιστούν από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, από την Παγκόσμια Τράπεζα, από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και άλλους φορείς. Κανένας εμπορικός κανόνας δεν μπορεί να εφαρμόζεται γι’ αυτούς.

"Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε συζήτηση για να σωθεί το κύρος του Πούτιν, για έναρξη διαπραγματεύσεων με τον δικτάτορα Πούτιν ή για επιστροφή στην "κανονικότητα των εμπορικών συναλλαγών", απλώς θα παρατείνει τα προβλήματα με τη Ρωσία. Η διεθνής κοινότητα πρέπει να σταματήσει να αγοράζει τα εμπορεύματα της Ρωσίας – συγκεκριμένα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Τα "παγωμένα" περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας στο εξωτερικό πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως αποζημιώσεις προς την Ουκρανία. Εντέλει, η Ρωσία πρέπει να αναγνωριστεί ως κράτος-χορηγός της τρομοκρατίας.

"Μετά από αυτό τον πόλεμο, πρέπει να γίνουμε μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να προστατευτούμε από τον επιθετικό γείτονα. Ξέρουμε ότι, αν η Ρωσία ηττηθεί τώρα, θα συσσωρεύσει και άλλες δυνάμεις, νέες δυνάμεις, και θα εισβάλει και πάλι στην Ουκρανία. Γιατί είναι η Ρωσία, γιατί είναι ένας επιθετικός γείτονας. Έχουμε περίπου 400 χρόνια ιστορίας πολέμων μαζί της.

Για τα πυρηνικά όπλα:

"Κανείς δεν μπορεί να ξέρει πώς σκέφτεται ένας παρανοϊκός δικτάτορας, όπως ο Πούτιν. (σ.σ.: Η χρήση πυρηνικών) αντιλαμβανόμαστε πως θα ήταν μια νέα κανονικότητα στο πλαίσιο των εχθροπραξιών. Προς το παρόν ο Πούτιν έχει συμμάχους – όπως η Κίνα και η Ινδία. Μετά από ενδεχόμενη χρήση πυρηνικών όπλων, θα είναι μόνος του εναντίον της Δύσης και εναντίον της Κίνας. Νομίζω ότι δεν θα πατήσει το κόκκινο κουμπί".

Forbes