Πώς θα γίνει η «Επιχείρηση Ελευθερία» που ανακοίνωσε ο Τραμπ-Οι προκλήσεις

Μπορεί ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να ανακοίνωσε την «επιχείρηση Ελευθερία» για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, αναπτύσσοντας ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αμερικανικά πολεμικά θα συνοδεύουν τα εμπορικά πλοία κατά τη διέλευσή τους.  

Όπως αποκαλύπτουν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Axios, πλοία του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ θα βρίσκονται «στην περιοχή», σε περίπτωση που χρειαστεί να αποτρέψουν τον στρατό του Ιράν από το να επιτεθεί σε εμπορικά πλοία που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ.

Οι ίδιοι κύκλοι δήλωσαν ότι το ναυτικό των ΗΠΑ πρόκειται να παρέχει στα εμπορικά πλοία πληροφορίες σχετικά με τις καλύτερες διαδρομές ασφαλούς διέλευσης στα στενά, ειδικά όσον αφορά τη χρήση αυτών που δεν έχουν ναρκοθετηθεί από τον ιρανικό στρατό.

Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), η στρατιωτική υποστήριξη της επιχείρησης, την οποία ο Τραμπ χαρακτήρισε ανθρωπιστική, θα περιλαμβάνει αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων, περισσότερα από 100 αεροσκάφη ξηράς και θαλάσσης και περίπου 15.000 στρατιωτικούς.

Οι προκλήσεις

Ουσιαστικά, πρόκειται για μία ακόμα προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου να δοκιμάσει τα όρια του ιρανικού καθεστώτος, αφού πρώτα επέβαλε τον ναυτικό αποκλεισμό.

Το ίδιο ισχύει και για την Τεχεράνη, η οποία με την απόφασή της να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, προκαλεί παγκόσμιες αναταράξεις στον ενεργειακό τομέα, αλλά και ταυτόχρονα δοκιμάζει τις αντοχές και τις προθέσεις των ΗΠΑ, την ώρα που η οικονομική κατάσταση εντός του Ιράν επιδεινώνεται μέρα με την ημέρα.

Το Ιράν τονίζει ότι οποιαδήποτε αμερικανική παρέμβαση θα αποτελεί παραβίαση της εκεχειρίας και θα έχει την κατάλληλη απάντηση. Τα όπλα που έχει στη διάθεσή του - drones, ναυτικές νάρκες και σμήνη μικρών σκαφών - προκαλούν ανησυχία παρά το γεγονός ότι δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την υπεροπλία των ΗΠΑ.

Η Ουάσινγκτον διατηρεί την ικανότητα να «καθαρίζει» νάρκες, να συνοδεύει πλοία και να καταστέλλει τα ιρανικά ναυτικά περιουσιακά στοιχεία, χρησιμοποιώντας πεζοναύτες και δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων. Ωστόσο, αυτή δεν είναι μια επιλογή χωρίς κόστος.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανησυχεί, δικαιολογημένα, ότι οι αμερικανικές απώλειες σε τέτοιες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να αποδειχθούν πολιτική καταστροφή για τον ίδιο.

Η ιρανική ηγεσία -ιδίως εντός του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC)- φαίνεται να πιστεύει, ότι μπορεί να αντέξει την οικονομική και στρατιωτική πίεση για μεγαλύτερο διάστημα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το Ισραήλ

Η σύγκρουση, εξάλλου, απέδειξε την ικανότητα του Ιράν να απειλήσει τα Στενά του Ορμούζ. Πριν από τον πόλεμο, αυτή η ικανότητα ήταν απλά μια απειλή. Τώρα αποτελεί τον καλύτερο μοχλό του Ιράν για να πιέσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στις διαπραγματεύσεις. Για το ιρανικό καθεστώς, η σύγκρουση είναι υπαρξιακή, ενώ για τους περισσότερους Αμερικανούς, είναι καλύτερο να τελειώσει και να ξεχαστεί, με την ελπίδα ότι οι τιμές στο πρατήριο καυσίμων θα πέσουν σύντομα.

Μία άλλη παράμετρος στην εξίσωση είναι και οι αποκλίσεις που υπάρχουν στις προτεραιότητες των ΗΠΑ και του Ισραήλ, επηρεάζοντας τις εξελίξεις. Ενώ και οι δύο χώρες μοιράζονται έναν βασικό στόχο, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, οι αντιλήψεις τους για την απειλή διαφέρουν σημαντικά.

Για το Ισραήλ, οι δυνατότητες του Ιράν -ιδίως οι βαλλιστικοί πύραυλοι μεσαίου βεληνεκούς και το δίκτυο πληρεξουσίων του- αποτελούν υπαρξιακά ζητήματα. Οι συνεχείς ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου ενισχύουν αυτήν την αντίληψη.

Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δώσει μεγαλύτερη έμφαση στις περιφερειακές στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των ναυτικών δυνάμεών του, της ικανότητάς του να απειλεί τα Στενά του Ορμούζ και των πυραύλων μικρού βεληνεκούς που στοχεύουν τους εταίρους του στον Κόλπο.

Μια συμφωνία που ικανοποιεί την Ουάσινγκτον αντιμετωπίζοντας τις θαλάσσιες απειλές και το θέμα των πυρηνικών μπορεί να μην ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του Ισραήλ, εάν αφήσει άθικτο το πυραυλικό οπλοστάσιο και τα δίκτυα πληρεξουσίων του Ιράν.

Ο ρόλος της Κίνας

Σημαντικός είναι και ο ρόλος της Κίνας. Ως σημαντικός αγοραστής ιρανικού πετρελαίου το Πεκίνο έχει την ικανότητα να μετριάσει την οικονομική πίεση που επιβάλλεται από τις κυρώσεις των ΗΠΑ.

Γι' αυτό και έχει ιδιαίτερη αξία το επικείμενο ταξίδι του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο στα μέσα Μαΐου, οπότε οι δύο πλευρές θα έχουν την ευκαιρία να δουν που συμπλέουν και που όχι με το θέμα του Ιράν να περιλαμβάνονται με βεβαιότητα στην ατζέντα.