Πρόοδος στις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν: Οδικός χάρτης 60 ημερών-Συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ

Με συμφωνία για οδικό χάρτη 60 ημερών προς μια τελική διευθέτηση και τη δημιουργία νέων μηχανισμών εποπτείας ολοκληρώθηκε τα ξημερώματα της Δευτέρας ο πρώτος γύρος των επαφών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στην Ελβετία. Παρά την ένταση που προκάλεσαν οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ και τις προσωρινές εμπλοκές κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, οι δύο πλευρές έκαναν λόγο για ουσιαστική πρόοδο σε κρίσιμα ζητήματα.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκάι ανακοίνωσε, σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim, ότι το έργο των διαπραγματευτικών αντιπροσωπειών ολοκληρώθηκε και ότι πλέον τη σκυτάλη αναλαμβάνουν οι τεχνικές ομάδες, οι οποίες θα συνεχίσουν τις επαφές καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας στην Ελβετία.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι σημειώθηκε «καλή πρόοδος» όσον αφορά την εφαρμογή των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει οι δύο πλευρές και επιβεβαίωσε ότι συμφωνήθηκε η δημιουργία μηχανισμού που θα διασφαλίζει την ασφαλή διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, υποστήριξε ότι η διαμεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ έχει οδηγήσει σε «σημαντική πρόοδο» στις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου στον Λίβανο.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας ανέφερε ότι στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων προβλέπεται η άρση περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, καθώς και η αποδέσμευση μέρους παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.

Ο Αραγτσί υποστήριξε επίσης ότι δρομολογείται ένα σημαντικό πρόγραμμα ανοικοδόμησης και οικονομικής ανάπτυξης για το Ιράν, κάνοντας λόγο για την «πρώτη πραγματική δοκιμή» μιας διαδικασίας αποκλιμάκωσης στην περιοχή.

Στο τραπέζι κυρώσεις, πετρέλαιο και δεσμευμένα κεφάλαια

Σύμφωνα με τον Μπαγκάι, οι επαφές επικεντρώθηκαν στα εναπομείναντα ζητήματα που απαιτούνται για να ξεκινήσει η τελική φάση των διαπραγματεύσεων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό και η χορήγηση εξαιρέσεων από τις κυρώσεις που περιορίζουν τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.

Νωρίτερα, ο Χουσεΐν Γκουρμπανζάντε, μέλος της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, είχε δηλώσει στην κρατική τηλεόραση ότι οι δύο πλευρές συζήτησαν συγκεκριμένες διαδικασίες για την απελευθέρωση των δεσμευμένων κεφαλαίων, καθώς και το τελικό σχέδιο πρότασης για την προσωρινή άρση περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου και παραγώγων.

Οδικός χάρτης για τελική συμφωνία

Το Κατάρ και το Πακιστάν, που διαμεσολαβούν στις επαφές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, ανακοίνωσαν ότι οι συνομιλίες διεξήχθησαν σε «θετικό και εποικοδομητικό κλίμα» και ότι καταγράφηκε «ενθαρρυντική πρόοδος».

Στην κοινή τους ανακοίνωση γνωστοποίησαν ότι συμφωνήθηκε η σύσταση Ανώτατης Επιτροπής, η οποία θα έχει την πολιτική εποπτεία της διαδικασίας.

Οι επικεφαλής διαπραγματευτές θα ενημερώνουν τακτικά την επιτροπή, ενώ θα λειτουργήσουν ειδικές ομάδες εργασίας για το πυρηνικό πρόγραμμα, τις κυρώσεις, καθώς και για την παρακολούθηση και επίλυση διαφορών που θα προκύπτουν κατά την εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης.

Οι μεσολαβητές αποκάλυψαν επίσης ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε οδικό χάρτη με στόχο την επίτευξη τελικής συμφωνίας μέσα στις επόμενες 60 ημέρες.

Νέος μηχανισμός για τον Λίβανο

Ένα ακόμη σημαντικό αποτέλεσμα των επαφών ήταν η συμφωνία για τη δημιουργία ειδικού μηχανισμού αποκλιμάκωσης με τη συμμετοχή του Λιβάνου και υπό τη διευκόλυνση του Κατάρ και του Πακιστάν.

Στόχος είναι η παρακολούθηση της κατάστασης ασφαλείας και η διασφάλιση του τερματισμού των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο, όπου οι συγκρούσεις μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ συνεχίζονται παρά τις συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός.

Οι απειλές Τραμπ και η αντίδραση της Τεχεράνης

Οι διαπραγματεύσεις σημαδεύτηκαν από νέα ένταση όταν ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να «καταλάβουν» τα Στενά του Ορμούζ αν δεν επιτευχθεί συμφωνία.

«Μπορεί να καταλάβουμε τα Στενά, αν χρειαστεί. Αν δεν καταλήξουν σε συμφωνία, θα εισπράξουμε διόδια», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Κατά την ίδια συνέντευξη, προειδοποίησε ότι οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί θα μπορούσαν να επαναληφθούν και διαμήνυσε προς την ιρανική πλευρά ότι το κλείσιμο της στρατηγικής θαλάσσιας οδού θα είχε σοβαρές συνέπειες.

Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν έντονη αντίδραση από τον επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο οποίος κάλεσε την Ουάσιγκτον «να μετρά τα λόγια της» και προειδοποίησε ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις είναι έτοιμες να απαντήσουν.

Προσωρινή εμπλοκή αλλά όχι κατάρρευση των συνομιλιών

Κατά τη διάρκεια των επαφών, η ιρανική αντιπροσωπεία αποχώρησε προσωρινά από τον χώρο των διαπραγματεύσεων, με το πρακτορείο Irna να αποδίδει την κίνηση στις δηλώσεις και τις αναρτήσεις του Τραμπ.

Παρά το επεισόδιο, πηγές της Τεχεράνης ξεκαθάρισαν ότι η διαδικασία δεν τερματίστηκε, αλλά απλώς διακόπηκε προσωρινά.

Η κρατική τηλεόραση του Ιράν υποστήριξε επίσης ότι στον πρώτο γύρο δεν συζητήθηκε το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά η εφαρμογή του μνημονίου που υπεγράφη την περασμένη εβδομάδα, η κατάσταση στον Λίβανο και οικονομικά ζητήματα.

Οι δηλώσεις Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ επηρέασαν άμεσα τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Η τιμή του πετρελαίου Brent ενισχύθηκε κατά 1,35%, φτάνοντας στα 81,66 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό κατέγραψε άνοδο 2,4%, στα 77,66 δολάρια.

Οι επενδυτές ανησυχούν ότι οποιαδήποτε εμπλοκή στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, θα μπορούσε να προκαλέσει νέα αναταραχή στις αγορές.

Αισιοδοξία από τον Βανς

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς χαρακτήρισε τις επαφές «ιστορικές» και δήλωσε ότι μπορεί να αποτελέσουν την αφετηρία μιας νέας σχέσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Παράλληλα, έκανε λόγο για «αξιόλογη πρόοδο» στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης στον Λίβανο, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η διαδικασία θα οδηγήσει σε μια ευρύτερη συμφωνία για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.