Σχέδιο τριών σταδίων μελετούν ΗΠΑ και Ιράν: Προσωρινή συμφωνία για παύση του πολέμου και 30ημερες διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά

ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται να πλησιάζουν σε μια περιορισμένη και προσωρινή συμφωνία για την αναστολή του πολέμου, σύμφωνα με πηγές και αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters, με τις δύο πλευρές να επεξεργάζονται ένα σχέδιο-πλαίσιο που θα σταματήσει τις εχθροπραξίες χωρίς όμως να επιλύει τα πιο κρίσιμα ζητήματα.

Το υπό διαμόρφωση σχέδιο βασίζεται σε ένα σύντομο μνημόνιο κατανόησης και όχι σε μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία, γεγονός που αντανακλά τις βαθιές διαφωνίες ανάμεσα στις δύο πλευρές και δείχνει ότι οποιαδήποτε συμφωνία σε αυτό το στάδιο θα αποτελεί μεταβατική λύση.

Η προοπτική, πάντως, ακόμη και μιας περιορισμένης συμφωνίας έχει ήδη επηρεάσει τις διεθνείς αγορές. Οι ασιατικές μετοχές κινήθηκαν κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα την Πέμπτη, ενώ οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν σημαντικά λόγω των εκτιμήσεων ότι ενδέχεται να αποκατασταθεί η ομαλή ροή εφοδιασμού μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Τα τρία στάδια της συμφωνίας

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη έχουν περιορίσει τις φιλοδοξίες τους για μια συνολική διευθέτηση, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες, κυρίως γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και τη διάρκεια παύσης των πυρηνικών δραστηριοτήτων του Ιράν.

Αντί μιας οριστικής συμφωνίας, οι δύο πλευρές εργάζονται για μια προσωρινή ρύθμιση που θα αποτρέψει την επανέναρξη των συγκρούσεων και θα σταθεροποιήσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Ανώτερος Πακιστανός αξιωματούχος, ο οποίος συμμετέχει στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες, δήλωσε στο Reuters: «Προτεραιότητά μας είναι να ανακοινωθεί μόνιμο τέλος του πολέμου και τα υπόλοιπα ζητήματα να συζητηθούν όταν οι δύο πλευρές επιστρέψουν σε απευθείας συνομιλίες».

Το προτεινόμενο πλαίσιο προβλέπει τρία στάδια:

- επίσημο τερματισμό του πολέμου,
- επίλυση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ και
- ένα παράθυρο 30 ημερών για διαπραγματεύσεις σχετικά με μια ευρύτερη συμφωνία.

Πηγές που έχουν γνώση της διαμεσολάβησης ανέφεραν ότι το μονοσέλιδο μνημόνιο για τον τερματισμό της σύγκρουσης βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωση, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά μεταξύ των δύο πλευρών.

Αισιοδοξία από τον Τραμπ, επιφυλακτικότητα από την Τεχεράνη

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την πορεία των συνομιλιών. «Θέλουν να κάνουν συμφωνία… είναι πολύ πιθανό», δήλωσε στους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο την Τετάρτη, προσθέτοντας αργότερα ότι «όλα θα τελειώσουν γρήγορα».

Ωστόσο, το προτεινόμενο σχέδιο αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα, όπως οι βασικές αμερικανικές απαιτήσεις για πλήρη αναστολή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Από την ιρανική πλευρά, οι αντιδράσεις ήταν πιο επιφυλακτικές. Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι η Τεχεράνη θα απαντήσει «εν ευθέτω χρόνω» (εκτιμάται πως αυτό θα γίνει μέσα στην ημέρα), ενώ ο βουλευτής Εμπραχίμ Ρεζάι χαρακτήρισε την πρόταση «περισσότερο αμερικανική λίστα επιθυμιών παρά πραγματικότητα».

Παράλληλα, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ χλεύασε τις πληροφορίες περί επικείμενης συμφωνίας, γράφοντας στα κοινωνικά δίκτυα ότι «η επιχείρηση “Trust Me Bro” απέτυχε», παρουσιάζοντας τις διαρροές ως επικοινωνιακή προσπάθεια της Ουάσιγκτον μετά την αποτυχία επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.

Πτώση στο πετρέλαιο και άνοδος στις αγορές
Οι πληροφορίες περί πιθανής συμφωνίας οδήγησαν τις διεθνείς τιμές πετρελαίου σε χαμηλό δύο εβδομάδων την Τετάρτη. Το Brent υποχώρησε περίπου 11%, φτάνοντας κοντά στα 98 δολάρια το βαρέλι πριν ανακάμψει πάνω από τα 100 δολάρια και σταθεροποιηθεί κοντά στα 99 δολάρια την Πέμπτη.

Ταυτόχρονα, οι διεθνείς αγορές μετοχών κατέγραψαν σημαντικά κέρδη, ενώ οι αποδόσεις των ομολόγων μειώθηκαν λόγω της αισιοδοξίας ότι η σύγκρουση που επηρέασε τις ενεργειακές ροές μπορεί να αποκλιμακωθεί.

Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας
Στο μεταξύ, ο Τραμπ ανέστειλε την Τρίτη τη ναυτική επιχείρηση δύο ημερών που είχε στόχο το άνοιγμα των αποκλεισμένων Στενών του Ορμούζ, επικαλούμενος πρόοδο στις συνομιλίες.

Το NBC News, επικαλούμενο δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, ανέφερε ότι ο Τραμπ έλαβε την απόφαση αφού η Σαουδική Αραβία μπλόκαρε τη δυνατότητα των αμερικανικών δυνάμεων να χρησιμοποιούν σαουδαραβική στρατιωτική βάση για την επιχείρηση.

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, Σαουδάραβες αξιωματούχοι αιφνιδιάστηκαν και εξοργίστηκαν από την ανακοίνωση του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα συνοδεύουν εμπορικά πλοία στα Στενά, με αποτέλεσμα να ενημερώσουν την Ουάσιγκτον ότι δεν θα επιτρέψουν τη χρήση σαουδαραβικών βάσεων ή εναέριου χώρου για στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ο Λευκός Οίκος δεν σχολίασε άμεσα τις πληροφορίες αυτές.

Τα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά

Ακόμη κι αν επιτευχθεί συμφωνία, βασικές διαφωνίες παραμένουν άλυτες.

Πηγή που έχει γνώση των διαπραγματεύσεων ανέφερε ότι τις αμερικανικές συνομιλίες χειρίζονται ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ.

Εφόσον υπάρξει συμφωνία επί του προκαταρκτικού σχεδίου, θα ξεκινήσει μια 30ημερη περίοδος εντατικών διαπραγματεύσεων για την επίτευξη πλήρους συμφωνίας.

Το προσωρινό μνημόνιο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν περιλαμβάνει αρκετές από τις πάγιες αμερικανικές απαιτήσεις που η Τεχεράνη έχει απορρίψει, όπως περιορισμούς στο ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα και τον τερματισμό της στήριξης προς φιλοϊρανικές ένοπλες οργανώσεις στη Μέση Ανατολή.

Παράλληλα, δεν γίνεται σαφής αναφορά στα υπάρχοντα αποθέματα του Ιράν, που υπολογίζονται σε περισσότερα από 400 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου, ένα από τα βασικά ζητήματα ανησυχίας για την Ουάσιγκτον.

Πηγή:protothema.gr