The Guardian: Ο Τραμπ επισκέπτεται σε λίγες ημέρες την Κίνα με το Πεκίνο να κρατά όλα τα ατού

Σαν ανεξέλεγκτος οδοστρωτήρας ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διαλύει τη διεθνή τάξη χωρίς να σκεφτεί πολύ τις συνέπειες. Χωρίς συνεκτικές στρατηγικές, λειτουργικά σχέδια ή συνεπείς στόχους, μετακινείται ακανόνιστα από μια περίπλοκη γεωπολιτική κατάσταση σε άλλη, αφήνοντας στο πέρασμά του δυστυχία, σύγχυση και ερείπια. Συνήθως, διεκδικεί μια νίκη που όμως είναι ψεύτικη, απαιτεί από άλλους να επισκευάσουν τη ζημιά και να επωμιστούν το λογαριασμό, και στη συνέχεια αναζητά κάτι νέο να διαλύσει.

Ο ηγέτης των ΗΠΑ θα έχει να αντιμετωπίσει ένα ακόμη διεθνές ναρκοπέδιο αυτή την εβδομάδα – την έντονη αντιπαράθεση μεταξύ Κίνας και Ταϊβάν – όταν ταξιδέψει στο Πεκίνο για μια διήμερη σύνοδο κορυφής στις 14 και 15 Μαΐου με τον Κινέζο ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ.

Μετά από μια σειρά αποτυχιών στην Ουκρανία, τη Γάζα, τη Γροιλανδία και τώρα το Ιράν και τον Λίβανο, ο Τραμπ λαχταρά μια διπλωματική επιτυχία για να επιδείξει στο εσωτερικό της χώρας του. Χρειάζεται την υπόσχεση του Σι ότι δεν θα εξοπλίσει το Ιράν αν ξαναρχίσουν οι ολομέτωπες συγκρούσεις, αλλά και τη βοήθειά του για να διατηρήσει ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ στο πλαίσιο μιας υπό συζήτηση ειρηνευτικής συμφωνίας.

Το ενδεχόμενο τίμημα

Η αδυναμία της θέσης του Τραμπ ενόψει της συνάντησης τροφοδοτεί εικασίες ότι η προσφάτως μειωμένη υποστήριξη των ΗΠΑ προς την Ταϊβάν μπορεί να είναι το τίμημα που έχει απαιτήσει το Πεκίνο. Ο Σι γνωρίζει ότι ο πόλεμος στο Ιράν είναι βαθιά αντιδημοφιλής στους Αμερικανούς ψηφοφόρους, ενώ ο Τραμπ, χωρίς να κερδίζει στρατιωτικά, κατηγορείται παγκοσμίως για την αύξηση των παγκόσμιων τιμών ενέργειας, τροφίμων και φαρμάκων.

Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αρνήθηκαν να τον διασώσουν, η Ρωσία επωφελείται από τις διογκωμένες τιμές του πετρελαίου και οι φτωχότερες χώρες επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος.

Για την Κίνα, ο Τραμπ αποτελεί ένα θείο δώρο. Χάρη σε αυτόν, οι ΗΠΑ θεωρούνται διεθνώς όλο και περισσότερο ως ένας επιθετικός πιθανός εχθρός ή στην καλύτερη περίπτωση ένας αναξιόπιστος φίλος. Η απώλεια επιρροής και μόχλευσης για την Ουάσινγκτον είναι μόνο κέρδος για το Πεκίνο, καθώς εμφανίζεται ως νέος θεματοφύλακας της παγκόσμιας σταθερότητας έναντι της αστάθειας του Τραμπ. Σ’ αυτό το πλαίσιο, ο Σι πρόσφατα προειδοποίησε κατά της επιστροφής στον « νόμο της ζούγκλας », τονίζοντας ότι «για να διατηρήσουμε την ισχύ του διεθνούς κράτους δικαίου, δεν μπορούμε να το χρησιμοποιούμε όταν μας βολεύει και να το εγκαταλείπουμε όταν δεν μας βολεύει».  

Το μειονέκτημα για τον Σι είναι ο αρνητικός αντίκτυπος του πολέμου στις τιμές της ενέργειας, το παγκόσμιο εμπόριο και τη ζήτηση εξαγωγών σε μια εποχή που η οικονομία της Κίνας ήδη αντιμετωπίζει δυσκολίες. Πέρυσι, περίπου το 80% του ιρανικού πετρελαίου αγοράστηκε από την Κίνα, όμως το αμερικανικό ναυτικό πλέον έχει μπλοκάρει αυτές τις συναλλαγές. Μέχρι στιγμής, η Κίνα έχει καταφέρει σε μεγάλο βαθμό να αντισταθμίσει τις ελλείψεις εφοδιασμού από τον Κόλπο αντλώντας από τα αποθέματά της, αξιοποιώντας την πράσινη ενέργεια και αγοράζοντας περισσότερο πετρέλαιο από χώρες όπως η Βραζιλία και η Ρωσία. Όμως για τον μεγαλύτερο εισαγωγέα αργού πετρελαίου στον κόσμο, η ασφαλής και αξιόπιστη ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ είναι κρίσιμη.

Η Κίνα παροτρύνει και τις δύο πλευρές να φτάσουν σε μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων. Την περασμένη εβδομάδα φιλοξένησε για συνομιλίες τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, και υποστηρίζει την πακιστανική πρωτοβουλία για διαμεσολάβηση. Έχοντας υπόψη την επιτυχημένη επαναπροσέγγιση Σαουδικής Αραβίας και Τεχεράνης το 2023, τα κράτη του Κόλπου βασίζονται, όπως και ο Τραμπ, στην ικανότητα του Πεκίνου να επηρεάσει τον Ιρανό σύμμαχό του, με τον οποίο διατηρεί μια «ολοκληρωμένη στρατηγική εταιρική σχέση» το 2021.

Ο ευσεβής πόθος που εκφράστηκε στην Ουάσινγκτον, ότι η επιθετικότητα των ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν μπορεί να κλονίσει τον Σι και θα αποτρέψει τις επεκτατικές φιλοδοξίες του Πεκίνου στην Ταϊβάν και τη Νότια Σινική Θάλασσα, θα ήταν πιο πειστικός αν ο πόλεμος είχε πράγματι επιτύχει. Αντίθετα, ο Τραμπ με τους χειρισμούς του έχει αποκαλύψει τους περιορισμούς της αμερικανικής στρατιωτικής και πολιτικής ισχύος, καθώς και μια εκπληκτική έλλειψη στρατηγικής κατανόησης.

Η προτεραιότητα της Κίνας

Ενώ ασφαλώς προτιμά ένα ειρηνικό αποτέλεσμα, η κορυφαία προτεραιότητα του Σι δεν είναι να βγάλει τον Trump από το αδιέξοδο στη Μέση Ανατολή. Και αν το επιλέξει, έχει τα μέσα να παρατείνει τον εφιάλτη των ΗΠΑ παρατείνοντας την ενδεχόμενη στρατιωτική υποστήριξη προς το Ιράν.

Ο Τραμπ φαίνεται να γνωρίζει αυτόν τον κίνδυνο. Έγραψε στον Σι τον περασμένο μήνα, ζητώντας του να μην προμηθεύει όπλα στην Τεχεράνη και είπε ότι είχε λάβει διαβεβαιώσεις ότι η Κίνα δεν θα το έκανε.

Όμως το Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών, ένα συντηρητικό αμερικανικό ερευνητικό ινστιτούτο, ισχυρίζεται ότι η Κίνα ήδη παρέχει στο Ιράν πρόδρομες χημικές ουσίες διπλής χρήσης για τους βαλλιστικούς πυραύλους του, δορυφορικές πληροφορίες σχετικά με στρατιωτικές κινήσεις, περιουσιακά στοιχεία και βάσεις των ΗΠΑ, ενώ παράλληλα βοηθά στην αποφυγή κυρώσεων και το ξέπλυμα χρήματος.

Για τον Σι, η κορυφαία προτεραιότητα στην εξωτερική πολιτική είναι η ενοποίηση της Κίνας με την Ταϊβάν, ένα προσωπικό του όραμα, που έχει επανειλημμένα απειλήσει ότι θα επιδιώξει ακόμη και με τη βία. Οι Αμερικανοί αναλυτές πιστεύουν ότι ο συνεχώς αναπτυσσόμενος στρατός της Κίνας θα μπορούσε να είναι έτοιμος να εξαπολύσει μια εισβολή τον επόμενο χρόνο. Οι δυνάμεις της Ταϊβάν είναι πολύ λιγότερες σε αριθμό, ενώ τα πολιτικά της κόμματα είναι διχασμένα όσο ποτέ σχετικά με τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες και τη σκοπιμότητα ή μη επιδίωξης στενότερων δεσμών με το Πεκίνο.

Οι ΗΠΑ λένε ότι η πολιτική τους που στηρίζει το σημερινό status quo στην Ταϊβάν δεν έχει αλλάξει. Αλλά ο Τραμπ είναι γνωστός για την αστάθειά του, κάνοντας συχνά αντιφατικές ή ακόμη και ανησυχητικές δηλώσεις. Συζητώντας τις προθέσεις του Σι, δήλωσε πρόσφατα ότι οποιαδήποτε κίνηση εισβολής «εξαρτάται από αυτόν» – μια επιλογή λέξεων που υποδηλώνει ότι δεν τον ενδιαφέρει και πολύ, παρότι πρόσθεσε ότι θα ήταν «πολύ δυσαρεστημένος» αν η Κίνα εισέβαλε.

Ένα σημαντικό ερώτημα για τη συνάντηση κορυφής στο Πεκίνο είναι αν ο Τραμπ μειώσει την υποστήριξη των ΗΠΑ προς την Ταϊπέι σε αντάλλαγμα για τη βοήθεια του Σι με το Ιράν και ευνοϊκές συμφωνίες για τα ορυκτά σπανίων γαιών και τις εισαγωγές γεωργικών προϊόντων.

Υπάρχει ο κίνδυνος για άλλη μια φορά ο Τραμπ να πανηγυρίσει στο Πεκίνο έναν ακόμη αμφίβολο θρίαμβο στην παγκόσμια σκηνή, ενώ παράλληλα θα υποκλίνεται σε έναν αντιδυτικό ηγέτη και θα καταστρέψει απερίσκεπτα δεκαετίες επίπονης διπλωματίας που, μέχρι τώρα, είχαν αποτρέψει έναν πόλεμο στον Ειρηνικό για την Ταϊβάν.