Το μειονέκτημα που προκαλεί η Ουκρανία στον ίδιο της τον εαυτό

Δεν είναι ποτέ καλό σημάδι όταν οι κυβερνήσεις που κατηγορούνται για διαφθορά κάνουν επιδρομές σε υπηρεσίες και ακτιβιστές που προσπαθούν να τις θέσουν προ των ευθυνών τους. Αυτό συμβαίνει συνήθως σε καταπιεστικές δικτατορίες, συμπεριλαμβανομένης, όπως είναι γνωστό, της Ρωσίας, αλλά τώρα και της Ουκρανίας, η οποία δεν είναι ούτε το ένα, ούτε το άλλο. Είναι κάτι που η χώρα δεν μπορεί να αντέξει, τη στιγμή που ζητά από τους φορολογούμενους σε όλη την Ευρώπη να αντλήσουν δεκάδες επιπλέον δισεκατομμύρια ευρώ για την άμυνά της.

Τη Δευτέρα, αξιωματικοί ασφαλείας εισέβαλαν στα γραφεία του Εθνικού Γραφείου για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς της Ουκρανίας, το NABU, και συνέλαβαν τουλάχιστον 15 από τους εργαζόμενους ερευνητές του. Δύο τέθηκαν υπό κράτηση ως ύποπτοι για συνεργασία με τη Ρωσία, αλλά σύμφωνα με την υπηρεσία, οι περισσότεροι κατηγορήθηκαν για παραβάσεις που δεν είχαν σχέση με την εργασία τους, όπως παραβάσεις του κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Σε άλλη επιχείρηση, οι υπηρεσίες ασφαλείας επιθεώρησαν επίσης την Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς, γνωστή ως SAPO.

Αυτό είναι, δυστυχώς για την Ουκρανία, μέρος ενός αναδυόμενου μοτίβου. Στις 11 Ιουλίου, ένοπλοι αξιωματικοί του Κρατικού Γραφείου Ερευνών εισέβαλαν επίσης στο σπίτι του ακτιβιστή Βιτάλι Σαμπούνιν στο Κίεβο και στο στρατιωτικό φυλάκιο όπου υπηρετεί στο Χάρκοβο, κατάσχοντας τηλέφωνα και τάμπλετ από τον ίδιο και την οικογένειά του. Ο Σαμπούνιν κατηγορήθηκε ότι εξαπάτησε το κράτος συνεχίζοντας να λαμβάνει τον στρατιωτικό του μισθό ενώ βρισκόταν σε επαγγελματικά ταξίδια για το Κέντρο Δράσης κατά της Διαφθοράς, τη μη κερδοσκοπική οργάνωση της οποίας ηγείται.

Ο Σαμπούνιν, ο οποίος δήλωσε σε ανάρτηση στο Telegram ότι ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι "κάνει τα πρώτα αλλά σίγουρα βήματα προς τον διεφθαρμένο αυταρχισμό", είναι μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα με αιχμηρή γλώσσα. Αλλά αυτό δεν θα έπρεπε να έχει σημασία. Η σύλληψή του ήταν, παρά τις κυβερνητικές διαψεύσεις, πολιτικά καθοδηγούμενη. Το ίδιο και οι επιδρομές της Δευτέρας, και είναι συμβολικές ενός ευρύτερου προβλήματος που θα μπορούσε σύντομα να έχει άμεσες, διαβρωτικές επιπτώσεις στην πολεμική προσπάθεια της χώρας.

Όλα αυτά συνέβησαν αφότου η NABU κατηγόρησε τον Ολέκσι Τσερνίσοφ, αναπληρωτή πρωθυπουργό με στενούς δεσμούς με τον Ζελένσκι και την οικογένειά του, ότι δωροδοκήθηκε με 345.000 δολάρια για μια συμφωνία αγοράς ακινήτων, έναν ισχυρισμό που ο ίδιος αρνείται. Είναι δύσκολο να ξέρει κανείς αν πρέπει να το δει αυτό ως απόδειξη ότι η NABU ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει τις παρανομίες στα υψηλότερα επίπεδα ή ως απόδειξη της σήψης στην καρδιά του συστήματος. Αλλά είναι σημαντικό ο Ζελένσκι να διασφαλίσει ότι οι διεθνείς εταίροι του θα καταλήξουν στο πρώτο. Η δίωξη του Σαμπούνιν, ο οποίος πίεζε έντονα για την διερεύνηση της υπόθεσης Τσερνίσοφ, δεν θα βοηθήσει σε αυτό.

Η τελευταία οπισθοδρόμηση έρχεται επίσης αφότου το υπουργείο Άμυνας έδιωξε τον Ιανουάριο μια αξιοσέβαστη μεταρρυθμίστρια, τη Μαρίνα Μπεζρούκοβα, από την Υπηρεσία Αμυντικών Προμηθειών, η οποία δημιουργήθηκε για να επιταχύνει τις αγορές όπλων της κυβέρνησης. Η Μπεζρούκοβα είχε κερδίσει επαίνους από τις δυτικές πρεσβείες για την απομάκρυνση των μεσαζόντων που "άρμεγαν" τη διαδικασία. Η υπηρεσία υποτίθεται ότι ήταν ανεξάρτητη.

Στη συνέχεια, τον περασμένο μήνα, το κόμμα "Υπηρέτης του Λαού" του Ζελένσκι πρότεινε ένα σχέδιο νόμου που θα προσέφερε ασυλία από ποινική δίωξη σε οποιονδήποτε εμπλέκεται στην κατασκευή ή αγορά όπλων που συμβάλλουν στην άμυνα της Ουκρανίας. Υπάρχει μια έννομη πρόθεση πίσω από αυτή τη νομοθεσία, η οποία είναι να προστατευθούν οι αξιωματούχοι από τη δίωξη για το γεγονός ότι έκαναν ό,τι χρειαζόταν για να φτάσουν τα όπλα στα χέρια των μαχητών τις πρώτες ημέρες της εισβολής της Ρωσίας. Αλλά αυτή η περίοδος έχει παρέλθει. Με την υιοθέτηση του στη σημερινή του μορφή, το νομοσχέδιο θα ισοδυναμούσε με έναν οδικό χάρτη για τη διαφθορά της αμυντικής βιομηχανίας.

Για όποιον, όπως εγώ, έχει ταξιδέψει μέσα και έξω από το Κίεβο από τότε που απέκτησε την ανεξαρτησία του το 1991, πόσο μάλλον για τους ίδιους τους Ουκρανούς, όλα αυτά είναι βαθιά απογοητευτικά. Η χώρα έχει μία από τις ισχυρότερες κοινωνίες πολιτών στον κόσμο. Ξανά και ξανά, οι Ουκρανοί έχουν δείξει εξαιρετικό θάρρος για να υπερασπιστούν τα δικαιώματα που πιστεύουν ότι πρέπει να τους ανήκουν, οργανώνοντας δύο επιτυχημένες επαναστάσεις και υπερασπιζόμενοι τη χώρα ενάντια στη ρωσική εισβολή για περισσότερο από μια δεκαετία. Παρά όλα αυτά και την τεράστια πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις από το 2014, η διαφθορά παραμένει ο "κρυπτονίτης" αυτής της χώρας.

Η Ουκρανία διαθέτει -ή ίσως και να διέθετε- μερικούς από τους ισχυρότερους θεσμούς καταπολέμησης της διαφθοράς στον κόσμο. Αλλά όπως μου είπε η Βαλέρια Ιβάνοβα, ανώτερη συνεργάτιδα στο think tank German Marshall Fund, αυτό οφείλεται στις επίμονες προσπάθειες των μεταρρυθμιστών, που υποστηρίζονται από διεθνείς εταίρους. Και το γεγονός ότι το σύστημα υπάρχει πλέον, δεν σημαίνει ότι προστατεύεται από πολιτικές παρεμβάσεις, ιδίως όταν η κυβέρνηση ασκεί εξουσίες έκτακτης ανάγκης λόγω πολέμου.

Οι ΗΠΑ, οι οποίες συνήθιζαν να πρωτοστατούν στην άσκηση πίεσης στο Κίεβο για την αντιμετώπιση της συστημικής διαφθοράς, εμφανίζονται ξαφνικά αδιάφορες. Αλλά ο Ζελένσκι θα πρέπει να αποφύγει τον πειρασμό να καταχραστεί αυτόν τον χώρο. Η Ευρώπη ενδιαφέρεται πάρα πολύ. Οι φορολογούμενοί της καλούνται τώρα να πληρώσουν, όχι μόνο για τα αμερικανικά όπλα πέρα από τη δική τους βοήθεια προς την Ουκρανία, αλλά και για έως και 19 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για την ενεργοποίηση της αχρησιμοποίητης παραγωγικής ικανότητας της αμυντικής βιομηχανίας του Κιέβου.

Ο Ζελένσκι πρέπει να διασφαλίσει ότι δεν θα υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των δυτικών εταίρων που πληρώνουν τους λογαριασμούς, ότι τα χρήματα που δίνουν για την άμυνα της Ουκρανίας χρησιμοποιούνται σωστά. Διαφορετικά, θα μετατραπεί γρήγορα από πλεονέκτημα για την πολεμική προσπάθεια του έθνους του, σε μειονέκτημα.

Bloomberg