To σχέδιο των ΗΠΑ να κυβερνήσουν τη Βενεζουέλα — Το Καράκας και οι δυσκολίες

Ο Ντόναλντ Τραμπ λέει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να «κυβερνήσουν» τη Βενεζουέλα μετά την αιχμαλώτιση του προέδρου Νικολάς Μαδούρο. Όμως δίχως στρατιωτική παρουσία επί του πεδίου, το αμερικανικό σχέδιο που μοιάζει να διαγράφεται υπολογίζει να στηριχτεί στην υφιστάμενη κυβέρνηση.

Στα πολλά σχόλιά του μετά την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση ο Ντόναλντ Τραμπ επαναλαμβάνει την ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένουν προσωρινά να «κυβερνήσουν» τη χώρα των 30 εκατομμυρίων κατοίκων σε μια κατεστραμμένη οικονομία. Όμως, η Ουάσινγκτον φαίνεται να είναι από λίγο έως καθόλου προετοιμασμένη να αναλάβει τον έλεγχο σε τέτοια κλίμακα: η αμερικανική πρεσβεία στο Καράκας έχει κλείσει, καμία επιτόπια αμερικανική στρατιωτική παρουσία δεν είναι γνωστή, και ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε αόριστα για το ότι η δική του κυβέρνηση θα είναι επί το έργον.

Ακόμη και η εισβολή στο Ιράκ το 2003 -που κόστισε στις ΗΠΑ του Τζορτζ Γ. Μπους πολλές επικρίσεις- είχε σχεδιαστεί περισσότερο, με την τοποθέτηση μιας προσωρινής Αρχής του συνασπισμού ως μεταβατικής κυβέρνησης.

Προς το παρόν, ο Τραμπ λέει πως η Ουάσινγκτον εργάζεται με την Ντέλσι Ροντρίγκες, την πρώην αντιπρόεδρο του Νικολάς Μαδούρο, που ορκίστηκε προσωρινή πρόεδρος από τους θεσμούς της χώρας της, απειλώντας την ότι θα έχει «χειρότερη» τύχη αν δεν υποκύψει στις αμερικανικές αξιώσεις, που επικεντρώνονται στην πρόσβαση των ΗΠΑ στα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας.

«Δεν είναι ότι θα κυβερνήσουμε — θα ελέγξουμε την πολιτική» της Βενεζουέλας, διευκρίνισε την Κυριακή στο NBC ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο. Ο κουβανικής καταγωγής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ θεωρεί εδώ και καιρό ότι η εξουσία του Νικολάς Μαδούρο είναι παράνομη και υποστηρίζει την αντιπολίτευση στη Βενεζουέλα, που ισχυρίζεται ότι κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2024 και την οποία η Ουάσινγκτον αναγνώρισε ως νικήτρια στα τέλη της θητείας του Τζο Μπάιντεν.

Όμως, τις ώρες που ακολούθησαν τη θεαματική αμερικανική επέμβαση, ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε τη Μαρία Κορίνα Ματσάδο, προσωπικότητα της αντιπολίτευσης και πρόσφατα βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης. «Δεν έχει ούτε την αναγκαία υποστήριξη, ούτε τον σεβασμό στη χώρα της», εκτίμησε.

«Η μοναδική λύση ώστε η Ματσάδο να εγκατασταθεί στο προεδρικό μέγαρο και να κυβερνήσει τη χώρα θα ήταν μια μαζική αμερικανική στρατιωτική παρουσία, που θα ήταν πολύ αιματηρή, θα είχε λίγες πιθανότητες επιβίωσης, και θα δημιουργούσε τεράστια προβλήματα εσωτερικής πολιτικής για τον Τραμπ», ένα από τα επιχειρήματα του οποίου, στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του, ήταν μια μη επεμβατική θέση, λέει ο Μαρκ Τζόουνς, ειδικός στη Βενεζουέλα στο Πανεπιστήμιο Ράις του Τέξας.

Η Ντέλσι Ροντρίγκες, που ήταν σε επαφή με τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά την αμερικανική επίθεση σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, εκφώνησε αρχικά μια επιθετική ομιλία το Σάββατο χαρακτηρίζοντας τον Νικολάς Μαδούρο «μοναδικό πρόεδρο» μιας Βενεζουέλας έτοιμης να «υπερασπιστεί τον εαυτό της». Ο τόνος της μεταβλήθηκε πολύ γρήγορα και την Κυριακή μίλησε για «ατζέντα συνεργασίας».

«Από μία πλευρά, πρέπει να φαίνεται αγανακτισμένη από αυτό που συνέβη. Την ίδια στιγμή, πρέπει να φαίνεται ανοικτή στην προώθηση φιλοαμερικανικών πολιτικών που θα είναι πολύ δύσκολο να αποδεχτεί το καθεστώς της, καθώς επί 27 χρόνια θεωρούσε τις Ηνωμένες Πολιτείες ορκισμένο εχθρό του», εξηγεί ο Ράιαν Μπεργκ, ερευνητής στο Centre for Strategic and International Studies στην Ουάσινγκτον. Όμως η κίνηση δεν θα είναι εύκολη, προβλέπει ο πρώην δεύτερος στην ιεραρχία της αμερικανικής πρεσβείας στο Καράκας, προτού κλείσει το 2019. Η Ντέλσι Ροντρίγκες «επωφελείται της προσφοράς του Τραμπ και του Ρούμπιο και λέει “βέβαια, θα συνεργαστούμε”», αλλά το κάνει μόνο «για να κερδίσει χρόνο και να εδραιώσει τη θέση της» στο εσωτερικό, λέει ο Μπράιαν Ναράνχο στο Γαλλικό Πρακτορείο, εκτιμώντας πως δεν θα είναι «μαριονέτα» της Ουάσινγκτον.

Για να ελέγξει τη Βενεζουέλα όπως ευελπιστεί, η Ουάσινγκτον θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσει την υποστήριξη άλλων σημαντικών προσώπων του καθεστώτος Μαδούρο, όπως ο Βλαντιμίρ Παντρίνο Λόπες, που ελέγχει τον στρατό, υπογραμμίζει ο Μαρκ Τζόουνς.

Μερικές από τις αμερικανικές απαιτήσεις, όπως οι σχετικές με τη διακίνηση ναρκωτικών, μπορεί να είναι εύκολο να ικανοποιηθούν από την Ντέλσι Ροντρίγκες. Άλλες, όπως η ρήξη με την Κούβα, μπορεί να είναι πολύ πιο δύσκολο να γίνουν αποδεκτές από μια κυβέρνηση ριζωμένη στην παράδοση του αριστερού πρώην προέδρου Ούγο Τσάβες. «Αυτή η ομάδα θα αντισταθεί με όλες της τις δυνάμεις επειδή η ιδέα πως η Βενεζουέλα θα γίνει κράτος υποτακτικό στις ΗΠΑ είναι το αντίθετο της μπολιβαριανής επανάστασης», συνοψίζει ο ειδικός στη λατινοαμερικανική χώρα.