Τραμπ: Η αποτυχία στο Ιράν φέρνει εξαγωγή της κρίσης στην Ευρώπη και το ΝΑΤΟ

Μπαράζ δηλώσεων εναντίον των Ευρωπαίων συμμάχων του ΝΑΤΟ σημειώνεται τα τελευταία 24ωρά από τους κορυφαίους Αμερικανούς αξιωματούχους. Αντικείμενό τους είναι η στάση των ευρωπαϊκών χωρών έναντι του πολέμου κατά του Ιράν, με τον Λευκό Οίκο να κατηγορεί εμφατικά τους Ευρωπαίους ότι δεν υποστήριξαν αρκετά την πρωτοβουλία των Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον της Τεχεράνης, αλλά και δεν βοηθούν με αποστολή δυνάμεων για το άνοιγμα των στενών του Ορμούζ.

Η ανανεωμένη στάση της αμερικανικής ηγεσίας έρχεται να προστεθεί σε συνολική αντιμετώπιση των διεθνών οργανισμών, με αυτούς να βρίσκονται με αρνητικό τρόπο στο επίκεντρο της τρέχουσας κρίσης, με ευθύνη της Ουάσιγκτον. Όπως τόνισε μιλώντας στο Newshub, ο Αντώνης Κλάψης, επίκουρος καθηγητής σύγχρονης ιστορίας και διεθνούς πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, ο μεν ΟΗΕ έχει απαξιωθεί και τυπικά μετά από τις ενέργειες των ΗΠΑ, το δε ΝΑΤΟ δοκιμάζεται σημαντικά επίσης λόγω των επιλογών της. 

Σε κατάσταση σύγχυσης και πανικού

Με τα πράγματα στο μέτωπο του Ιράν σίγουρα να μην εξελίσσονται σύμφωνα με όσα είχαν εξαρχής στο μυαλό τους ο Ντόναλντ Τραμπ και οι στενοί του συνεργάτες, κάθε μέρα που περνά φαίνεται ότι μεγαλώνει ο εκνευρισμός της αμερικανικής ηγεσίας. Μόνο μέσα στο τελευταίο 48ωρο είχαμε σκληρή λεκτική επίθεση εναντίον των νατοϊκών συμμάχων τόσο από τον ίδιο τον πρόεδρο, όσο και από τον Υπουργό Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, αλλά ακόμα και από τον πιο μετριοπαθή στις εκφράσεις του Υπουργό Εξωτερικών και Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας Μάρκο Ρούμπιο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ στοχοποίησε ειδικότερα τη Βρετανία και τη Γαλλία, ζητώντας από την πρώτη να “πάει μόνη της στα στενά για να πάρει πετρέλαιο” και καταγγέλλοντας τη δεύτερη ότι “υπήρξε πολύ μη συνεργάσιμη” μην επιτρέποντας αεροσκάφη με εξοπλισμό για το Ισραήλ να περάσουν από τον εναέριο χώρο της. Κοινό σημείο, η διαβεβαίωση ότι πλέον οι ΗΠΑ δεν δεσμεύονται από ρήτρες συμμαχικής συνδρομής, τονίζοντας ότι “οι ΗΠΑ δεν θα είναι πια εκεί για να σας βοηθούν, όπως δεν ήσασταν κι εσείς εκεί για εμάς” και ότι “οι ΗΠΑ θα το θυμούνται!”

Τα βέλη τους έστρεψαν προς το ΝΑΤΟ και οι Ρούμπιο και Χέγκσεθ. “Είναι δύσκολο να παραμείνουμε δεσμευμένοι” υπογράμμισε ο Υπουργός Εξωτερικών, δείχνοντας ευθέως την άρνηση της Ισπανίας, συμμάχου στο ΝΑΤΟ, να επιτρέψει τη χρήση βάσεων στο έδαφός της για την υποστήριξη των επιχειρήσεων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Πιο καυστικός υπήρξε ο Χέγκσεθ, επαναλαμβάνοντας όλη την φρασεολογία του Τραμπ, για συμμάχους “που πρέπει να μάθουν να πολεμούν μόνοι τους”.

Οι ρηματικές επιθέσεις σε ευρωπαϊκές χώρες ακολούθησαν τις φήμες για σκληρή επίθεση του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζ.Ντ.Βανς εναντίον του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ότι “παραπλάνησε και παρέσυρε τον πρόεδρο Τραμπ με υποσχέσεις για έναν γρήγορο και εύκολο πόλεμο”. Όλα τα παραπάνω είναι, αν μη τι άλλο, ότι συνολικά η ηγετική ομάδα των Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκεται σε δυσχερή και άβολη θέση τόσο διεθνώς, όσο και εντός της χώρας, αναζητώντας εναγωνίως αποδιοπομπαίους τράγους για τις δικές της αμαρτίες.

Μια υπερδύναμη σε κρίση ταυτότητας

Ωστόσο, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι φαίνεται ότι δυσκολεύονται να διακρίνουν και τις δικές τους ευθύνες στον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τη δύναμή τους μέσω των υπερεθνικών οργανισμών. Όπως υπογράμμισε ο κ.Κλάψης, η αμερικανική ηγεσία με τις επιλογές της, ειδικά σε περιπτώσεις όπως η Βενεζουέλα και το Ιράν, ουσιαστικά απέκλεισε οποιαδήποτε δυνατότητα εκμετάλλευσης της ισχυρής θέσης της στον ΟΗΕ, συμβάλλοντας καθοριστικά στην καθολική του απαξίωση και την ουσιαστική του περιθωριοποίηση.

Από την άλλη, η αμερικανική κυβέρνηση επιλέγει να επιτίθεται στους νατοϊκούς συμμάχους παρά το γεγονός ότι όλη την περασμένη χρονιά φρόντισε η ίδια με τις πράξεις και τα λόγια της να αποδυναμώσει τη συνοχή της συμμαχίας, ειδικά με την περίπτωση της Γροιλανδίας. Η δε τωρινή της στάση αγνοεί τόσο τον προσανατολισμό του ΝΑΤΟ, όσο και το γεγονός ότι κανείς δεν φρόντισε να ενημερώσει τους συμμάχους και να διαβουλευτεί μαζί τους, πριν την έναρξη μιας πολεμικής επιχείρησης με τόσο σημαντικές συνέπειες.

Η συνολικά αντιφατική στάση της αμερικανικής ηγεσίας προδίδει μια βαθιά κρίση ταυτότητας και ένα εσωτερικό διχασμό ανάμεσα στις επιταγές του κινήματος MAGA και της αρχής America First από τη μια μεριά και τις ανάγκες προβολής ισχύος και πολιτικής κυριαρχίας των ΗΠΑ διεθνώς από την άλλη. Ωστόσο, όλα αυτά, όπως τόνισε ο κ.Κλάψης, επισημαίνουν το έλλειμμα αποφασιστικότητας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ενώ αντιλαμβάνεται τα αδιέξοδα που παράγει η πολιτική της Ουάσιγκτον για το ΝΑΤΟ δεν προχωρά με τους ρυθμούς που χρειάζονται το εγχείρημα της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας.