Υπογράφηκε ηλεκτρονικά η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν: Τι προβλέπει το deal για πυρηνικά και Στενά του Ορμούζ

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης για τον τερματισμό της σύγκρουσης έχει ήδη υπογραφεί, ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να δοθεί στη δημοσιότητα ακόμη και πριν από την επίσημη τελετή υπογραφής την Παρασκευή στη Γενεύη.

Παρά τις διαβεβαιώσεις της αμερικανικής πλευράς, το πλήρες κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί και εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες για κρίσιμα ζητήματα, όπως το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και οι δεσμεύσεις της Τεχεράνης για το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Η ηλεκτρονική υπογραφή της συμφωνίας

Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία υπογράφηκε ηλεκτρονικά από τον Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ.

Η επίσημη τελετή υπογραφής αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στη Γενεύη, ενώ ο Λευκός Οίκος εξετάζει το ενδεχόμενο να δημοσιοποιήσει μέρος ή το σύνολο του κειμένου νωρίτερα.

«Είμαι πολύ χαρούμενος να πω ότι υπογράφηκε. Η συμφωνία έχει υπογραφεί πλήρως», δήλωσε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο περιθώριο της συνόδου της G7.

Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι πρόκειται για «ένα πολύ ισχυρό έγγραφο» και ότι επιθυμεί τη δημοσιοποίησή του «πολύ σύντομα».

Βανς: «Το μνημόνιο είναι μόλις μιάμιση σελίδα»

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς υποβάθμισε τη σημασία του αρχικού κειμένου, σημειώνοντας ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα γενικό πλαίσιο.

Μιλώντας στο CNN, ανέφερε ότι το μνημόνιο κατανόησης «είναι περίπου μιάμιση σελίδα» και ότι οι περισσότερες κρίσιμες λεπτομέρειες θα καθοριστούν στις τεχνικές διαπραγματεύσεις που ξεκινούν άμεσα.

«Σε πολλά ζητήματα θα πρέπει να βρούμε λύσεις κατά τη φάση των τεχνικών διαπραγματεύσεων», δήλωσε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρώτη παράγραφος της συμφωνίας περιλαμβάνει δέσμευση του Ιράν για «περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα», συμπεριλαμβανομένης της διακοπής χρηματοδότησης οργανώσεων που οι ΗΠΑ χαρακτηρίζουν τρομοκρατικές.

Ο Βανς υποστήριξε επίσης ότι η σημαντικότερη πρόβλεψη αφορά την επαληθεύσιμη δέσμευση της Τεχεράνης να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο.

Τι προβλέπει το αρχικό πλαίσιο

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, η συμφωνία προβλέπει τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού ιρανικών λιμένων, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την έναρξη 60ήμερων διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η συμφωνία επεκτείνει επίσης την εκεχειρία για ακόμη 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο οι δύο πλευρές θα διαπραγματευτούν τους όρους μιας οριστικής συμφωνίας.

Ωστόσο, βασικές λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς. Η Τεχεράνη έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα συνεχίσει να επιβάλλει ορισμένα τέλη διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ, ενώ ο Τραμπ υποστήριξε ότι το πέρασμα θα ανοίξει πλήρως χωρίς διόδια από την Παρασκευή.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν ότι η άρση κυρώσεων ή η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η Τεχεράνη θα τηρήσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμφωνία.

Ταυτόχρονα αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα στην εβδομάδα οι τεχνικές συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο παραμένει το βασικό σημείο τριβής μεταξύ των δύο χωρών.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Καζέμ Γκαριμπαμπαντί επιβεβαίωσε τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία αποτέλεσμα μακρών διαπραγματεύσεων που πραγματοποιήθηκαν με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ.

Ωστόσο, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να διατηρεί «βαθιά δυσπιστία» απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και χαρακτήρισε τη συμφωνία «απλώς ένα βήμα προς τη μείωση της έντασης».

Η αντίδραση Νετανιάχου και ο Λίβανος

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου σχολίασε για πρώτη φορά τη συμφωνία, αναγνωρίζοντας ότι ο ίδιος και ο Ντόναλντ Τραμπ «δεν συμφωνούν πάντα σε όλα».

Παράλληλα ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, είτε υπάρξει συμφωνία είτε όχι.

Ο Νετανιάχου επανέλαβε επίσης ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στις ζώνες ασφαλείας στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα «για όσο διάστημα χρειαστεί».

Παρά την ανακοίνωση της συμφωνίας, οι εχθροπραξίες στον νότιο Λίβανο συνεχίστηκαν τη Δευτέρα.

Λιβανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πληροφορίες για ισραηλινό πλήγμα εναντίον οχήματος, ενώ η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε ότι εκτόξευσε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά ισραηλινών δυνάμεων ως αντίποινα.

Αμερικανοί αξιωματούχοι διευκρίνισαν ότι, αν και ο Λίβανος περιλαμβάνεται στο πλαίσιο της εκεχειρίας, η αποχώρηση ισραηλινών στρατευμάτων από το λιβανικό έδαφος δεν αποτελεί όρο της συμφωνίας.

Διεθνής στήριξη στη συμφωνία

Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν χαιρέτισε την εξέλιξη, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα οδηγήσει σε πρακτικά μέτρα που θα τερματίσουν οριστικά τον κύκλο της βίας στην περιοχή.

Παράλληλα, οι ηγέτες της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας δήλωσαν ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα και εμφανίστηκαν έτοιμοι να εξετάσουν την άρση σχετικών κυρώσεων εφόσον υπάρξουν σαφή και επαληθεύσιμα βήματα από την Τεχεράνη.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε τη συμφωνία «ένα εξαιρετικά σημαντικό βήμα για τον τερματισμό του πολέμου, τη σταθερότητα στην περιοχή και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ».